Συνταξιούχοι που εργάζονται το 2026: Πόσα πληρώνουν και τι κερδίζουν από μισθό και επαγγελματική δραστηριότητα

Η σύνταξη μπορεί να συνδυαστεί με μισθό ή εισόδημα από ελεύθερο επάγγελμα, χωρίς την παλαιότερη περικοπή.

Αναλυτικά παραδείγματα για μισθωτούς και επαγγελματίες, οι ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, οι εξαιρέσεις και η δυνατότητα προσαύξησης της σύνταξης.

Περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι εκτιμάται ότι συνεχίζουν να εργάζονται, επιδιώκοντας να ενισχύσουν το εισόδημά τους σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξημένες δαπάνες για στέγαση, ενέργεια και καθημερινές ανάγκες πιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Η κατάργηση της περικοπής κατά 30% της σύνταξης λόγω απασχόλησης, από την 1η Ιανουαρίου 2024, άλλαξε τα δεδομένα. Οι συνταξιούχοι που υπάγονται στις σχετικές διατάξεις μπορούν πλέον, κατά κανόνα, να εισπράττουν ολόκληρη την κύρια και την επικουρική σύνταξή τους, όπου υπάρχει, και παράλληλα να αποκτούν εισόδημα από εργασία.

Το νέο καθεστώς προβλέπει, ωστόσο, την καταβολή ειδικού πόρου υπέρ του e-ΕΦΚΑ για τις περισσότερες κατηγορίες εργαζόμενων συνταξιούχων. Το ύψος του εξαρτάται από τη μορφή της απασχόλησης, ενώ ισχύουν ειδικές εξαιρέσεις και ανώτατο ετήσιο όριο.

Τι ισχύει για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες

Το πλαίσιο αφορά μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, με διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με τη δραστηριότητα και την ασφαλιστική τους κατάσταση.

Για τους μισθωτούς, ο ειδικός πόρος ανέρχεται σε 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, στις περιπτώσεις που υπάγονται στον συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους, ο πόρος για τον κλάδο κύριας ασφάλισης αντιστοιχεί στο 50% της εισφοράς κύριας σύνταξης της ασφαλιστικής κατηγορίας τους. Ο πόρος καταβάλλεται επιπλέον των κανονικών ασφαλιστικών εισφορών, ενώ μπορεί να ισχύουν πρόσθετες επιβαρύνσεις για επικουρική ασφάλιση ή εφάπαξ παροχή.

Οι επιβαρύνσεις αυτές δεν μειώνουν αυτομάτως τη σύνταξη που καταβάλλεται. Επηρεάζουν, όμως, το καθαρό οικονομικό όφελος από την εργασία.

Παράδειγμα για μισθωτό με μεικτό μισθό 1.200 ευρώ

Ένας συνταξιούχος λαμβάνει μηνιαία σύνταξη 900 ευρώ και συνεχίζει να εργάζεται ως μισθωτός με μεικτές ασφαλιστέες αποδοχές 1.200 ευρώ.

Τα 1.980 ευρώ δεν αποτελούν το τελικό καθαρό εισόδημα. Από τον μισθό εξακολουθούν να αφαιρούνται οι συνήθεις ασφαλιστικές εισφορές και ο φόρος που αναλογεί, ενώ μπορεί να υπάρχουν και πρόσθετες ασφαλιστέες αποδοχές, όπως δώρα εορτών και επίδομα αδείας.

Το παράδειγμα δείχνει, πάντως, ότι ο συνταξιούχος μπορεί να διατηρεί τη σύνταξή του και να αποκτά πρόσθετο εισόδημα από την εργασία, χωρίς την περικοπή που ίσχυε στο προηγούμενο καθεστώς.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Αναλυτικό παράδειγμα με τα ποσά της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας του 2026

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το οικονομικό όφελος εξαρτάται όχι μόνο από τα έσοδα της δραστηριότητας αλλά και από τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.

Σημαντική επισήμανση: Το ακόλουθο παράδειγμα χρησιμοποιεί τα ποσά της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας για το 2026, όπως εμφανίζονται στα διαθέσιμα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ. Δεν αποτελεί γενικό υπολογισμό για όλους τους επαγγελματίες, καθώς οι εισφορές διαφέρουν ανά ασφαλιστική κατηγορία και ανάλογα με την ασφαλιστική υπαγωγή του καθενός.

Με βάση τα συγκεκριμένα ποσά, η εισφορά κύριας σύνταξης ανέρχεται σε 185,09 ευρώ τον μήνα και η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης σε 65,68 ευρώ. Προστίθεται επίσης εισφορά υπέρ ανεργίας 10 ευρώ.

Ο πρόσθετος πόρος για τον κλάδο κύριας σύνταξης υπολογίζεται στο 50% των 185,09 ευρώ, δηλαδή σε περίπου 92,55 ευρώ τον μήνα.

Επομένως, ένας συνταξιούχος ελεύθερος επαγγελματίας που υπάγεται στη συγκεκριμένη ασφαλιστική κατηγορία καταβάλλει, με βάση αυτό το παράδειγμα, συνολικά 353,32 ευρώ τον μήνα για τις παραπάνω ασφαλιστικές υποχρεώσεις και τον ειδικό πόρο.

Το ποσό δεν περιλαμβάνει τυχόν εισφορές επικουρικής ασφάλισης ή εφάπαξ παροχής, άλλες ειδικές επιβαρύνσεις, λειτουργικά έξοδα ή φόρους.

Για να γίνει αντιληπτό το πραγματικό οικονομικό όφελος, ας υποθέσουμε ότι ο επαγγελματίας έχει μηνιαία έσοδα 1.500 ευρώ, πριν από τα επαγγελματικά έξοδα και τη φορολογία. Με την αφαίρεση μόνο των 353,32 ευρώ που περιλαμβάνονται στο παράδειγμα, απομένουν 1.146,68 ευρώ από τα συγκεκριμένα έσοδα, πριν από τα υπόλοιπα έξοδα και τον φόρο. Σε αυτό το ποσό προστίθεται η σύνταξή του, η οποία εξακολουθεί να καταβάλλεται σύμφωνα με τους κανόνες που τον αφορούν.

Προσοχή: Τα 1.146,68 ευρώ δεν αποτελούν καθαρό κέρδος ούτε φορολογητέο αποτέλεσμα. Είναι ένα ενδεικτικό υπόλοιπο μετά την αφαίρεση μόνο των συγκεκριμένων ασφαλιστικών επιβαρύνσεων. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τα πραγματικά έσοδα, τα έξοδα, τη φορολογία και τυχόν πρόσθετες ασφαλιστικές υποχρεώσεις.

Το ανώτατο όριο του πόρου το 2026

Ο ειδικός πόρος υπόκειται σε ανώτατο ετήσιο όριο, το οποίο συνδέεται με το δωδεκαπλάσιο της εκάστοτε εθνικής σύνταξης.

Με βάση ποσό εθνικής σύνταξης 446,86 ευρώ, το αντίστοιχο ανώτατο όριο ανέρχεται σε 5.362,32 ευρώ ετησίως. Το όριο αφορά τον πόρο και όχι το σύνολο των ασφαλιστικών εισφορών.

Σε περίπτωση παράλληλης απασχόλησης, ο υπολογισμός του πόρου γίνεται με βάση τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν για τις επιμέρους δραστηριότητες, με εφαρμογή του προβλεπόμενου συνολικού ορίου.

Ποιοι εξαιρούνται από τον πόρο

Η νομοθεσία προβλέπει απαλλαγές για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζόμενων συνταξιούχων. Σε αυτές περιλαμβάνονται, υπό τις αντίστοιχες προϋποθέσεις, συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας, δικαιούχοι ορισμένων ειδικών παροχών και άλλες κατηγορίες που ορίζονται ρητά από τις σχετικές διατάξεις.

Ειδική μεταχείριση ισχύει για συνταξιούχους του πρώην ΟΓΑ που συνεχίζουν να ασκούν δραστηριότητα υπαγόμενη στην ασφάλιση του πρώην οργανισμού. Για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα προβλέπεται απαλλαγή από τις αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές και τον ειδικό πόρο, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο.

Επίσης, ορισμένοι συνταξιούχοι άλλων ενταγμένων στον e-ΕΦΚΑ φορέων μπορούν να εξαιρούνται για συγκεκριμένη αγροτική δραστηριότητα, όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και το ετήσιο εισόδημα δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο των 10.000 ευρώ.

Οι εξαιρέσεις δεν πρέπει να θεωρούνται αυτόματες. Απαιτείται έλεγχος του ασφαλιστικού καθεστώτος, της δραστηριότητας και των σχετικών προϋποθέσεων.

Δήλωση απασχόλησης και κυρώσεις

Οι συνταξιούχοι που υπάγονται στην υποχρέωση δήλωσης πρέπει να καταχωρίζουν την απασχόλησή τους στην ηλεκτρονική υπηρεσία του e-ΕΦΚΑ. Η υποχρέωση μπορεί να ισχύει ακόμη και όταν ο συνταξιούχος απαλλάσσεται από τον ειδικό πόρο.

Η παράλειψη της δήλωσης μπορεί να επιφέρει κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να ελέγχονται οι σχετικές υποχρεώσεις πριν από την έναρξη της εργασίας ή τη συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.

Πώς μπορεί να αυξηθεί η σύνταξη μετά τη διακοπή της εργασίας

Ο πρόσθετος ασφαλιστικός χρόνος μετά τη συνταξιοδότηση μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιηθεί για προσαύξηση της ανταποδοτικής κύριας σύνταξης.

Η προσαύξηση χορηγείται μετά τη διακοπή της απασχόλησης και την υποβολή σχετικής αίτησης στον e-ΕΦΚΑ. Δεν προκύπτει από τον ειδικό πόρο, ο οποίος είναι μη ανταποδοτικός.

Ενδεικτικά, με συντάξιμες αποδοχές 1.000 ευρώ και συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% για ένα επιπλέον έτος ασφάλισης, η προσαύξηση της ανταποδοτικής κύριας σύνταξης υπολογίζεται σε περίπου 7,70 ευρώ τον μήνα, εφόσον εφαρμόζεται ο συγκεκριμένος συντελεστής στην περίπτωση του ασφαλισμένου.

Το τελικό ποσό εξαρτάται από τον πρόσθετο χρόνο ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές και τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν για κάθε περίπτωση.

Σχόλιο: Οικονομική ανάσα ή ανάγκη για εργασία μετά τη σύνταξη;

Η δυνατότητα συνδυασμού σύνταξης και εργασίας έχει θετικές και αρνητικές προεκτάσεις. Από τη μία πλευρά, προσφέρει πρόσθετο εισόδημα, αξιοποιεί την εμπειρία μεγαλύτερων εργαζομένων και μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη αναγκών της αγοράς εργασίας. Για όσους επιθυμούν και μπορούν να παραμείνουν επαγγελματικά ενεργοί, αποτελεί μια ευκαιρία ενίσχυσης της οικονομικής τους ανεξαρτησίας.

Από την άλλη πλευρά, όταν ένας άνθρωπος που έχει εργαστεί επί δεκαετίες χρειάζεται να συνεχίσει να εργάζεται για να καλύψει βασικές ανάγκες, αναδεικνύεται το ζήτημα της επάρκειας των συντάξεων και της αγοραστικής τους δύναμης.

Η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση μπορεί να είναι μια συνειδητή επιλογή, αλλά μπορεί και να αποτελεί οικονομική αναγκαιότητα. Παράλληλα, πρέπει να συνυπολογίζονται η υγεία, η κόπωση και η ανάγκη ανανέωσης του εργατικού δυναμικού.

Το ζητούμενο είναι να μπορούν όσοι επιθυμούν και έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση με σαφείς και δίκαιους κανόνες, χωρίς η απασχόληση να μετατρέπεται σε αναγκαστική προϋπόθεση για την κάλυψη βασικών εξόδων. Η σύνταξη πρέπει να διασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση και η συνέχιση της εργασίας να αποτελεί επιλογή αξιοποίησης εμπειρίας και γνώσεων, όχι μονόδρομο οικονομικής επιβίωσης.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή