Συντάξεις: Ρεκόρ με 164.434 αιτήσεις σε εννέα μήνες – Η μεγάλη φυγή από την εργασία συνεχίζεται έως το 2030

Το 2025 έκλεισε με 225.803 αιτήσεις, καταγράφοντας ιστορικό ρεκόρ, ενώ το 2026 η έξοδος συνεχίζεται με αμείωτη ένταση.

Επτά στις δέκα αιτήσεις προέρχονται από γυναίκες, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΝΥΠΕΚΚ. Οι baby boomers εγκαταλείπουν σταδιακά την αγορά εργασίας, ενώ οι ανησυχίες για το μέλλον του ασφαλιστικού ενισχύουν την τάση συνταξιοδότησης.

Σε μία από τις μεγαλύτερες περιόδους μαζικής αποχώρησης εργαζομένων προς τη συνταξιοδότηση εξελίσσεται το 2026, καθώς χιλιάδες ασφαλισμένοι επιλέγουν να ολοκληρώσουν τον εργασιακό τους βίο, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.

Τα στοιχεία του πρώτου εννεαμήνου αποτυπώνουν το μέγεθος της κινητικότητας. Από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο του 2026 υποβλήθηκαν 164.434 αιτήσεις συνταξιοδότησης, σύμφωνα με την επεξεργασία των στοιχείων του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ» από την ΕΝΥΠΕΚΚ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή των γυναικών, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΝΥΠΕΚΚ, περίπου επτά στις δέκα νέες αιτήσεις προέρχονται από γυναίκες.

Η αυξημένη ροή δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο. Αντίθετα, συνδέεται με τη δημογραφική γήρανση, την ωρίμανση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεγάλων ηλικιακών ομάδων και την αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από τις μελλοντικές αλλαγές στο ασφαλιστικό πλαίσιο.

Το 2025 έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ

Η φετινή εικόνα αποτελεί συνέχεια μιας έντονα ανοδικής πορείας που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.

Το 2025 υποβλήθηκαν συνολικά 225.803 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ από την ίδρυση του ΕΦΚΑ το 2017.

Η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια είναι ενδεικτική:

• 2021: 212.151 αιτήσεις.
• 2022: 211.133 αιτήσεις.
• 2023: 190.368 αιτήσεις.
• 2024: 197.228 αιτήσεις.
• 2025: 225.803 αιτήσεις.

Τα στοιχεία για το 2024 και το 2025 επιβεβαιώνουν ότι η τάση όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά ενισχύθηκε σημαντικά, με το 2025 να ξεπερνά ακόμη και τα υψηλά επίπεδα της περιόδου 2021-2022.

Για το 2026, οι εκτιμήσεις στελεχών του ΕΦΚΑ που έχουν δημοσιοποιηθεί κάνουν λόγο για περισσότερες από 210.000 αιτήσεις στο σύνολο του έτους, με ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου ρεκόρ.

Την ίδια στιγμή, βελτιώνεται η εικόνα στη διαχείριση των εκκρεμών υποθέσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του «ΑΤΛΑΣ» για τον Ιούλιο, στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου είχαν υποβληθεί 129.614 νέες αιτήσεις, ενώ απονεμήθηκαν 139.066 νέες συντάξεις. Οι ληξιπρόθεσμες εκκρεμείς αιτήσεις κύριας σύνταξης περιορίστηκαν στις 11.755.

Γιατί οι εργαζόμενοι επιλέγουν τη συνταξιοδότηση

Πίσω από τη μαζική έξοδο προς τη σύνταξη βρίσκονται περισσότεροι από ένας παράγοντες.

Καθοριστικό ρόλο έχει παίξει η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς την προηγούμενη περικοπή της σύνταξής τους.

Από την 1η Ιανουαρίου 2024, οι συνταξιούχοι που αναλαμβάνουν εργασία μπορούν να λαμβάνουν ολόκληρη τη σύνταξή τους, με την καταβολή του προβλεπόμενου πόρου υπέρ ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.

Η συγκεκριμένη αλλαγή έδωσε μεγαλύτερη ευελιξία σε όσους επιθυμούν να αποχωρήσουν από την πλήρη επαγγελματική τους δραστηριότητα, χωρίς να αποκλείονται από την αγορά εργασίας.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν οι ανησυχίες για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος.

Μεταξύ των βασικών προβληματισμών των ασφαλισμένων είναι:

• Το ενδεχόμενο αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, σε συνάρτηση με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.
• Ο τρόπος υπολογισμού των νέων συντάξεων, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι συντάξιμες αποδοχές ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου και όχι μόνο οι καλύτερες μισθολογικές περίοδοι.
• Οι πιθανές αλλαγές στην εξαγορά πλασματικών ετών, όπως ο χρόνος στρατιωτικής θητείας, σπουδών και τέκνων.
• Οι συζητήσεις για τον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών από το 2027, που δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα.

Οι συγκεκριμένες ανησυχίες, όπως καταγράφονται και στις αναλύσεις της ΕΝΥΠΕΚΚ, δεν σημαίνουν ότι έχουν αποφασιστεί αντίστοιχες αλλαγές στη νομοθεσία. Ωστόσο, φαίνεται ότι επηρεάζουν τις αποφάσεις όσων έχουν ήδη θεμελιώσει ή βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Οι baby boomers αλλάζουν τον χάρτη της αγοράς εργασίας

Η επόμενη πενταετία αναμένεται να είναι καθοριστική για την ελληνική αγορά εργασίας, καθώς οι πολυπληθείς γενιές των baby boomers περνούν σταδιακά στη συνταξιοδότηση.

Πρόκειται για ανθρώπους που γεννήθηκαν κυρίως κατά τις μεταπολεμικές δεκαετίες, με ιδιαίτερα αυξημένο αριθμό γεννήσεων στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1960.

Η δημογραφική εικόνα εκείνης της περιόδου απέχει σημαντικά από τη σημερινή πραγματικότητα.

Το 2025 καταγράφηκαν μόλις 65.594 γεννήσεις, σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, αριθμός μειωμένος κατά 4,2% σε σχέση με το 2024.

Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική: ενώ μια πολυπληθής γενιά αποχωρεί από την παραγωγική διαδικασία, οι νεότερες γενιές που εισέρχονται στην αγορά εργασίας είναι αριθμητικά πολύ μικρότερες.

Αυτό δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να καλύψουν τις θέσεις εργασίας που αδειάζουν, αλλά και στο ασφαλιστικό σύστημα, το οποίο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισφορές των ενεργών εργαζομένων.

Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι η αυξημένη ροή συνταξιοδοτήσεων θα συνεχιστεί έως το 2030, καθώς ολοκληρώνεται σταδιακά η αποχώρηση μεγάλων ηλικιακών ομάδων από την αγορά εργασίας.

Τι προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις συντάξεις έως το 2070

Παρά τις δημογραφικές προκλήσεις, οι μακροπρόθεσμες προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν δείχνουν μια συνεχή και ανεξέλεγκτη αύξηση της δημόσιας συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της έκθεσης Ageing Report 2024, η δημόσια συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα προβλέπεται να διαμορφωθεί ως εξής:

• 12,7% το 2030.
• 14% το 2050.
• 12,7% το 2060.
• 12% το 2070.

Οι προβλέψεις αυτές αποτυπώνουν μια μακροπρόθεσμη πορεία με κορύφωση της δαπάνης γύρω στο 2050 και σταδιακή αποκλιμάκωση στη συνέχεια.

Πρόκειται, ωστόσο, για προβολές που βασίζονται σε συγκεκριμένες δημογραφικές, οικονομικές και ασφαλιστικές παραδοχές και όχι για εγγυημένα μελλοντικά αποτελέσματα.

Το μεγάλο χάσμα στις συντάξεις του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα

Η μαζική έξοδος προς τη σύνταξη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι νέοι συνταξιούχοι εξασφαλίζουν και ένα υψηλό εισόδημα για τα επόμενα χρόνια.

Ιδιαίτερα δύσκολη παραμένει η θέση πολλών ασφαλισμένων του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι βίωσαν τις μεγάλες μισθολογικές απώλειες της περιόδου των Μνημονίων, αλλά και διαστήματα ανεργίας που επηρέασαν αρνητικά τον ασφαλιστικό τους βίο.

Ενδεικτική είναι η εικόνα που προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων του πληροφοριακού συστήματος «ΗΛΙΟΣ» για τον Ιούλιο του 2024. Ο μέσος όρος της μηνιαίας συνταξιοδοτικής δαπάνης για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα ανερχόταν σε 770,05 ευρώ, έναντι 1.227,98 ευρώ για τους συνταξιούχους του δημόσιου τομέα.

Η διαφορά αυτή αποτυπώνει το σημαντικό χάσμα μεταξύ των δύο κατηγοριών και αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα.

Οι χαμηλές αποδοχές, τα κενά ασφάλισης και οι περιορισμένες δυνατότητες αναπλήρωσης εισοδήματος εξακολουθούν να επηρεάζουν το τελικό ύψος των συντάξεων.

Έτσι, για πολλούς ασφαλισμένους η συνταξιοδότηση δεν αποτελεί απαραίτητα την αρχή μιας περιόδου οικονομικής άνεσης, αλλά μια μετάβαση με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις.

Το σχόλιο: Όπου φύγει φύγει, αλλά ποιος θα μείνει να δουλεύει;

Η μαζική φυγή προς τη σύνταξη δεν είναι απλώς ένα ακόμη ρεκόρ στους πίνακες του ΕΦΚΑ. Είναι ένα ηχηρό μήνυμα για την κατάσταση της αγοράς εργασίας, την οικονομική πίεση που έχουν υποστεί οι εργαζόμενοι και την αβεβαιότητα που εξακολουθεί να συνοδεύει το ασφαλιστικό σύστημα.

Όταν χιλιάδες άνθρωποι επιλέγουν να αποχωρήσουν μόλις τους δοθεί η δυνατότητα, αντί να παραμείνουν περισσότερα χρόνια στην εργασία τους, κάτι δείχνει ότι δεν λειτουργεί σωστά. Και όταν η σύνταξη δεν εξασφαλίζει απαραίτητα οικονομική άνεση, αλλά εξακολουθεί να μοιάζει με την ασφαλέστερη επιλογή απέναντι στην αβεβαιότητα, τότε το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Μέχρι το 2030, λοιπόν, το σύνθημα στην αγορά εργασίας φαίνεται να είναι ένα: «Όπου φύγει φύγει!» Μόνο που αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μια απλή φυγή προς τις καλοκαιρινές διακοπές, αλλά για μια μαζική έξοδο προς τη σύνταξη.

Και κάπου εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: Όλοι θέλουν να φύγουν, αλλά ποιος θα μείνει να δουλεύει, να παράγει και να πληρώνει τις συντάξεις των επόμενων γενεών;

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή