Φόρο..γνώμες: Η «ψηφιοποίηση» που μεταφέρει τη γραφειοκρατία στους πολίτες και τους λογιστές πρέπει να τελειώσει

Τα τελευταία χρόνια η δημόσια διοίκηση προβάλλει την ψηφιοποίηση ως μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις του κράτους. Πράγματι, έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Υπηρεσίες που απαιτούσαν ατελείωτες ουρές στα γκισέ πλέον διεκπεραιώνονται ηλεκτρονικά, ενώ αρκετές διαδικασίες έχουν γίνει ταχύτερες και πιο προσβάσιμες.

Ωστόσο, πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς και τις εξαγγελίες, πολλοί πολίτες, επαγγελματίες και κυρίως λογιστές βιώνουν μια διαφορετική πραγματικότητα: σε αρκετές περιπτώσεις δεν έχουμε πραγματική ψηφιοποίηση, αλλά απλώς μεταφορά της γραφειοκρατίας από τα γκισέ των δημόσιων υπηρεσιών στις οθόνες των υπολογιστών και στα λογιστικά γραφεία.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι διαδικασίες έγιναν ηλεκτρονικές. Το πρόβλημα είναι ότι παρέμειναν εξίσου πολύπλοκες, κατακερματισμένες και επαναλαμβανόμενες.

Σήμερα, ο πολίτης καλείται να εισάγει ξανά και ξανά τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές πλατφόρμες. Να ανεβάζει δικαιολογητικά που βρίσκονται ήδη σε κάποια άλλη δημόσια βάση δεδομένων. Να εκδίδει πιστοποιητικά για να τα προσκομίσει σε άλλη υπηρεσία του ίδιου κράτους. Και όταν δυσκολεύεται να ανταποκριθεί, η ευθύνη μεταφέρεται στους λογιστές και τους φοροτεχνικούς, οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν ως άτυποι διαμεσολαβητές μεταξύ πολίτη και διοίκησης.

Έτσι, αντί να μειώνεται ο διοικητικός φόρτος, απλώς αλλάζει χέρια.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι πολλές δημόσιες υπηρεσίες εξακολουθούν να λειτουργούν σαν να μην γνωρίζει η μία την ύπαρξη της άλλης. Κάθε φορέας διατηρεί το δικό του πληροφοριακό σύστημα, ζητά τα δικά του έγγραφα και ακολουθεί τις δικές του διαδικασίες. Το αποτέλεσμα είναι να αναπαράγεται η ίδια πληροφορία σε πολλαπλά σημεία, αυξάνοντας την ταλαιπωρία και την πιθανότητα λαθών.

Η πραγματική λύση δεν είναι περισσότερες πλατφόρμες. Είναι περισσότερη διαλειτουργικότητα.

Το κράτος διαθέτει ήδη τεράστιο όγκο πληροφοριών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Όταν ένας φορέας χρειάζεται ένα στοιχείο που βρίσκεται σε άλλη δημόσια υπηρεσία, θα πρέπει να μπορεί να το ανακτά αυτόματα, με ασφάλεια και με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα, χωρίς να απαιτείται η μεσολάβηση του πολίτη.

Η βασική αρχή πρέπει να είναι απλή: το Δημόσιο δεν μπορεί να ζητά από τον πολίτη πληροφορίες που ήδη διαθέτει.

Αυτή είναι η φιλοσοφία που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια οι πιο προηγμένες ψηφιακά χώρες της Ευρώπης. Ο πολίτης δεν λειτουργεί ως «μεταφορέας εγγράφων» από υπηρεσία σε υπηρεσία. Τα συστήματα επικοινωνούν μεταξύ τους και οι διαδικασίες ολοκληρώνονται στο παρασκήνιο.

Στην Ελλάδα, παρά τα βήματα προόδου, εξακολουθούμε συχνά να βαφτίζουμε «ψηφιακή μεταρρύθμιση» την ηλεκτρονική υποβολή μιας αίτησης που συνοδεύεται από δεκάδες δικαιολογητικά ή την καταχώριση στοιχείων που βρίσκονται ήδη σε κρατικές βάσεις δεδομένων.

Η επόμενη μεγάλη πρόκληση για τη δημόσια διοίκηση δεν είναι να δημιουργήσει άλλη μία πλατφόρμα. Είναι να ενώσει τις υπάρχουσες.

Γιατί η ψηφιοποίηση δεν κρίνεται από το αν μια φόρμα συμπληρώνεται ηλεκτρονικά. Κρίνεται από το αν η διαδικασία γίνεται απλούστερη, ταχύτερη και λιγότερο γραφειοκρατική.

Και όσο οι πολίτες και οι λογιστές συνεχίζουν να επωμίζονται το βάρος της διακίνησης πληροφοριών μεταξύ υπηρεσιών, δεν μπορούμε να μιλάμε για πραγματικό ψηφιακό κράτος. Μπορούμε μόνο να μιλάμε για μια γραφειοκρατία που άλλαξε διεύθυνση.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής