ΦΠΑ στις ιατρικές υπηρεσίες: Πότε απαλλάσσονται οι γιατροί και πότε υποχρεούνται να χρεώσουν 24% – Τι ισχύει για έρευνες, ερωτηματολόγια και αμοιβές από εταιρείες Φορολογικά Νέα Επικαιρότητα Η απαλλαγή των ιατρικών υπηρεσιών από τον ΦΠΑ αποτελεί μία από τις πλέον παρεξηγημένες διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας. Η εντύπωση ότι «οι γιατροί δεν έχουν ΦΠΑ» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η ευρωπαϊκή και η ελληνική νομοθεσία δεν απαλλάσσουν το ιατρικό επάγγελμα συνολικά, αλλά μόνο τις υπηρεσίες που αποσκοπούν στην προστασία της ανθρώπινης υγείας. Το βασικό κριτήριο δεν είναι ποιος παρέχει την υπηρεσία, αλλά για ποιον σκοπό παρέχεται. Η αρχή αυτή προβλέπεται στο άρθρο 132 της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει επιβεβαιωθεί με σειρά αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης: απαλλάσσονται μόνο οι υπηρεσίες που έχουν θεραπευτικό, διαγνωστικό ή προληπτικό χαρακτήρα. Ποιες ιατρικές υπηρεσίες απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ Ενδεικτικά, δεν επιβάλλεται ΦΠΑ στις ακόλουθες υπηρεσίες: επίσκεψη σε ιδιώτη ιατρό, διάγνωση και θεραπεία ασθενειών, συνταγογράφηση και παρακολούθηση ασθενών, προληπτικές εξετάσεις (check-up), χειρουργικές επεμβάσεις για θεραπευτικούς λόγους, παρακολούθηση εγκύου, φυσικοθεραπεία μετά από τραυματισμό, λογοθεραπεία παιδιού, ψυχοθεραπεία, εργοθεραπεία, ιατρικές πράξεις μέσω τηλεϊατρικής όταν αποτελούν παροχή υγειονομικής περίθαλψης. Παράδειγμα 1 Ο καρδιολόγος εξετάζει ασθενή με υπέρταση, πραγματοποιεί ηλεκτροκαρδιογράφημα και ρυθμίζει τη θεραπεία. Δεν επιβάλλεται ΦΠΑ. Παράδειγμα 2 Πλαστικός χειρουργός πραγματοποιεί αποκατάσταση μαστού μετά από μαστεκτομή. Δεν επιβάλλεται ΦΠΑ, επειδή η επέμβαση έχει θεραπευτικό και αποκαταστασιακό σκοπό. Παράδειγμα 3 Ψυχίατρος παρακολουθεί ασθενή με αγχώδη διαταραχή. Δεν επιβάλλεται ΦΠΑ. Ποιες υπηρεσίες υπάγονται σε ΦΠΑ Όταν η υπηρεσία δεν αποσκοπεί στη θεραπεία ή στην προστασία της υγείας συγκεκριμένου ασθενούς, τότε θεωρείται κανονική παροχή υπηρεσίας και υπάγεται στον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ. Παραδείγματα: πραγματογνωμοσύνες, γνωματεύσεις για δικαστικές υποθέσεις, πιστοποιήσεις για ασφαλιστικές εταιρείες, ιατρικές εκτιμήσεις για αποζημιώσεις, συμβουλευτικές υπηρεσίες προς επιχειρήσεις, εκπαιδευτικές υπηρεσίες προς εταιρείες, ομιλίες επί πληρωμή, υπηρεσίες επιστημονικού συμβούλου. Παράδειγμα 4 Ορθοπαιδικός συντάσσει πραγματογνωμοσύνη για δικαστήριο σχετικά με τροχαίο ατύχημα. Υπάγεται σε ΦΠΑ. Παράδειγμα 5 Πλαστικός χειρουργός πραγματοποιεί αισθητική ρινοπλαστική αποκλειστικά για αισθητικούς λόγους. Υπάγεται σε ΦΠΑ, επειδή δεν υπάρχει θεραπευτικός σκοπός. Τι ισχύει για τις αμοιβές από φαρμακευτικές εταιρείες Τα τελευταία χρόνια πολλές φαρμακευτικές εταιρείες, εταιρείες ιατροτεχνολογικών προϊόντων και εταιρείες ερευνών αγοράς συνεργάζονται με γιατρούς μέσω συμβάσεων για: συμμετοχή σε Advisory Boards, συμπλήρωση επιστημονικών ερωτηματολογίων, αξιολόγηση θεραπευτικών πρωτοκόλλων, συμμετοχή σε έρευνες αγοράς (market research), συνεντεύξεις σχετικά με φάρμακα ή ιατρικές πρακτικές, αξιολόγηση νέων ιατρικών προϊόντων, συμμετοχή σε επιστημονικά πάνελ. Στις περιπτώσεις αυτές ο γιατρός δεν παρέχει ιατρική περίθαλψη σε ασθενή, αλλά επιστημονική ή συμβουλευτική υπηρεσία προς μία επιχείρηση. Για τον λόγο αυτό, οι αμοιβές αυτές κατά κανόνα υπάγονται σε ΦΠΑ. Η ιδιότητα του γιατρού δεν αρκεί από μόνη της για την απαλλαγή, καθώς λείπει ο θεραπευτικός ή προληπτικός σκοπός που απαιτεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η ίδια προσέγγιση αποτυπώνεται και στις οδηγίες της ΑΑΔΕ. Παράδειγμα 6 Ογκολόγος αμείβεται με 600 ευρώ από φαρμακευτική εταιρεία για να συμμετάσχει σε δίωρο Advisory Board. Η αμοιβή υπάγεται σε ΦΠΑ. Παράδειγμα 7 Καρδιολόγος συμπληρώνει ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο για τις θεραπευτικές του επιλογές έναντι αμοιβής. Η αμοιβή υπάγεται σε ΦΠΑ. Παράδειγμα 8 Παιδίατρος συμμετέχει σε έρευνα αγοράς (market research) σχετικά με εμβόλια και αμείβεται από εταιρεία ερευνών. Η αμοιβή υπάγεται σε ΦΠΑ. Παράδειγμα 9 Νευρολόγος παρέχει επιστημονική συμβουλή για την ανάπτυξη νέου ιατροτεχνολογικού προϊόντος. Η αμοιβή υπάγεται σε ΦΠΑ. Τι ισχύει για τις κλινικές μελέτες Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κλινικές μελέτες. Σύμφωνα με τις οδηγίες της ΑΑΔΕ, η αμοιβή που λαμβάνει ιατρός για τη συμμετοχή του σε κλινική μελέτη για λογαριασμό φαρμακευτικής εταιρείας δεν απαλλάσσεται από τον ΦΠΑ, επειδή η υπηρεσία δεν θεωρείται παροχή ιατρικής περίθαλψης προς ασθενή αλλά υπηρεσία προς τον χορηγό της μελέτης. Ως εκ τούτου, υπάγεται στον φόρο και ο ιατρός οφείλει να εφαρμόζει το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ για τις συγκεκριμένες αμοιβές. Η ουσία της διάκρισης Η ευρωπαϊκή νομοθεσία κάνει μία σαφή διάκριση: Απαλλάσσεται από ΦΠΑ → εξέταση ασθενούς → διάγνωση → θεραπεία → πρόληψη → αποκατάσταση της υγείας → παρακολούθηση ασθενούς Υπάγεται σε ΦΠΑ → συμμετοχή σε Advisory Board → συμπλήρωση ερωτηματολογίων → έρευνες αγοράς → συμβουλευτικές υπηρεσίες προς εταιρείες → κλινικές μελέτες για λογαριασμό φαρμακευτικών εταιρειών (ως αμοιβή προς τον ερευνητή) → πραγματογνωμοσύνες → νομικές και ασφαλιστικές γνωματεύσεις → αισθητικές πράξεις χωρίς θεραπευτικό σκοπό Συμπέρασμα Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ δεν συνδέεται με την ιδιότητα του γιατρού, αλλά με τον σκοπό της υπηρεσίας. Όταν ο ιατρός παρέχει υπηρεσίες που προστατεύουν ή αποκαθιστούν την υγεία ενός ασθενούς, εφαρμόζεται η απαλλαγή που προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο. Όταν όμως λειτουργεί ως επιστημονικός σύμβουλος, ερευνητής, αξιολογητής ή συνεργάτης επιχειρήσεων και φαρμακευτικών εταιρειών, οι αμοιβές αυτές αποτελούν, κατά κανόνα, φορολογητέες παροχές υπηρεσιών και υπάγονται στον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ. Παναγιώτης Ράγγος Λογιστής Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης - Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή Previous Next