Φορολογικοί έλεγχοι: Πότε μειώνεται έως 50% το πρόστιμο – Τα 4 «παράθυρα» για συμβιβασμό

Τι πρέπει να καταβληθεί και ποια είναι η εναλλακτική της εξώδικης επίλυσης

Ένα σημαντικό περιθώριο για τη μείωση των φορολογικών προστίμων έχουν οι φορολογούμενοι που επιλέγουν να αποδεχθούν τα αποτελέσματα ενός ελέγχου αντί να συνεχίσουν τη διαμάχη με τη φορολογική διοίκηση.

Το σχετικό πλαίσιο προβλέπει τέσσερα διαφορετικά στάδια, στα οποία το ποσοστό μείωσης του προστίμου διαφοροποιείται ανάλογα με το πόσο έχει προχωρήσει η υπόθεση. Η έκπτωση ξεκινά από 50% και περιορίζεται σταδιακά σε 40%, 30% και 25%.

Παράλληλα, για συγκεκριμένες φορολογικές διαφορές που έχουν ήδη φτάσει στα διοικητικά δικαστήρια, υπάρχει και η ξεχωριστή διαδικασία της Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών.

■ Το «κλειδί» είναι το στάδιο της υπόθεσης

Η λογική της ρύθμισης είναι απλή: όσο νωρίτερα ο φορολογούμενος αποδέχεται τον καταλογισμό, τόσο μεγαλύτερη είναι η προβλεπόμενη μείωση του προστίμου.

Η διαδικασία αφορά φορολογούμενους που αποδέχονται την κύρια οφειλή και τα αποτελέσματα του ελέγχου και δεν επιδιώκουν τη συνέχιση της αμφισβήτησης της υπόθεσης.

Η σχετική δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της υπηρεσίας της ΑΑΔΕ για τη «Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου», με βάση το άρθρο 75 του ν. 5104/2024.

■ Τα τέσσερα στάδια

Στάδιο| Μείωση προστίμου

Πριν από την οριστικοποίηση του καταλογισμού| 50%

Μετά την οριστική πράξη και πριν από την προσφυγή στη ΔΕΔ| 40%

Μετά την απόφαση της ΔΕΔ ή τη σιωπηρή απόρριψη και πριν από το δικαστήριο| 30%

Κατά τη δικαστική διαδικασία, έως την προηγουμένη της αρχικά ορισθείσας δικασίμου| 25%

■ 50% πριν από την οριστική πράξη

Το μεγαλύτερο όφελος παρέχεται στο αρχικό στάδιο.

Εφόσον ο φορολογούμενος, αφού ενημερωθεί για τα αποτελέσματα του ελέγχου, αποφασίσει να τα αποδεχθεί πριν από την οριστικοποίηση του καταλογισμού, μπορεί να εξασφαλίσει μείωση του προστίμου κατά 50%.

Για μια επιχείρηση ή έναν ελεύθερο επαγγελματία, η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να περιορίσει αισθητά το τελικό ποσό της επιβάρυνσης. Προϋπόθεση, όμως, είναι να τηρηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και οι προθεσμίες.

■ 40% μετά την οριστική πράξη

Εάν η υπόθεση έχει προχωρήσει και έχει κοινοποιηθεί η οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς, υπάρχει ακόμη δυνατότητα συμβιβασμού.

Στο συγκεκριμένο στάδιο η προβλεπόμενη μείωση του προστίμου ανέρχεται σε 40%, εφόσον η αποδοχή γίνει εντός της προθεσμίας για την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών.

Ο φορολογούμενος βρίσκεται πλέον μπροστά σε δύο διαφορετικές επιλογές: είτε να αμφισβητήσει τον καταλογισμό μέσω της ΔΕΔ είτε να αποδεχθεί την οφειλή και να αξιοποιήσει τη μειωμένη κύρωση.

■ 30% μετά τη ΔΕΔ

Η υποβολή προσφυγής στη ΔΕΔ δεν σημαίνει ότι κλείνει οριστικά η δυνατότητα αποδοχής.

Ακόμη και αν η ΔΕΔ απορρίψει την προσφυγή ή παρέλθει η σχετική προθεσμία χωρίς απόφαση και επέλθει σιωπηρή απόρριψη, ο φορολογούμενος μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και εντός της σχετικής προθεσμίας, να αποδεχθεί την οφειλή.

Σε αυτή την περίπτωση η μείωση του προστίμου περιορίζεται στο 30%.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ακόμη «σημείο εξόδου» από τη φορολογική διαφορά πριν αυτή συνεχιστεί ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων.

■ 25% ακόμη και όταν η υπόθεση βρίσκεται στα δικαστήρια

Το τελευταίο στάδιο αφορά τις υποθέσεις που έχουν ήδη οδηγηθεί στη δικαστική οδό.

Ο φορολογούμενος μπορεί να αποδεχθεί τον καταλογισμό και να εξασφαλίσει μείωση 25%, εφόσον η διαδικασία ολοκληρωθεί έως και την προηγουμένη της αρχικά ορισθείσας ημερομηνίας συζήτησης της υπόθεσης.

Έτσι, ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο, υπάρχει δυνατότητα να τερματιστεί η αντιδικία και να αξιοποιηθεί η τελευταία προβλεπόμενη έκπτωση.

■ Πόσα πρέπει να πληρωθούν άμεσα

Η αποδοχή δεν ολοκληρώνεται μόνο με την ηλεκτρονική δήλωση.

Βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της μείωσης είναι η καταβολή του 25% του οφειλόμενου ποσού μέσα σε τρεις ημέρες από την αποδοχή.

Το υπόλοιπο ποσό μπορεί να εξοφληθεί μέσω της προβλεπόμενης πάγιας ρύθμισης, σε έως 12 δόσεις, σύμφωνα με τους ισχύοντες όρους.

Η τήρηση του προγράμματος πληρωμών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παραβίαση των όρων μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του ευεργετήματος της μείωσης.

■ Υπάρχει και δεύτερος δρόμος για τις δικαστικές υποθέσεις

Ξεχωριστά από τη διαδικασία του άρθρου 75 λειτουργεί η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών.

Η Επιτροπή αφορά συγκεκριμένες φορολογικές υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Με τις νεότερες νομοθετικές ρυθμίσεις προβλέφθηκε δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων έως 30 Ιουνίου 2027, ενώ το σχετικό πλαίσιο αφορά υποθέσεις που παραμένουν εκκρεμείς και δεν έχουν ακόμη συζητηθεί έως τις προβλεπόμενες ημερομηνίες.

Δυνατότητα νέας αίτησης μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να υπάρχει και σε περιπτώσεις όπου προηγούμενη αίτηση είχε απορριφθεί για τυπικούς λόγους, η συζήτηση είχε ματαιωθεί ή έχουν προκύψει νέα στοιχεία, νέα νομολογία ή αμετάκλητη ποινική απόφαση.

■ Δεν είναι η ίδια διαδικασία με τη ΔΕΔ

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη διάκριση των διαδικασιών.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, η δήλωση αποδοχής του άρθρου 75 και η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών αποτελούν διαφορετικούς μηχανισμούς, με διαφορετικές προϋποθέσεις και διαφορετικό πεδίο εφαρμογής.

Για τον φορολογούμενο που βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν σημαντικό καταλογισμό, καθοριστικό στοιχείο είναι επομένως να εντοπίσει σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκεται η υπόθεση και ποια προθεσμία «τρέχει».

■ Η προθεσμία μπορεί να αλλάξει το ποσό της οφειλής

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επιλογή του χρόνου έχει άμεση οικονομική επίπτωση.

Η ίδια φορολογική διαφορά μπορεί να συνοδεύεται από διαφορετική μείωση του προστίμου ανάλογα με το αν ο φορολογούμενος αποδεχθεί τα ευρήματα πριν από την οριστική πράξη, κατά το στάδιο της ΔΕΔ ή όταν η υπόθεση έχει ήδη φτάσει στα δικαστήρια.

Για τον λόγο αυτό, πριν από οποιαδήποτε απόφαση χρειάζεται να εξετάζονται το συνολικό ύψος της οφειλής, η δυνατότητα άμεσης καταβολής του απαιτούμενου ποσού, οι διαθέσιμες ρυθμίσεις και οι προθεσμίες που ισχύουν για τη συγκεκριμένη υπόθεση.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή