Αμφισβήτηση ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος για ελεύθερους επαγγελματίες: διαδικασία, στοιχεία που δηλώνονται, προθεσμίες και κρίσιμες συνέπειες

Νέο πλαίσιο αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος – τι πρέπει να γνωρίζουν οι φορολογούμενοι

Σημαντικές υποχρεώσεις και αυστηρές προθεσμίες συνοδεύουν τη δυνατότητα αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως αυτό προσδιορίζεται με βάση το άρθρο 28Α του ν. 4172/2013.

Η διαδικασία αφορά ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις που επιθυμούν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα που προσδιορίζεται από τη φορολογική διοίκηση, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής της ΑΑΔΕ.

Πού γίνεται η αίτηση – η ηλεκτρονική πλατφόρμα

Η αίτηση αμφισβήτησης υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), στην εφαρμογή:

Business Support → «Αμφισβήτηση ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα»

Η διαδικασία αφορά την εφαρμογή των παρ. 3 και 4 του άρθρου 28Α του ν. 4172/2013 (Α’ 167).

Βασική προϋπόθεση για την υποβολή

Απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση του δικαιώματος αμφισβήτησης είναι:

• Η εμπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους που αφορά η αμφισβήτηση (π.χ. φορολογικό έτος 2025)
• Η ορθή συμπλήρωση των κωδικών 443-444 του εντύπου Ε1

Χωρίς την πλήρωση των παραπάνω, η διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει.

Υποχρεωτικό ερωτηματολόγιο – κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας

Ο φορολογούμενος υποχρεούται να συμπληρώσει ειδικό ερωτηματολόγιο οικονομικής και περιουσιακής κατάστασης, το αργότερο:

εντός 60 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος

Η υποχρέωση αυτή προβλέπεται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1 του άρθρου 23 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ).

Σημαντική επισήμανση

Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου:

• η αίτηση αμφισβήτησης απορρίπτεται αυτοδικαίως
• ο φορολογούμενος χάνει το δικαίωμα αμφισβήτησης

Στοιχεία που δηλώνονται στο ερωτηματολόγιο

Το ερωτηματολόγιο είναι εκτενές και περιλαμβάνει στοιχεία που αποτυπώνουν τη συνολική οικονομική εικόνα του φορολογούμενου, όπως:

1. Τραπεζικά και χρηματοοικονομικά στοιχεία

• Τραπεζικές καταθέσεις σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα
• Λοιπές επενδύσεις (μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια)
• Διαθέσιμα μετρητά

2. Περιουσιακά και κινητά μέσα

• Ιδιοκτησία οχημάτων (ΙΧ, επαγγελματικά οχήματα, δίκυκλα)
• Τυχόν λοιπά κινητά περιουσιακά στοιχεία σημαντικής αξίας

3. Τηλεπικοινωνιακά στοιχεία

• Στοιχεία σταθερής τηλεφωνίας
• Στοιχεία κινητής τηλεφωνίας (συμβόλαια και συνδέσεις)

4. Καταναλωτικές και επαγγελματικές δαπάνες

• Δαπάνες ταξιδιών (αεροπορικά, ξενοδοχεία, μετακινήσεις)
• Δαπάνες διαβίωσης και λειτουργίας επιχείρησης
• Πάγιες επαγγελματικές υποχρεώσεις

5. Λοιπά οικονομικά δεδομένα

• Εισοδήματα από άλλες πηγές
• Οικονομικές υποχρεώσεις (δάνεια, οφειλές)
• Οποιαδήποτε στοιχεία επηρεάζουν την πραγματική οικονομική δυνατότητα

Βήματα της διαδικασίας αμφισβήτησης

Η διαδικασία εξελίσσεται σε διακριτά στάδια:

1. Υποβολή φορολογικής δήλωσης

Ο φορολογούμενος υποβάλλει εμπρόθεσμα το Ε1 και καταχωρεί τους σχετικούς κωδικούς.

2. Ηλεκτρονική αίτηση αμφισβήτησης

Μέσω της εφαρμογής Business Support στην ΑΑΔΕ.

3. Συμπλήρωση ερωτηματολογίου (εντός 60 ημερών)

Υποχρεωτική και δεσμευτική ενέργεια.

4. Υποβολή δικαιολογητικών

Στοιχεία που αποδεικνύουν χαμηλότερο πραγματικό εισόδημα.

5. Έλεγχος από τη φορολογική διοίκηση

Η ΑΑΔΕ αξιολογεί τα δεδομένα και εκδίδει απόφαση αποδοχής ή απόρριψης.

Συνέπειες της αμφισβήτησης

Σε περίπτωση αποδοχής:

• Ο φόρος υπολογίζεται με βάση το πραγματικό εισόδημα
• Πιθανή επιστροφή φόρου ή συμψηφισμός

Σε περίπτωση απόρριψης:

• Εφαρμόζεται το τεκμαρτό ελάχιστο εισόδημα
• Ο φορολογούμενος επιβαρύνεται με τον αντίστοιχο φόρο
• Ενδέχεται επιπλέον επιβαρύνσεις σε περίπτωση καθυστέρησης

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης:

• Μη συμπλήρωση ερωτηματολογίου = απώλεια δικαιώματος αμφισβήτησης
• Αυτόματη εφαρμογή τεκμαρτού εισοδήματος

Συμπέρασμα

Η δυνατότητα αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος αποτελεί θεσμικό εργαλείο διόρθωσης του φορολογικού αποτελέσματος, ωστόσο συνοδεύεται από αυστηρό πλαίσιο διαδικασιών και ασφυκτικές προθεσμίες.

Η ορθή και εμπρόθεσμη υποβολή τόσο της δήλωσης όσο και του ερωτηματολογίου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αποδοχή της αμφισβήτησης, ενώ η παράλειψη οποιουδήποτε σταδίου οδηγεί σε απώλεια του δικαιώματος.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή