Συντάξεις 2027: Πόσα χρήματα θα δουν οι συνταξιούχοι στην τσέπη τους – Αναλυτικά παραδείγματα, το επίδομα Νοεμβρίου και η προσωπική διαφορά

Οι αλλαγές που αναμένονται στις συντάξεις το 2027 βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος εκατομμυρίων συνταξιούχων, με τις αυξήσεις, την προσωπική διαφορά και το ετήσιο επίδομα Νοεμβρίου να αποτελούν τα βασικά ζητήματα που θα καθορίσουν το πραγματικό όφελος για τα νοικοκυριά.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται τόσο στο ύψος της αύξησης των μηνιαίων συντάξεων όσο και στα ποσά που θα καταλήξουν τελικά στους τραπεζικούς λογαριασμούς, μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία. Ιδιαίτερη σημασία έχει, παράλληλα, η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται οι συνταξιούχοι που εξακολουθούν να έχουν προσωπική διαφορά.

■ Συντάξεις 2027: Ποιο είναι το σενάριο για τις αυξήσεις

Με βάση τις έως τώρα εκτιμήσεις, η αύξηση των συντάξεων για το 2027 εξετάζεται σε επίπεδα περίπου 2,6% έως 2,8%. Το τελικό ποσοστό θα εξαρτηθεί από τα οικονομικά δεδομένα και τις επίσημες αποφάσεις που θα οριστικοποιηθούν για το επόμενο έτος.

Εφόσον εφαρμοστεί αύξηση 2,8%, το όφελος θα διαφέρει ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Όσο μεγαλύτερη είναι η σύνταξη επί της οποίας υπολογίζεται η αύξηση, τόσο υψηλότερο θα είναι και το αντίστοιχο ποσό σε ευρώ.

Ενδεικτικά, οι μηνιαίες αποδοχές θα μπορούσαν να διαμορφωθούν ως εξής:

Τα παραπάνω ποσά είναι ενδεικτικά και αφορούν μεικτές συντάξεις. Το πραγματικό καθαρό όφελος θα εξαρτηθεί από τις ασφαλιστικές κρατήσεις, τη φορολογία και την προσωπική κατάσταση κάθε συνταξιούχου.

■ Πόσα χρήματα θα μπουν στην τσέπη των συνταξιούχων

Το κρίσιμο ερώτημα για τους συνταξιούχους δεν είναι μόνο πόσο θα αυξηθεί η σύνταξή τους στα χαρτιά, αλλά πόσα χρήματα θα δουν πραγματικά στον λογαριασμό τους.

Για παράδειγμα, σε σύνταξη 1.000 ευρώ μεικτά, μια αύξηση 2,8% αντιστοιχεί σε 28 ευρώ τον μήνα, πριν από τον συνυπολογισμό τυχόν μεταβολών στις κρατήσεις και στον φόρο. Σε ετήσια βάση, το μεικτό όφελος ανέρχεται σε 336 ευρώ, εφόσον η αύξηση ισχύσει για ολόκληρο το έτος.

Αντίστοιχα, για σύνταξη 1.200 ευρώ μεικτά, η μηνιαία αύξηση φτάνει τα 33,60 ευρώ και το ετήσιο μεικτό όφελος τα 403,20 ευρώ.

Οι υπολογισμοί αυτοί δεν αποτελούν εγγυημένα καθαρά ποσά. Για τον ακριβή προσδιορισμό της αύξησης στην τσέπη απαιτείται να ληφθούν υπόψη οι ατομικές κρατήσεις και τα φορολογικά δεδομένα κάθε δικαιούχου.

■ Προσωπική διαφορά: Τι αλλάζει από το 2027

Σημαντική εξέλιξη για τους παλαιούς συνταξιούχους αποτελεί η προβλεπόμενη αλλαγή στον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις.

Η προσωπική διαφορά είναι το ποσό που προκύπτει από τη σύγκριση της παλαιάς και της επανυπολογισμένης σύνταξης. Για όσους διατηρούν θετική προσωπική διαφορά, οι προηγούμενες αυξήσεις μπορούσαν να απορροφώνται εν όλω ή εν μέρει από αυτήν, με αποτέλεσμα να μην εμφανίζεται αντίστοιχη αύξηση στο καταβαλλόμενο ποσό.

Με βάση τον σχεδιασμό για το 2027, προβλέπεται να σταματήσει ο συμψηφισμός των νέων αυξήσεων με την προσωπική διαφορά, ώστε να προκύπτει άμεσο όφελος για τους δικαιούχους.

■ Παράδειγμα με προσωπική διαφορά

Έστω συνταξιούχος με υπολογισμένη σύνταξη 800 ευρώ και προσωπική διαφορά 100 ευρώ. Το συνολικό ποσό που λαμβάνει πριν από την αύξηση ανέρχεται, στο συγκεκριμένο υποθετικό παράδειγμα, σε 900 ευρώ.

Με αύξηση 2,8% στην υπολογισμένη σύνταξη των 800 ευρώ, το όφελος αντιστοιχεί σε 22,40 ευρώ τον μήνα. Εφόσον εφαρμοστεί ο προβλεπόμενος τρόπος υπολογισμού, η αύξηση δεν θα συμψηφίζεται με την προσωπική διαφορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ίδια η προσωπική διαφορά προστίθεται αυτομάτως στη σύνταξη ως νέο ποσό. Το όφελος αφορά την αύξηση που προκύπτει από τον υπολογισμό της σύνταξης και όχι την κατάργηση ή την άμεση καταβολή ολόκληρης της προσωπικής διαφοράς.

■ Επίδομα Νοεμβρίου: Τι προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο

Το ετήσιο επίδομα Νοεμβρίου προβλέπεται ως μόνιμη οικονομική ενίσχυση για συνταξιούχους ηλικίας άνω των 65 ετών. Με βάση τον σχεδιασμό, το ποσό ανέρχεται σε 400 ευρώ και καταβάλλεται κάθε χρόνο, χωρίς εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Η απουσία εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων σημαίνει ότι το επίδομα δεν συνδέεται με το ύψος της σύνταξης, τα εισοδήματα από άλλες πηγές ή την ακίνητη περιουσία του δικαιούχου. Ωστόσο, η καταβολή του προϋποθέτει την πλήρωση των λοιπών όρων που προβλέπει η νομοθεσία, ιδίως ως προς την ηλικία και την ιδιότητα του συνταξιούχου κατά τον χρόνο αναφοράς.

■ Ποιοι μένουν έξω από το επίδομα

Εκτός επιδόματος μένουν, κατά κανόνα:

- συνταξιούχοι που δεν έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος,

- πρόσωπα που δεν λαμβάνουν κύρια σύνταξη κατά τον χρόνο που ορίζει η σχετική διάταξη,

- δικαιούχοι των οποίων η σύνταξη έχει ανασταλεί ή δεν καταβάλλεται κανονικά,

- πρόσωπα που λαμβάνουν παροχή η οποία δεν θεωρείται σύνταξη για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ενίσχυσης,

- περιπτώσεις στις οποίες δεν πληρούνται οι ειδικές διοικητικές ή ασφαλιστικές προϋποθέσεις που θα καθοριστούν από την εφαρμοστική νομοθεσία.

Η ηλικία των 65 ετών πρέπει να έχει συμπληρωθεί σύμφωνα με την ακριβή ημερομηνία και τον χρόνο ελέγχου που θα προβλέπει η διάταξη. Επομένως, δεν αρκεί η γενική ιδιότητα του συνταξιούχου, αλλά απαιτείται να πληρούνται σωρευτικά όλοι οι όροι.

Το επίδομα δεν πρέπει να συγχέεται με προνοιακή παροχή που χορηγείται με εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Πρόκειται για μόνιμη ενίσχυση, η οποία, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, δεν μειώνεται λόγω υψηλότερου εισοδήματος ή ακίνητης περιουσίας. Η τελική εφαρμογή, πάντως, θα κριθεί από το ακριβές κείμενο της νομοθετικής ρύθμισης και τις σχετικές εγκυκλίους του e-ΕΦΚΑ.

■ ΕΑΣ: Πώς επηρεάζει τις υψηλότερες συντάξεις

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, γνωστή ως ΕΑΣ. Η εισφορά επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια και υπολογίζεται με βάση τα κλιμάκια που ορίζει η νομοθεσία.

Η ΕΑΣ δεν αποτελεί φόρο επί του συνολικού εισοδήματος, αλλά ειδική κράτηση επί της κύριας σύνταξης, όταν αυτή ξεπερνά το εκάστοτε όριο. Το ποσοστό της εισφοράς αυξάνεται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, σύμφωνα με τα νομοθετικά κλιμάκια.

Για τον υπολογισμό της ΕΑΣ λαμβάνεται υπόψη το ποσό της κύριας σύνταξης και όχι, κατά κανόνα, η επικουρική. Επίσης, η αύξηση της σύνταξης μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ο συνταξιούχος να περάσει σε υψηλότερο κλιμάκιο, γεγονός που επηρεάζει το καθαρό ποσό που θα λάβει.

Για παράδειγμα, εάν μια αύξηση 2,8% οδηγήσει κύρια σύνταξη πάνω από όριο που ενεργοποιεί ή αυξάνει την ΕΑΣ, το μεικτό όφελος δεν θα μετατραπεί ολόκληρο σε καθαρή αύξηση. Ο ακριβής υπολογισμός εξαρτάται από το ποσό της κύριας σύνταξης, το εφαρμοζόμενο κλιμάκιο, την παρακράτηση φόρου και τις λοιπές κρατήσεις.

Η ΕΑΣ πρέπει να εξετάζεται χωριστά από την προσωπική διαφορά και από το επίδομα Νοεμβρίου. Η ύπαρξη ή μη εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων για το επίδομα δεν καταργεί την ΕΑΣ ούτε μεταβάλλει αυτομάτως τους κανόνες υπολογισμού της.

■ Εθνική σύνταξη: Η αύξηση και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα

Η Εθνική Σύνταξη αποτελεί το ένα από τα δύο βασικά τμήματα της κύριας σύνταξης, μαζί με την ανταποδοτική σύνταξη. Το πλήρες ποσό της χορηγείται όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου, μεταξύ άλλων ο απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης και οι προϋποθέσεις μόνιμης και νόμιμης διαμονής.

Η κατώτατη εθνική σύνταξη για το 2026 ανέρχεται σε 446,87 ευρώ. Εφόσον για το 2027 εφαρμοστεί αύξηση 2,8%, η αναπροσαρμογή θα υπολογιστεί ως εξής:

- 446,87 ευρώ × 2,8% = 12,51 ευρώ περίπου,

- νέο ποσό: 459,38 ευρώ περίπου.

Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό και αφορά το ποσό των 446,87 ευρώ πριν από την αναπροσαρμογή. Σε περίπτωση μικρότερου χρόνου ασφάλισης ή μειωμένου ποσού λόγω των προϋποθέσεων διαμονής, η Εθνική Σύνταξη υπολογίζεται αναλογικά και η αύξηση θα είναι αντίστοιχα χαμηλότερη.

Για παράδειγμα, εάν ένας συνταξιούχος δικαιούται το 80% του ποσού των 446,87 ευρώ, το ποσό πριν από την αύξηση ανέρχεται περίπου σε 357,50 ευρώ. Με αύξηση 2,8%, η αναπροσαρμογή θα είναι περίπου 10,01 ευρώ και το νέο ποσό περίπου 367,51 ευρώ.

Η Εθνική Σύνταξη δεν ταυτίζεται με το συνολικό ποσό της κύριας σύνταξης. Το τελικό ποσό προκύπτει από την πρόσθεση της Εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης, ενώ στη συνέχεια εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες κρατήσεις, η ΕΑΣ όπου απαιτείται και η φορολογία.

■ Ποιοι συνταξιούχοι χρειάζεται να εξετάσουν ξεχωριστά την περίπτωσή τους

Το τελικό όφελος δεν θα είναι ίδιο για όλους. Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να προκύπτει ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, την ύπαρξη προσωπικής διαφοράς, τις φορολογικές κρατήσεις, την εφαρμογή της ΕΑΣ, το ποσό της Εθνικής Σύνταξης και το αν ο δικαιούχος πληροί τις προϋποθέσεις για το επίδομα Νοεμβρίου.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όσους λαμβάνουν περισσότερες από μία συντάξεις, καθώς και από όσους έχουν επικουρική σύνταξη ή άλλες πηγές εισοδήματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα μπορεί να διαφέρει από τον απλό υπολογισμό της αύξησης στην κύρια σύνταξη.

■ Τι πρέπει να κρατήσουν οι συνταξιούχοι για το 2027

Οι βασικές παράμετροι που θα καθορίσουν τις αποδοχές των συνταξιούχων το 2027 είναι το τελικό ποσοστό αύξησης, η εφαρμογή των αλλαγών στην προσωπική διαφορά, οι κανόνες της ΕΑΣ, η αναπροσαρμογή της Εθνικής Σύνταξης και οι όροι καταβολής του επιδόματος Νοεμβρίου.

Το επίδομα των 400 ευρώ προβλέπεται να είναι μόνιμο και να χορηγείται σε συνταξιούχους άνω των 65 ετών, χωρίς εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι καταβάλλεται σε όλους ανεξαιρέτως τους συνταξιούχους, καθώς παραμένουν οι προϋποθέσεις ηλικίας, συνταξιοδοτικής ιδιότητας και κάθε άλλος όρος που θα προβλέπει η τελική νομοθετική ρύθμιση.

Τα παραδείγματα με αύξηση 2,8% δείχνουν ότι το μεικτό μηνιαίο όφελος μπορεί να κυμαίνεται από περίπου 20 ευρώ για χαμηλότερες συντάξεις έως περισσότερα από 50 ευρώ για συντάξεις της τάξης των 1.800 ευρώ. Το καθαρό ποσό, όμως, θα εξαρτηθεί από τις κρατήσεις, την ΕΑΣ, τη φορολογία, την προσωπική διαφορά και τα ατομικά δεδομένα κάθε δικαιούχου.

Για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τα χρήματα που θα μπουν τελικά στην τσέπη, καθοριστικής σημασίας θα είναι οι επίσημες αποφάσεις για το 2027, το ακριβές κείμενο της νομοθεσίας και οι οριστικοί κανόνες εφαρμογής των μέτρων.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή