Ο λογιστής απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Να τη χρησιμοποιήσουμε, χωρίς να της παραδώσουμε την κρίση μας

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπήκε ήδη στο λογιστικό γραφείο.

Το πραγματικό στοίχημα είναι να γίνει εργαλείο του επαγγελματία και όχι αντικαταστάτης της επαγγελματικής του κρίσης.

Υπάρχουν τεχνολογικές αλλαγές που απλώς βελτιώνουν τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουμε και υπάρχουν αλλαγές που αναγκάζουν ένα ολόκληρο επάγγελμα να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Για τον λογιστή, η συζήτηση δεν είναι πλέον θεωρητική. Η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αναζήτηση και επεξεργασία πληροφοριών, στην ανάλυση δεδομένων, στη σύνταξη κειμένων και αναφορών και στην αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών.

Παράλληλα, και η ίδια η φορολογική διοίκηση έχει αναγνωρίσει τη χρησιμότητα της ΤΝ. Η ΑΑΔΕ έχει αναφερθεί στη χρήση της για την ανίχνευση προβλημάτων συμμόρφωσης, την αυτοματοποίηση σύνθετων διαδικασιών και την αξιοποίηση δεδομένων και ανάλυσης κινδύνου στους φορολογικούς ελέγχους.

Άρα, δεν μιλάμε πλέον για το αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα έρθει.

Έχει ήδη έρθει.

Το ερώτημα είναι πώς θα τη διαχειριστούμε.

Η μεγάλη παγίδα: η απάντηση που φαίνεται σωστή

Από την εμπειρία χρήσης των εργαλείων ΤΝ προκύπτει ένα βασικό πρόβλημα: μια απάντηση μπορεί να παρουσιάζεται με μεγάλη σαφήνεια και αυτοπεποίθηση χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και σωστή.

Αυτό στον λογιστικό και φορολογικό χώρο είναι ιδιαίτερα κρίσιμο.

Μία λανθασμένη ερμηνεία, μία παλιά διάταξη ή μία απάντηση που δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες μιας υπόθεσης μπορεί να οδηγήσει σε λάθος επαγγελματικό χειρισμό.

Γι' αυτό θεωρώ ότι πρέπει να γίνει μία βασική διάκριση:

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να είναι ένας πολύ καλός βοηθός. Δεν μπορεί να είναι ο τελικός κριτής.

Ο λογιστής οφείλει να ελέγχει.

Και αυτό σημαίνει γνώση, διασταύρωση, επίσημες πηγές και επαγγελματική κρίση.

Στη φορολογία, το «επίκαιρο» είναι εξίσου σημαντικό με το «σωστό»

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη φορολογική πληροφόρηση είναι ότι το δίκαιο αλλάζει.

Νέοι νόμοι, τροποποιήσεις, εγκύκλιοι και αποφάσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η χθεσινή απάντηση δεν είναι απαραίτητα η σημερινή απάντηση.

Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σήμερα, καθώς η Ελλάδα έχει ήδη θεσπίσει τον ν. 5321/2026 για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με πλαίσιο εποπτείας και κανόνες για τη χρήση συστημάτων ΤΝ.

Ο επαγγελματίας, επομένως, δεν πρέπει απλώς να ρωτά ένα σύστημα ΤΝ «τι ισχύει».

Πρέπει να ρωτά:

Ποια είναι η πηγή; Πότε ισχύει; Έχει αλλάξει; Σε ποια περίπτωση εφαρμόζεται;

Εκεί ακριβώς αρχίζει η δουλειά του λογιστή.

Και μετά έρχεται το ζήτημα των δεδομένων

Υπάρχει ένα ακόμη θέμα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί επιπόλαια: τα δεδομένα.

Ο λογιστής δεν εργάζεται με απλές πληροφορίες. Διαχειρίζεται προσωπικά, φορολογικά και οικονομικά στοιχεία πελατών και επιχειρήσεων.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας δεδομένων εξακολουθεί να εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το αν η επεξεργασία γίνεται με παραδοσιακό ή αυτοματοποιημένο τρόπο. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ΤΝ δίνει έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας και στη διαχείριση των προσωπικών δεδομένων σε όλο τον κύκλο ζωής ενός συστήματος ΤΝ.

Άρα, δεν είναι σωστό να αντιμετωπίζουμε ένα εργαλείο ΤΝ σαν ένα απλό «κουτί» στο οποίο μπορούμε να πετάμε οποιοδήποτε αρχείο.

Το ερώτημα «τι δεδομένα βάζω στην ΤΝ;» πρέπει να γίνει τόσο αυτονόητο όσο και το «τι δεδομένα στέλνω με email;».

Η αυτοματοποίηση δεν σημαίνει κατάργηση της ευθύνης

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παράμετρος.

Όσο περισσότερες εργασίες αυτοματοποιούνται, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά ο ανθρώπινος έλεγχος.

Αν ένα σύστημα κάνει ένα λάθος μία φορά, έχουμε ένα λάθος.

Αν ένα αυτοματοποιημένο σύστημα επαναλάβει το ίδιο λάθος σε εκατοντάδες περιπτώσεις, έχουμε ένα πρόβλημα διαφορετικής κλίμακας.

Γι' αυτό η ΤΝ δεν καταργεί την ανάγκη για ελέγχους. Αντίθετα, απαιτεί καλύτερους ελέγχους.

Και εδώ ο λογιστής έχει έναν ρόλο που δεν μπορεί να μεταβιβαστεί απλώς σε έναν αλγόριθμο: να αξιολογεί αν το αποτέλεσμα έχει νόημα μέσα στον πραγματικό κόσμο.

Θα αντικαταστήσει η ΤΝ τον λογιστή;

Κατά την άποψή μου, η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι αυτή.

Η σωστή ερώτηση είναι:

Ποιο μέρος της δουλειάς του λογιστή μπορεί να κάνει καλύτερα η τεχνολογία και ποιο μέρος απαιτεί ακόμη περισσότερο άνθρωπο;

Η απάντηση φαίνεται να οδηγεί προς μια διαφορετική μορφή επαγγέλματος.

Οι επαναλαμβανόμενες εργασίες μπορούν να αυτοματοποιούνται όλο και περισσότερο.

Η ανάλυση, η συμβουλευτική, η επικοινωνία με τον πελάτη, η κατανόηση της επιχείρησης και η αξιολόγηση σύνθετων καταστάσεων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Ο λογιστής, λοιπόν, δεν χρειάζεται να ανταγωνιστεί την ΤΝ στην ταχύτητα.

Χρειάζεται να γίνει καλύτερος στη σκέψη.

Το μέλλον απαιτεί έναν διαφορετικό επαγγελματία

Ο λογιστής της επόμενης ημέρας θα πρέπει να γνωρίζει λογιστική, φορολογία και οικονομικά.

Αλλά δεν θα αρκεί αυτό.

Θα πρέπει να κατανοεί τα ψηφιακά εργαλεία, να γνωρίζει τα όριά τους, να μπορεί να αξιολογεί την αξιοπιστία μιας απάντησης και να προστατεύει τα δεδομένα που του εμπιστεύονται οι πελάτες του.

Με άλλα λόγια, η τεχνολογία δεν μειώνει την ανάγκη για γνώση.

Την αυξάνει.

Όσο πιο ισχυρό γίνεται το εργαλείο, τόσο πιο σημαντικός γίνεται ο άνθρωπος που ξέρει να το ελέγχει.

■ Το προσωπικό μου σχόλιο

Πιστεύω ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που έχει γνωρίσει το λογιστικό επάγγελμα.

Δεν πρέπει να φοβηθούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Πρέπει όμως να φοβηθούμε κάτι άλλο:

την άκριτη εμπιστοσύνη σε αυτήν.

Η ΤΝ μπορεί να μας κάνει ταχύτερους. Μπορεί να μας βοηθήσει να αναζητήσουμε πληροφορίες, να επεξεργαστούμε δεδομένα και να περιορίσουμε χρόνο που σήμερα δαπανάται σε επαναλαμβανόμενες εργασίες.

Δεν μπορεί όμως να αναλάβει την επαγγελματική μας συνείδηση.

Δεν μπορεί να γνωρίζει κάθε ιδιαιτερότητα του πελάτη.

Δεν μπορεί να μετατρέψει μία λανθασμένη απάντηση σε σωστή επειδή την έδωσε γρήγορα.

Και κυρίως, δεν μπορεί να αναλάβει τη δική μας ευθύνη.

Για αυτό θεωρώ ότι το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «άνθρωπος ή Τεχνητή Νοημοσύνη».

Είναι:

άνθρωπος με Τεχνητή Νοημοσύνη ή άνθρωπος χωρίς αυτήν;

Η απάντηση θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το λογιστικό επάγγελμα των επόμενων χρόνων.

Αλλά υπάρχει μία προϋπόθεση που δεν πρέπει να ξεχάσουμε:

Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να παραμείνει εργαλείο στα χέρια του λογιστή και όχι ο λογιστής να γίνει εργαλείο της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή