Φόρο..γνώμες:  Καλά τα myDATA και η ψηφιοποίηση, αλλά ποιος θα ασχοληθεί επιτέλους με τα προβλήματα των λογιστών;

Η ψηφιακή μετάβαση της οικονομίας προχωρά. Οι υποχρεώσεις των λογιστών πολλαπλασιάζονται. Η προστασία, όμως, του επαγγέλματος παραμένει ζητούμενο.

Τα τελευταία χρόνια ακούμε διαρκώς για ψηφιακό μετασχηματισμό, myDATA, ηλεκτρονικά βιβλία, ψηφιακές πλατφόρμες, διασυνδέσεις συστημάτων και αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Και ασφαλώς, η τεχνολογική εξέλιξη είναι απαραίτητη. Η οικονομία πρέπει να εκσυγχρονιστεί και οι διαδικασίες να γίνουν αποτελεσματικότερες.

Υπάρχει, όμως, ένα κρίσιμο ερώτημα που φαίνεται να παραμένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης:

Ποιος ασχολείται πραγματικά με τα προβλήματα του ίδιου του λογιστή;

Γιατί πίσω από κάθε ψηφιακή εφαρμογή, κάθε νέα υποχρέωση και κάθε καταληκτική ημερομηνία υπάρχει ένας επαγγελματίας. Ένας άνθρωπος που καλείται να γνωρίζει διαρκώς μεταβαλλόμενη νομοθεσία, να ενημερώνεται, να εκπαιδεύεται, να διαχειρίζεται εκατοντάδες εκκρεμότητες και ταυτόχρονα να αναλαμβάνει τεράστια ευθύνη απέναντι στους πελάτες του.

Και όλα αυτά, συχνά, χωρίς ουσιαστικές δικλίδες προστασίας.

1. Ν. 4557/2018: Ο λογιστής και ο ρόλος του ως υπόχρεου προσώπου

Ο Ν. 4557/2018, για την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, έχει προσθέσει ένα ακόμη σημαντικό πεδίο ευθυνών στο ήδη επιβαρυμένο αντικείμενο του λογιστή – φοροτεχνικού.

Οι εξωτερικοί λογιστές – φοροτεχνικοί εντάσσονται στα υπόχρεα πρόσωπα, όταν ασκούν την προβλεπόμενη από τον νόμο επαγγελματική δραστηριότητα.

Αυτό συνεπάγεται υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας, αξιολόγησης κινδύνου, τήρησης στοιχείων και εφαρμογής διαδικασιών συμμόρφωσης.

Είναι εύλογο να υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για την αντιμετώπιση του οικονομικού εγκλήματος. Είναι, όμως, εξίσου εύλογο να αναρωτηθούμε:

- Έχει υπολογιστεί το πρόσθετο λειτουργικό κόστος για ένα μικρό λογιστικό γραφείο;

- Υπάρχει επαρκής και πρακτική καθοδήγηση για την εφαρμογή των υποχρεώσεων;

- Έχει προβλεφθεί η ανάλογη υποστήριξη των επαγγελματιών που καλούνται να εφαρμόσουν ένα σύνθετο κανονιστικό πλαίσιο;

Δεν μπορεί κάθε νέα κρατική υποχρέωση να μεταφράζεται αυτομάτως σε πρόσθετη εργασία, κόστος και ευθύνη για τον λογιστή, χωρίς αντίστοιχη μέριμνα.

2. Ασθένεια λογιστή: Μπορεί ένας επαγγελματίας να μην έχει δικαίωμα να αρρωστήσει;

Ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προβλήματα του κλάδου.

Τι συμβαίνει όταν ένας ελεύθερος επαγγελματίας λογιστής αρρωστήσει; Όταν χρειαστεί να νοσηλευτεί; Όταν αντιμετωπίσει ένα σοβαρό προσωπικό ή οικογενειακό πρόβλημα;

Οι προθεσμίες εξακολουθούν να υπάρχουν. Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν υποχρεώσεις. Οι δηλώσεις περιμένουν.

Ασφαλώς, έχουν γίνει ορισμένα βήματα. Το άρθρο 67 του Ν. 5042/2023 και η απόφαση Α.1065/2025 προβλέπουν δυνατότητα παράτασης φορολογικών και ασφαλιστικών προθεσμιών σε περιπτώσεις ασθένειας, τοκετού ή θανάτου λογιστή – φοροτεχνικού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η πρόβλεψη αυτή αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων νοσηλεία τουλάχιστον τριών ημερών.

Τι γίνεται, όμως, με μια σοβαρή ασθένεια που δεν απαιτεί νοσηλεία; Με μια κατάσταση που καθιστά τον επαγγελματία προσωρινά ανίκανο να εργαστεί, χωρίς να πληρούνται οι τυπικές προϋποθέσεις;

Ο λογιστής δεν είναι μηχανή υποβολής δηλώσεων. Είναι άνθρωπος, έχει δικαίωμα στην υγεία, στην ασθένεια και στην προσωπική ζωή.

Χρειάζεται ένα ευρύτερο και δικαιότερο πλαίσιο προστασίας, ώστε να μη μετατρέπεται κάθε απρόβλεπτο γεγονός σε επαγγελματική και οικονομική απειλή.

3. Άδεια τον Αύγουστο: Πολυτέλεια ή αυτονόητο επαγγελματικό δικαίωμα;

Κάθε καλοκαίρι επανέρχεται το ίδιο ερώτημα.

Μπορεί ένα λογιστικό γραφείο να κλείσει για λίγες ημέρες τον Αύγουστο; Μπορεί ο λογιστής να προγραμματίσει τις διακοπές του χωρίς να έχει διαρκώς το κινητό δίπλα του, μήπως προκύψει κάποια νέα υποχρέωση ή ανακοίνωση;

Στην πράξη, ο Αύγουστος για πολλούς λογιστές δεν είναι μήνας ξεκούρασης. Είναι μήνας με εκκρεμότητες, φορολογικές υποχρεώσεις, μισθοδοσίες, υποχρεώσεις επιχειρήσεων και διαρκή παρακολούθηση των ηλεκτρονικών εφαρμογών.

Ακόμη και όταν το γραφείο επιχειρεί να προγραμματίσει την άδειά του, υπάρχει πάντα η αγωνία μιας νέας ανακοίνωσης, μιας αλλαγής προθεσμίας ή μιας έκτακτης υποχρέωσης.

Δεν ζητά κανείς να σταματήσει η λειτουργία της οικονομίας τον Αύγουστο.

Ζητάμε, όμως, να αναγνωριστεί ότι και οι λογιστές έχουν δικαίωμα σε πραγματική ανάπαυση.

Χρειάζεται καλύτερος προγραμματισμός των προθεσμιών, αποφυγή άσκοπων συμπτώσεων και ουσιαστικός σεβασμός στον χρόνο των επαγγελματιών.

Η επαγγελματική συνέπεια δεν μπορεί να σημαίνει μόνιμη διαθεσιμότητα, 365 ημέρες τον χρόνο.

4. Ελάχιστα όρια αμοιβών: Πόσο αξίζει τελικά η εργασία του λογιστή;

Ένα ακόμη μεγάλο ζήτημα είναι η αμοιβή των λογιστικών και φοροτεχνικών υπηρεσιών.

Σήμερα, ο λογιστής καλείται να προσφέρει όλο και περισσότερες υπηρεσίες, να αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες, να επενδύει σε εξοπλισμό, λογισμικό, συνδρομές, ενημέρωση και εκπαίδευση.

Παράλληλα, το λειτουργικό κόστος των γραφείων αυξάνεται.

Κι όμως, στην αγορά εξακολουθεί να παρατηρείται έντονος ανταγωνισμός στις τιμές, πολλές φορές χωρίς να λαμβάνονται υπόψη ούτε η πολυπλοκότητα ούτε ο πραγματικός χρόνος που απαιτεί κάθε εργασία.

Πόσο μπορεί να κοστίζει μια υπηρεσία που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, συνεχή ενημέρωση, υπευθυνότητα και ανάληψη επαγγελματικού κινδύνου;

Η συζήτηση για ελάχιστα όρια αμοιβών δεν πρέπει να γίνει με όρους αυθαίρετου καθορισμού τιμών ή περιορισμού του ανταγωνισμού. Πρέπει, όμως, να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για ένα θεσμικό πλαίσιο κοστολόγησης, διαφανείς τιμοκαταλόγους, ενδεικτικές αμοιβές ανάλογα με την πολυπλοκότητα των εργασιών και ουσιαστική ενημέρωση των πελατών για το τι πραγματικά περιλαμβάνουν οι λογιστικές υπηρεσίες.

Ο λογιστής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένας απλός διεκπεραιωτής δηλώσεων ούτε να θεωρείται αυτονόητο ότι θα προσφέρει απεριόριστες υπηρεσίες έναντι μιας συμβολικής μηνιαίας αμοιβής.

Η επιστημονική εργασία έχει αξία. Και αυτή η αξία πρέπει να αναγνωρίζεται.

5. Χρειαζόμαστε έναν ουσιαστικό διάλογο για το μέλλον του επαγγέλματος

Τα παραπάνω δεν είναι τα μοναδικά προβλήματα.

Υπάρχουν ακόμη ζητήματα όπως:

- Η συνεχής μεταφορά διοικητικών και ελεγκτικών υποχρεώσεων από το κράτος προς τα λογιστικά γραφεία.

- Η ευθύνη του λογιστή για πληροφορίες και δικαιολογητικά που παρέχει ο πελάτης.

- Οι συνεχείς αλλαγές στη νομοθεσία και οι ασφυκτικές προθεσμίες.

- Η ανάγκη για ουσιαστική ασφαλιστική και επαγγελματική προστασία.

- Η έλλειψη οργανωμένης υποστήριξης σε περιπτώσεις τεχνικών προβλημάτων των κρατικών ψηφιακών συστημάτων.

Είναι καιρός οι εκπρόσωποι του κλάδου, οι επαγγελματικοί φορείς, η Πολιτεία και οι αρμόδιες αρχές να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και να συζητήσουν όχι μόνο τι ακόμη θα πρέπει να κάνει ο λογιστής, αλλά και τι πρέπει να γίνει για να μπορεί να συνεχίσει να ασκεί αξιοπρεπώς το επάγγελμά του.

■ Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσει η ψηφιοποίηση. Είναι να μη μείνει πίσω ο άνθρωπος.

Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να επιστρέψουμε σε παλαιότερες διαδικασίες.

Όμως, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην αύξηση των υποχρεώσεων των λογιστών.

Χρειαζόμαστε λιγότερη γραφειοκρατία, σταθερότερους κανόνες, λογικές προθεσμίες, ουσιαστική προστασία σε περίπτωση ασθένειας, σεβασμό στο δικαίωμα της άδειας και αναγνώριση της πραγματικής αξίας της εργασίας μας.

Γιατί πίσω από κάθε myDATA, κάθε ηλεκτρονική πλατφόρμα και κάθε φορολογική δήλωση υπάρχει ένας λογιστής.

Και ίσως έχει έρθει η ώρα να ασχοληθεί επιτέλους και η Πολιτεία λίγο περισσότερο με αυτόν.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής