Κληρονομημένα χρέη: Αγώνας δρόμου για χιλιάδες πολίτες πριν «κλείσει» το παράθυρο προστασίας

Μια σημαντική ευκαιρία για να προστατεύσουν την προσωπική τους περιουσία έχουν πλέον χιλιάδες κληρονόμοι που βρέθηκαν να επιβαρύνονται με χρέη συγγενικών τους προσώπων, χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική οικονομική κατάσταση της κληρονομίας που απέκτησαν.

Η μεταβατική διάταξη που ενσωματώθηκε στο νέο πλαίσιο του κληρονομικού δικαίου δίνει τη δυνατότητα σε όσους έχασαν τις προηγούμενες προθεσμίες να ζητήσουν την υπαγωγή τους στο ευεργέτημα της απογραφής, αποτρέποντας έτσι τον κίνδυνο να στραφούν οι πιστωτές κατά της προσωπικής τους περιουσίας.

■ Προθεσμία έως τον Νοέμβριο

Η νέα ρύθμιση αφορά περιπτώσεις κληρονομιών από πρόσωπα που είχαν αποβιώσει πριν από τις 22 Μαΐου 2026. Από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου ξεκίνησε να μετρά η αποκλειστική εξάμηνη προθεσμία για την υποβολή της σχετικής δήλωσης, η οποία εκπνέει στις 22 Νοεμβρίου 2026.

Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να κινηθούν άμεσα, καθώς μετά τη λήξη της προθεσμίας χάνεται η δυνατότητα αξιοποίησης της συγκεκριμένης προστατευτικής διάταξης.

■ Πώς δημιουργήθηκε το πρόβλημα

Για χρόνια, η ελληνική νομοθεσία προέβλεπε ότι όποιος δεν προχωρούσε σε αποποίηση κληρονομίας εντός τεσσάρων μηνών θεωρούνταν ότι την είχε αποδεχθεί σιωπηρά.

Στην πράξη, πολλοί πολίτες πληροφορούνταν καθυστερημένα ότι καλούνταν ως κληρονόμοι ή δεν γνώριζαν ότι η κληρονομία περιλάμβανε σημαντικές οφειλές προς τράπεζες, το Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία. Αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν αντιμέτωποι με χρέη που ξεπερνούσαν κατά πολύ την αξία των περιουσιακών στοιχείων που κληρονόμησαν.

Η σιωπηρή αποδοχή της κληρονομίας σήμαινε ότι οι πιστωτές μπορούσαν να διεκδικήσουν τις απαιτήσεις τους όχι μόνο από την κληρονομιαία περιουσία αλλά και από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.

■ Τι προσφέρει η νέα ρύθμιση

Η νέα νομοθετική παρέμβαση δεν επιτρέπει την εκ των υστέρων αποποίηση της κληρονομίας. Όσοι θεωρούνται ήδη κληρονόμοι εξακολουθούν να διατηρούν αυτή την ιδιότητα.

Δίνει όμως τη δυνατότητα να αποκτήσουν αναδρομικά το ευεργέτημα της απογραφής, έναν μηχανισμό που διαχωρίζει την κληρονομιαία περιουσία από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.

Με αυτόν τον τρόπο, οι δανειστές μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο από τα περιουσιακά στοιχεία που ανήκαν στον θανόντα. Εάν τα χρέη αποδειχθούν μεγαλύτερα από την αξία της κληρονομίας, το επιπλέον ποσό δεν μεταφέρεται στον κληρονόμο.

■ Η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί

Για την ενεργοποίηση της προστασίας απαιτείται η διενέργεια απογραφής της κληρονομίας μέσω της προβλεπόμενης δικαστικής διαδικασίας.

Η διαδικασία περιλαμβάνει τον διορισμό αρμόδιων προσώπων για την καταγραφή όλων των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων της κληρονομίας, ώστε να διαπιστωθεί η πραγματική οικονομική της κατάσταση.

Παρότι πρόκειται για μια διαδικασία που συνεπάγεται χρόνο και κόστος, θεωρείται η μοναδική αποτελεσματική λύση για όσους κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με οφειλές που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι.

■ Ποιοι μένουν εκτός

Η νέα δυνατότητα δεν αφορά όλους τους κληρονόμους.

Βασική προϋπόθεση είναι να μην έχει ήδη κινηθεί διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της προσωπικής περιουσίας τους. Εάν έχουν προηγηθεί ενέργειες όπως κατασχέσεις λογαριασμών, κατασχέσεις ακινήτων, πλειστηριασμοί ή άλλες πράξεις εκτέλεσης που συνδέονται με τα χρέη της κληρονομίας, η προστασία δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί.

Το συγκεκριμένο σημείο θεωρείται κρίσιμο, καθώς περιορίζει σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων και δημιουργεί πίεση για άμεσες ενέργειες από όσους επιθυμούν να αξιοποιήσουν τη ρύθμιση πριν οι πιστωτές προχωρήσουν σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.

■ Παράθυρο προστασίας με ημερομηνία λήξης

Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η μεταβατική διάταξη επιχειρεί να θεραπεύσει παλαιές αδικίες που είχαν δημιουργήσει σοβαρές οικονομικές επιβαρύνσεις σε πολίτες οι οποίοι βρέθηκαν να κληρονομούν χρέη χωρίς να το γνωρίζουν.

Ωστόσο, η ευκαιρία αυτή έχει σαφές χρονικό όριο. Όσοι εκτιμούν ότι μπορεί να επηρεάζονται από χρέη κληρονομίας καλούνται να εξετάσουν άμεσα την κατάστασή τους, καθώς η προθεσμία ολοκληρώνεται τον Νοέμβριο και μετά την παρέλευσή της η δυνατότητα προστασίας παύει να υφίσταται.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή