120 δόσεις για χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ: Στην τελική ευθεία η ρύθμιση – Ποιοι μένουν εκτός και πόσο κοστίζει

Στην τελική κοινοβουλευτική ευθεία βρίσκεται η νέα ρύθμιση για την αποπληρωμή οφειλών προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ σε έως 120 μηνιαίες δόσεις, καθώς το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών συζητείται στην Ολομέλεια της Βουλής.

Η ψηφοφορία επί του νομοσχεδίου και των επιμέρους διατάξεων έχει προγραμματιστεί για σήμερα, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου.

Η νέα παρέμβαση φιλοδοξεί να δώσει διέξοδο σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα συσσωρευμένα χρέη τους. Ωστόσο, παρά τη δυνατότητα αποπληρωμής σε βάθος δεκαετίας, η ρύθμιση συνοδεύεται από σημαντικούς περιορισμούς, ενώ το κόστος των τόκων δημιουργεί πρόσθετες επιβαρύνσεις για τους οφειλέτες.

Στην Ολομέλεια το φορολογικό νομοσχέδιο

Η διάταξη για τις 120 δόσεις περιλαμβάνεται στα άρθρα 35 και 36 του ευρύτερου νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αφορά επίσης το ιδιωτικό χρέος, τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και την προστασία των δανειοληπτών.

Το νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 26 Οκτωβρίου και στις 30 Οκτωβρίου εγκρίθηκε επί της αρχής από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, με θετική ψήφο μόνο από τη Νέα Δημοκρατία. ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ και Πλεύση Ελευθερίας το καταψήφισαν, ενώ ΠΑΣΟΚ, Ελληνική Λύση και Νίκη επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν στην Ολομέλεια.

Η συζήτηση στην Ολομέλεια ξεκίνησε στις 4 Νοεμβρίου και συνεχίστηκε την Πέμπτη, με την κυβέρνηση να ζητά ονομαστική ψηφοφορία σε σειρά άρθρων, μεταξύ των οποίων και τα άρθρα 35 και 36 που αφορούν τις 120 δόσεις.

Η ψήφιση των συγκεκριμένων διατάξεων αποτελεί το απαραίτητο βήμα για να προχωρήσει η εφαρμογή της νέας ρύθμισης, ενώ στη συνέχεια θα απαιτηθούν οι αναγκαίες διοικητικές και τεχνικές διαδικασίες για την ενεργοποίηση των ηλεκτρονικών εφαρμογών.

Ποιες οφειλές θα μπορούν να ενταχθούν

Με βάση τις διατάξεις του νομοσχεδίου, η νέα ρύθμιση επεκτείνει το υφιστάμενο πλαίσιο των 72 δόσεων σε έως 120 μηνιαίες καταβολές.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι θα μπορούν να ενταχθούν:

• Βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
• Οφειλές προς τον ΕΦΚΑ και τους λοιπούς ασφαλιστικούς φορείς που αφορούν αντίστοιχες περιόδους έως το τέλος του 2024.
• Οφειλές που δεν βρίσκονται ήδη σε καθεστώς άλλης ρύθμισης κατά την 30ή Σεπτεμβρίου 2026, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
• Υπόλοιπα οφειλών που έχουν ήδη ενταχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων, εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει να μεταφερθεί στο νέο καθεστώς και η υφιστάμενη ρύθμιση παραμένει ενεργή.

Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή αιτήσεων προβλέπεται να είναι η 30ή Ιουνίου 2027, ενώ η ελάχιστη μηνιαία δόση ορίζεται στα 30 ευρώ.

Τι ισχύει για όσους έχουν δημιουργήσει νέα χρέη από το 2025

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της νέας ρύθμισης είναι ότι αφήνει εκτός τις οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά.

Πρόκειται για μια κατηγορία χρεών που αφορά μεγάλο αριθμό φορολογουμένων και επαγγελματιών, οι οποίοι, εξαιτίας της αυξημένης φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Για τις συγκεκριμένες οφειλές εξακολουθεί να ισχύει το καθεστώς της πάγιας ρύθμισης, με δυνατότητα αποπληρωμής σε έως 24 δόσεις για τις συνήθεις φορολογικές οφειλές και έως 48 δόσεις για ορισμένες κατηγορίες έκτακτων οφειλών.

Έτσι, ένας οφειλέτης που έχει συσσωρεύσει χρέη τόσο πριν όσο και μετά την 1η Ιανουαρίου 2025 δεν θα μπορεί να αντιμετωπίσει το σύνολο των υποχρεώσεών του με ένα ενιαίο πρόγραμμα 120 δόσεων.

Το επιτόκιο 5,84% ανεβάζει το συνολικό κόστος

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το επιτόκιο της νέας ρύθμισης, το οποίο προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 5,84% ετησίως και να παραμείνει σταθερό σε όλη τη διάρκεια αποπληρωμής.

Η επιβάρυνση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους επιλέξουν τη μέγιστη διάρκεια των 120 δόσεων, καθώς η χαμηλότερη μηνιαία καταβολή συνοδεύεται από σημαντικά υψηλότερο συνολικό κόστος.

Ενδεικτικά, για οφειλή 10.000 ευρώ, η συνολική επιβάρυνση εκτιμάται περίπου στα 13.226 ευρώ με 120 δόσεις, έναντι περίπου 11.878 ευρώ με 72 δόσεις.

Η διαφορά φτάνει περίπου τα 1.348 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει το κόστος της δεκαετούς αποπληρωμής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού προβλέφθηκε με νέα νομοθετική παρέμβαση σταθερό επιτόκιο 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ενισχύει τα επιχειρήματα όσων ζητούν αντίστοιχη μεταχείριση και για τις οφειλές προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Χωρίς ουσιαστικό κούρεμα προστίμων και προσαυξήσεων

Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί προβληματισμό είναι η απουσία ουσιαστικής διαγραφής των συσσωρευμένων προστίμων και προσαυξήσεων.

Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι από την υπαγωγή η βασική οφειλή επιβαρύνεται με τον προβλεπόμενο τόκο της ρύθμισης, αντί των τόκων και προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής που θα συνέχιζαν να υπολογίζονται. Ωστόσο, δεν προβλέπεται ένα γενναίο και οριζόντιο κούρεμα των ήδη συσσωρευμένων επιβαρύνσεων, το οποίο θα μπορούσε να μειώσει ουσιαστικά το τελικό χρέος.

Για πολλούς οφειλέτες, οι προσαυξήσεις και τα πρόστιμα αποτελούν σημαντικό μέρος της συνολικής οφειλής. Η απουσία ουσιαστικής ελάφρυνσης διατηρεί ένα μεγάλο οικονομικό βάρος, ακόμη και όταν το χρέος επιμερίζεται σε περισσότερα χρόνια.

Διευκόλυνση στην αποπληρωμή, αλλά όχι ολοκληρωμένη λύση

Η δυνατότητα εξόφλησης σε 120 δόσεις αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική διευκόλυνση για όσους έχουν συσσωρεύσει παλαιές οφειλές προς το Δημόσιο και αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υφιστάμενες ρυθμίσεις.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα μπορέσει να προσφέρει πραγματική δυνατότητα επανένταξης των οφειλετών σε ένα βιώσιμο καθεστώς αποπληρωμής.

Οι περιορισμοί στις ημερομηνίες των οφειλών, το υψηλό επιτόκιο του 5,84% και η απουσία ουσιαστικού κουρέματος των προστίμων και των προσαυξήσεων δημιουργούν ένα πλαίσιο που δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες όσων αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.

Η Πολιτεία θα έπρεπε να εξετάσει μια πιο ολοκληρωμένη παρέμβαση, με ένταξη και των νεότερων οφειλών, επιτόκιο κοντά στο 3%, αντίστοιχο με εκείνο που προβλέπεται για συγκεκριμένες κατηγορίες του εξωδικαστικού μηχανισμού, αλλά και ουσιαστική διαγραφή μέρους των συσσωρευμένων προστίμων και προσαυξήσεων.

Διαφορετικά, οι 120 δόσεις κινδυνεύουν να αποτελέσουν απλώς μια χρονική μετάθεση των υποχρεώσεων και όχι μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία για εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες που προσπαθούν να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή