Άδειες εργαζομένων: Τι αλλάζει σε πενθήμερο και εξαήμερο – Παραδείγματα πριν και μετά τις νέες ρυθμίσεις

Η ετήσια κανονική άδεια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργασιακά δικαιώματα των μισθωτών.

Οι πρόσφατες αλλαγές στην εργατική νομοθεσία δεν μεταβάλλουν τον συνολικό αριθμό ημερών άδειας που δικαιούται ένας εργαζόμενος, αλλά επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να χορηγείται και να κατανέμεται μέσα στο έτος, δίνοντας μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους.

■ Πόσες ημέρες άδειας δικαιούνται οι εργαζόμενοι

Για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, η ετήσια κανονική άδεια εξακολουθεί να υπολογίζεται με βάση το σύστημα εργασίας και τα έτη προϋπηρεσίας.

• Πενθήμερη εργασία

- 20 ημέρες άδειας κατά το πρώτο ημερολογιακό έτος.

- 21 ημέρες κατά το δεύτερο ημερολογιακό έτος.

- 22 ημέρες από το τρίτο ημερολογιακό έτος και μετά.

- 25 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 10 ετών στον ίδιο εργοδότη ή 12 ετών συνολικής προϋπηρεσίας.

- 26 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 25 ετών υπηρεσίας.

• Εξαήμερη εργασία

- 24 ημέρες άδειας κατά το πρώτο ημερολογιακό έτος.

- 25 ημέρες κατά το δεύτερο ημερολογιακό έτος.

- 26 ημέρες από το τρίτο ημερολογιακό έτος και μετά.

- 30 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 10 ετών στον ίδιο εργοδότη ή 12 ετών συνολικής προϋπηρεσίας.

- 31 ημέρες μετά τη συμπλήρωση 25 ετών υπηρεσίας.

■ Τι αλλάζει στην κατανομή της άδειας

Η σημαντικότερη μεταβολή αφορά τη δυνατότητα τμηματικής χορήγησης της άδειας με μεγαλύτερη ευελιξία. Πλέον, η άδεια μπορεί να χορηγείται σε περισσότερα τμήματα μέσα στο ίδιο έτος, εφόσον υπάρχει σχετική αίτηση του εργαζομένου και συμφωνία με τον εργοδότη.

Παραμένει, ωστόσο, η υποχρέωση ένα τουλάχιστον τμήμα της άδειας να χορηγείται συνεχόμενα και να περιλαμβάνει:

- 5 εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται με πενθήμερο.

- 6 εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται με εξαήμερο.

Η ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα καλύτερης προσαρμογής των αδειών στις ανάγκες της οικογένειας, των προσωπικών υποχρεώσεων αλλά και της λειτουργίας των επιχειρήσεων.

■ Παράδειγμα πριν τις αλλαγές

Εργαζόμενος με πενθήμερο και δικαίωμα 22 ημερών άδειας επιθυμούσε να μοιράσει την άδειά του σε τέσσερις διαφορετικές περιόδους μέσα στο έτος.

Στην πράξη, η κατάτμηση της άδειας ήταν πιο περιορισμένη και συνήθως η χορήγηση γινόταν σε ένα ή δύο μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, καθώς το θεσμικό πλαίσιο δεν παρείχε την ίδια ευελιξία που ισχύει σήμερα.

■ Παράδειγμα μετά τις αλλαγές

Ο ίδιος εργαζόμενος μπορεί πλέον να λάβει:

- 5 ημέρες τον Μάιο

- 5 ημέρες τον Ιούλιο

- 7 ημέρες τον Αύγουστο

- 5 ημέρες τον Δεκέμβριο

Το σύνολο παραμένει 22 ημέρες, αλλά η κατανομή τους γίνεται πιο ευέλικτη, ανάλογα με τις ανάγκες του εργαζομένου και της επιχείρησης.

• Παράδειγμα σε εξαήμερη εργασία

Εργαζόμενος με εξαήμερο πρόγραμμα και δικαίωμα 26 ημερών άδειας μπορεί να λάβει:

- 6 ημέρες τον Ιούνιο

- 8 ημέρες τον Αύγουστο

- 6 ημέρες τον Οκτώβριο

- 6 ημέρες τον Δεκέμβριο

Στην περίπτωση αυτή εξακολουθεί να τηρείται η προϋπόθεση χορήγησης ενός συνεχόμενου τμήματος τουλάχιστον έξι εργάσιμων ημερών.

■ Τι δεν αλλάζει

Παρά τις νέες δυνατότητες ευελιξίας:

- Η κανονική άδεια παραμένει κατοχυρωμένο δικαίωμα του εργαζομένου.

- Ο αριθμός των ημερών άδειας δεν μειώνεται.

- Η άδεια εξακολουθεί να υπολογίζεται με βάση τα έτη προϋπηρεσίας.

- Οι εργοδότες εξακολουθούν να έχουν υποχρέωση χορήγησης της άδειας σύμφωνα με τη νομοθεσία.

- Το μεγαλύτερο μέρος των αδειών συνεχίζει να χορηγείται κατά την καλοκαιρινή περίοδο.

■ Αντιδράσεις: Τι λένε εργαζόμενοι, εργοδότες και συνδικάτα

Η νέα δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας στην κατανομή της άδειας έχει προκαλέσει διαφορετικές αντιδράσεις στην αγορά εργασίας.

Πολλοί εργαζόμενοι βλέπουν θετικά τη δυνατότητα να αξιοποιούν τις ημέρες άδειας σε περισσότερα χρονικά διαστήματα μέσα στη χρονιά, καλύπτοντας οικογενειακές, προσωπικές ή εκπαιδευτικές ανάγκες χωρίς να απαιτείται η λήψη πολυήμερης άδειας σε μία μόνο περίοδο.

Από την άλλη πλευρά, αρκετοί εκφράζουν ανησυχίες ότι η συχνότερη κατάτμηση μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό των μεγάλων περιόδων ξεκούρασης που θεωρούνται απαραίτητες για την πραγματική αποκατάσταση από την εργασιακή κόπωση.

Οι εργοδοτικές οργανώσεις αντιμετωπίζουν θετικά τη ρύθμιση, εκτιμώντας ότι διευκολύνει τον προγραμματισμό του προσωπικού και μειώνει τα προβλήματα που δημιουργούνται από τις μαζικές απουσίες εργαζομένων κατά συγκεκριμένες περιόδους του έτους. Σύμφωνα με τη δική τους προσέγγιση, η μεγαλύτερη ευελιξία μπορεί να συνδυάσει καλύτερα τις ανάγκες της παραγωγής με τις ανάγκες των εργαζομένων.

Πιο επιφυλακτική εμφανίζεται η συνδικαλιστική πλευρά. Συνδικάτα και εργατικά κέντρα έχουν επισημάνει ότι η κανονική άδεια δεν αποτελεί απλώς διοικητική διευκόλυνση αλλά βασικό μέσο προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Υποστηρίζουν ότι η εκτεταμένη κατάτμηση της άδειας ενδέχεται να αποδυναμώσει τον σκοπό της, εφόσον οι εργαζόμενοι δεν απολαμβάνουν επαρκή συνεχόμενη περίοδο ανάπαυσης.

Παράλληλα, συνδικαλιστικοί φορείς τονίζουν ότι η εφαρμογή του μέτρου θα πρέπει να γίνεται αποκλειστικά κατόπιν πραγματικής επιθυμίας του εργαζομένου και όχι έπειτα από άμεσες ή έμμεσες πιέσεις από την εργοδοσία, ώστε να διασφαλίζεται ότι η ευελιξία δεν μετατρέπεται σε εργαλείο περιορισμού των εργασιακών δικαιωμάτων.

■ Συμπέρασμα

Οι αλλαγές στο καθεστώς χορήγησης της κανονικής άδειας δεν επηρεάζουν τον αριθμό των ημερών που δικαιούνται οι εργαζόμενοι σε πενθήμερο ή εξαήμερο σύστημα εργασίας. Εκείνο που αλλάζει είναι η δυνατότητα πιο ευέλικτης κατανομής των ημερών μέσα στο έτος.

Το εάν η νέα ρύθμιση θα λειτουργήσει προς όφελος όλων των πλευρών θα εξαρτηθεί από τον τρόπο εφαρμογής της στην πράξη. Για τους εργαζόμενους, το ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική ξεκούραση και η προστασία του χρόνου ανάπαυσης. Για τις επιχειρήσεις, η πρόκληση είναι η καλύτερη οργάνωση του προσωπικού. Και για τα συνδικάτα, το μεγάλο στοίχημα είναι να διασφαλιστεί ότι η ευελιξία δεν θα οδηγήσει σε υποβάθμιση ενός θεμελιώδους εργασιακού δικαιώματος.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή