ΑΑΔΕ: Σαρωτικοί έλεγχοι σε επαγγελματίες που αμφισβήτησαν τα τεκμήρια – Πώς λειτουργούν οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου και τι ισχύει για τις προσφυγές

Σε πλήρη φορολογικό έλεγχο εισέρχονται εκατοντάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι που επέλεξαν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα μέσω των φορολογικών τους δηλώσεων, με την ΑΑΔΕ να ενεργοποιεί εκτεταμένες διασταυρώσεις οικονομικών στοιχείων, τραπεζικών δεδομένων και δαπανών διαβίωσης.

Περίπου 690 επαγγελματίες βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών, καθώς δήλωσαν μέσω των ειδικών κωδικών ότι δεν αποδέχονται το ύψος του τεκμαρτού εισοδήματος που προκύπτει από το νέο σύστημα φορολόγησης.

Τι εξετάζει η ΑΑΔΕ

Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται μόνο στα λογιστικά βιβλία ή στα δεδομένα της πλατφόρμας myDATA. Η Φορολογική Διοίκηση προχωρά σε συνολική χαρτογράφηση της οικονομικής εικόνας των φορολογουμένων, εξετάζοντας:

• τραπεζικές καταθέσεις και κινήσεις λογαριασμών,
• χρεωστικές, πιστωτικές και προπληρωμένες κάρτες,
• θυρίδες τραπεζών,
• διαθέσιμα μετρητά,
• επενδύσεις και crypto assets,
• λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης και τηλεφωνίας,
• ασφαλιστήρια συμβόλαια,
• ταξίδια στην Ελλάδα και το εξωτερικό,
• δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων,
• δαπάνες για αθλητικές δραστηριότητες και γενικότερο επίπεδο διαβίωσης.

Παράλληλα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες εξετάζουν οικονομικά στοιχεία συζύγων και προστατευόμενων μελών, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν το συνολικό επίπεδο διαβίωσης συμβαδίζει με τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις λεγόμενες έμμεσες τεχνικές ελέγχου, τις οποίες χρησιμοποιεί η ΑΑΔΕ όταν διαπιστώνεται ότι τα δηλωθέντα εισοδήματα δεν δικαιολογούν τις πραγματικές δαπάνες ή την περιουσιακή κατάσταση ενός φορολογουμένου.

Με τις τεχνικές αυτές, οι ελεγκτές μπορούν να προσδιορίσουν το πραγματικό εισόδημα με βάση:

• την ανάλυση τραπεζικών κινήσεων,
• τη σύγκριση εισροών και εκροών χρημάτων,
• την καθαρή θέση και μεταβολή περιουσίας,
• τις καταναλωτικές δαπάνες,
• τις πληρωμές δανείων και καρτών,
• τα στοιχεία ηλεκτρονικών συναλλαγών,
• αλλά και δεδομένα από ταξίδια, επενδύσεις ή αγορές περιουσιακών στοιχείων.

Στην πράξη, εάν διαπιστωθεί ότι οι δαπάνες διαβίωσης και οι συναλλαγές ενός επαγγελματία υπερβαίνουν σημαντικά τα δηλωθέντα εισοδήματα, η ΑΑΔΕ μπορεί να καταλογίσει πρόσθετο φόρο θεωρώντας τη διαφορά ως αδήλωτο εισόδημα.

Οι έλεγχοι μπορούν να επεκταθούν έως και πέντε χρόνια πίσω, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η έρευνα επεκτείνεται και σε άλλα φορολογικά αντικείμενα.

Υποχρεωτικό το ειδικό ερωτηματολόγιο έως 14 Σεπτεμβρίου 2026

Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία παίζει η υποβολή του ειδικού ερωτηματολογίου μέσω της πλατφόρμας myBusinessSupport έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2026.

Η εμπρόθεσμη υποβολή αποτελεί βασική προϋπόθεση για να συνεχιστεί η διαδικασία αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος. Σε διαφορετική περίπτωση, ο φορολογούμενος χάνει αυτόματα το σχετικό δικαίωμα.

Το ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει περίπου 20 ερωτήσεις και ζητά πλήρη αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης του επαγγελματία. Μεταξύ άλλων ζητούνται:

• προσωπικοί και επαγγελματικοί τραπεζικοί λογαριασμοί,
• συμμετοχές και επενδύσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό,
• στοιχεία για crypto assets,
• πληροφορίες για τραπεζικές θυρίδες,
• έργα τέχνης, συλλογές και τιμαλφή,
• στοιχεία για οχήματα, σκάφη ή άλλα περιουσιακά στοιχεία,
• διαθέσιμα μετρητά,
• αριθμοί παροχών ρεύματος και ύδρευσης,
• δαπάνες κινητής και σταθερής τηλεφωνίας,
• ασφαλιστήρια ζωής και υγείας,
• έξοδα εκπαίδευσης, ταξιδιών και καθημερινής διαβίωσης.

Τι συμβαίνει μετά το πόρισμα του ελέγχου

Μετά την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου εκδίδεται πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου. Εφόσον προκύψουν αποκλίσεις, μπορεί να επιβληθούν:

• πρόσθετοι φόροι,
• προσαυξήσεις,
• τόκοι και πρόστιμα.

Σε περίπτωση που ο φορολογούμενος διαφωνεί με το τελικό πόρισμα, έχει δικαίωμα να ακολουθήσει συγκεκριμένη διοικητική και δικαστική διαδικασία.

Τα βήματα αμφισβήτησης του πορίσματος

1. Υποβολή ενδικοφανούς προσφυγής στη ΔΕΔ
   Ο φορολογούμενος μπορεί εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης να καταθέσει ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ.
2. Τεκμηρίωση με αποδεικτικά στοιχεία
   Απαιτείται πλήρης φάκελος με:
   • τραπεζικά παραστατικά,
   • συμβάσεις,
   • αποδείξεις προέλευσης χρημάτων,
   • λογιστικά στοιχεία,
   • στοιχεία δανεισμού ή δωρεών,
   • κάθε έγγραφο που αποδεικνύει ότι τα ποσά δεν αποτελούν αδήλωτο εισόδημα.
3. Προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια
   Εάν η ΔΕΔ απορρίψει την προσφυγή ή δεν απαντήσει εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, ο φορολογούμενος μπορεί να προσφύγει στα διοικητικά δικαστήρια.

Πόσες υποθέσεις κερδίζουν οι φορολογούμενοι

Σύμφωνα με φορολογικούς και νομικούς κύκλους, σημαντικό ποσοστό υποθέσεων που αφορούν έμμεσες τεχνικές ελέγχου καταλήγει σε μερική ή ολική δικαίωση των φορολογουμένων, κυρίως όταν:

• δεν υπάρχει επαρκής αιτιολόγηση των καταλογισμών,
• δεν τεκμηριώνεται σωστά η προέλευση των ποσών,
• υπάρχουν διαδικαστικές παραλείψεις,
• ή δεν λαμβάνονται υπόψη πραγματικά δεδομένα και αποδεικτικά στοιχεία.

Ωστόσο, μεγάλο ποσοστό προσφυγών απορρίπτεται όταν οι φορολογούμενοι δεν μπορούν να αποδείξουν την προέλευση τραπεζικών καταθέσεων ή τη νομιμότητα των χρηματικών ροών που εντοπίζονται στους ελέγχους.

Φοροτεχνικοί επισημαίνουν ότι οι περισσότερες υποθέσεις κρίνονται τελικά από την πληρότητα της τεκμηρίωσης και όχι μόνο από τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων

Η αυστηροποίηση των διαδικασιών φαίνεται ήδη να λειτουργεί αποτρεπτικά για αρκετούς επαγγελματίες. Παρότι χιλιάδες φορολογούμενοι ξεκίνησαν αρχικά τη διαδικασία αμφισβήτησης των τεκμηρίων, σημαντικός αριθμός δεν προχώρησε μέχρι το τελικό στάδιο όταν διαπίστωσε το εύρος και την ένταση του ελέγχου που ενεργοποιείται.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται περαιτέρω εντατικοποίηση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων και διαφορών μεταξύ πραγματικής οικονομικής εικόνας και φορολογικών δηλώσεων.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή