Τροποποιητικές Δηλώσεις ΦΠΑ και ΦΜΥ: Τι αλλάζει με τον Νόμο 5301/2026 και το ΦΕΚ Α’ 74/15-05-2026

Τροποποιητικές Δηλώσεις ΦΠΑ και ΦΜΥ: Τι αλλάζει με τον Νόμο 5301/2026 και το ΦΕΚ Α’ 74/15-05-2026

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 74/15-05-2026 ο νέος νόμος Νόμος 5301/2026, ο οποίος φέρνει σημαντικές αλλαγές στις φορολογικές διαδικασίες, στα πρόστιμα και ειδικά στις τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ και ΦΜΥ.

Οι νέες ρυθμίσεις αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο αντιμετώπισης των εκπρόθεσμων διορθώσεων, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη συμμόρφωση και λιγότερο στις αυτοματοποιημένες κυρώσεις.

■ Τι ίσχυε μέχρι σήμερα

Μέχρι πρότινος, ακόμη και μία απλή εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση μπορούσε να επιφέρει:

πρόστιμο 100€,

πρόστιμο 250€,

ή πρόστιμο 500€,

ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων της επιχείρησης.

Τα πρόστιμα επιβάλλονταν ακόμη και όταν:

η δήλωση ήταν μηδενική,

η δήλωση ήταν πιστωτική,

δεν προέκυπτε επιπλέον φόρος,

ή επρόκειτο για τυπικό λογιστικό λάθος.

Αυτό είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από λογιστές, φοροτεχνικούς και επιχειρήσεις, καθώς πολλές φορές οι κυρώσεις θεωρούνταν δυσανάλογες σε σχέση με την πραγματική παράβαση.

■ Η νέα φιλοσοφία του Νόμου 5301/2026

Με τον νέο νόμο επιχειρείται αλλαγή φιλοσοφίας στους φορολογικούς ελέγχους.

Η ΑΑΔΕ στρέφεται πλέον:

στην άμεση διόρθωση λαθών,

στην ηλεκτρονική συμμόρφωση,

και στη διάκριση μεταξύ φοροδιαφυγής και διαδικαστικών παραβάσεων.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι υπερβολικές κυρώσεις σε περιπτώσεις όπου:

δεν υπάρχει φορολογική ζημία για το Δημόσιο,

ο φορολογούμενος συμμορφώνεται οικειοθελώς,

και η διόρθωση γίνεται άμεσα.

■ Τι αλλάζει στις τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ

Οι βασικές αλλαγές αφορούν:

Μείωση ή ακόμη και διαγραφή προστίμων

Σε αρκετές περιπτώσεις:

τα πρόστιμα μειώνονται σημαντικά,

ενώ μπορεί ακόμη και να μηδενιστούν.

Αυτό αφορά κυρίως:

πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ,

μηδενικές δηλώσεις,

διορθώσεις χωρίς χρεωστικό υπόλοιπο.

■ Πότε δεν επιβάλλεται πρόστιμο

Η νέα πρακτική προβλέπει πιο αναλογική αντιμετώπιση όταν:

δεν υπάρχει απώλεια φόρου,

η τροποποιητική γίνεται οικειοθελώς,

πρόκειται για διαδικαστικό ή λογιστικό λάθος,

υπάρχει άμεση συμμόρφωση της επιχείρησης.

■ Η απόφαση ΔΕΔ 669/2026

Καθοριστικό ρόλο στις αλλαγές παίζει και η απόφαση ΔΕΔ 669/2026, η οποία έκρινε ότι δεν μπορεί να επιβάλλεται αυτόματα πρόστιμο σε κάθε τροποποιητική ή ανακριβή δήλωση ΦΠΑ χωρίς πραγματική φορολογική παράβαση.

Η απόφαση αυτή ανοίγει τον δρόμο για:

ακυρώσεις προστίμων,

συμψηφισμούς,

επανεξέταση υποθέσεων,

και επιστροφές ποσών που έχουν ήδη πληρωθεί.

■ Τι ισχύει για τις τροποποιητικές δηλώσεις ΦΜΥ

Αντίστοιχη είναι πλέον η αντιμετώπιση και στις δηλώσεις ΦΜΥ.

Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν:

αν ο φόρος έχει ήδη αποδοθεί,

αν πρόκειται για λάθος μισθοδοσίας,

αν υπάρχει πραγματική φορολογική παράβαση,

και αν η διόρθωση γίνεται έγκαιρα.

Σε περιπτώσεις διαδικαστικών λαθών:

τα πρόστιμα περιορίζονται,

ενώ εφαρμόζεται πιο ευέλικτη αντιμετώπιση.

■ Αναδρομική εφαρμογή από 19/04/2024

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι αρκετές από τις αλλαγές εφαρμόζονται αναδρομικά από 19 Απριλίου 2024.

Αυτό σημαίνει ότι πολλές επιχειρήσεις μπορούν πλέον να ζητήσουν:

επανεξέταση προστίμων,

διαγραφή επιβαρύνσεων,

συμψηφισμό ποσών,

ή ακόμη και επιστροφή χρημάτων.

■ Τα βασικά άρθρα που επηρεάζονται

Θέμα                                                                Άρθρο

Τροποποιητικές δηλώσεις                               Άρθρο 19 ΚΦΔ

Πρόστιμα διαδικαστικών παραβάσεων           Άρθρο 54 ΚΦΔ

Τόκοι και προσαυξήσεις                                  Άρθρα 53–58 ΚΦΔ

Πρόστιμα συναλλαγών με μετρητά                 Άρθρο 38 Ν. 5301/2026

Απόφαση για πρόστιμα ΦΠΑ                         ΔΕΔ 669/2026

■ Έχει λυθεί τελικά το πρόβλημα;

Παρότι οι αλλαγές θεωρούνται σημαντικό βήμα προς μια πιο δίκαιη φορολογική αντιμετώπιση, στην πράξη αρκετά ζητήματα εξακολουθούν να προβληματίζουν την αγορά και τους λογιστές.

Τα θετικά σημεία

Το νέο πλαίσιο:

μειώνει τις υπερβολικές κυρώσεις για τυπικά λάθη,

αναγνωρίζει ότι δεν πρέπει κάθε καθυστέρηση να θεωρείται φοροδιαφυγή,

και δίνει μεγαλύτερη δυνατότητα συμμόρφωσης χωρίς εξοντωτικά πρόστιμα.

Για πρώτη φορά φαίνεται να γίνεται πιο ξεκάθαρος διαχωρισμός ανάμεσα:

στην πραγματική απόκρυψη φόρου,

και στα καθημερινά λογιστικά λάθη ή διορθώσεις.

■ Πού συνεχίζουν να υπάρχουν προβλήματα

Ωστόσο, επαγγελματίες του κλάδου επισημαίνουν ότι παραμένουν αρκετές δυσκολίες, κυρίως:

στην πολυπλοκότητα του myDATA,

στις συνεχείς τεχνικές αλλαγές της πλατφόρμας,

στις διασταυρώσεις ΦΠΑ και μισθοδοσίας,

στις καθυστερήσεις ενημέρωσης των συστημάτων,

και στην έλλειψη ξεκάθαρων οδηγιών σε αρκετές περιπτώσεις.

Παράλληλα, αρκετοί λογιστές τονίζουν ότι:

οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες εξακολουθούν να δημιουργούν λάθη,

οι προθεσμίες παραμένουν πιεστικές,

ενώ πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις συνεχείς αλλαγές της φορολογικής νομοθεσίας.

■ Συμπέρασμα

Ο Νόμος 5301/2026 και το ΦΕΚ Α’ 74/15-05-2026 αποτελούν μια σημαντική προσπάθεια εκσυγχρονισμού του φορολογικού συστήματος και διόρθωσης υπερβολικών προστίμων στις τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ και ΦΜΥ.

Παρότι αρκετές αδικίες φαίνεται να περιορίζονται, το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως. Η καθημερινή εφαρμογή των νέων κανόνων, οι τεχνικές δυσκολίες των ψηφιακών πλατφορμών και η πολυπλοκότητα των φορολογικών διαδικασιών εξακολουθούν να δημιουργούν προκλήσεις για επιχειρήσεις και λογιστές.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι αλλαγές αυτές θα οδηγήσουν πραγματικά σε ένα πιο λειτουργικό και δίκαιο φορολογικό περιβάλλον ή αν θα απαιτηθούν νέες παρεμβάσεις και διορθώσεις.

Λήψη ΦΕΚ

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή