Θα πληρώνουν τα ρομπότ τις συντάξεις μας; Η δύσκολη εξίσωση της Ελλάδας.

Η Ελλάδα γερνά, η δεξαμενή των ενεργών εργαζομένων στερεύει και η τεχνητή νοημοσύνη εισβάλλει με πρωτοφανή ταχύτητα στις καθημερινές λειτουργίες των επιχειρήσεων. Το ερώτημα που άλλοτε έμοιαζε με θεωρητικό σενάριο τίθεται πλέον επιτακτικά στο παγκόσμιο και εγχώριο προσκήνιο: όταν οι αλγόριθμοι και η αυτοματοποίηση παίρνουν τη θέση των εργαζομένων, ποιος θα καλύψει τη μαύρη τρύπα στα ασφαλιστικά ταμεία;

Η διπλή πίεση: Δημογραφική αιμορραγία και ψηφιακή επιτάχυνση

Πριν καν μπουν στην εξίσωση τα προηγμένα νευρωνικά δίκτυα, το θεμέλιο του προβλήματος για την Ελλάδα παραμένει πρωτίστως δημογραφικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ την 1η Οκτωβρίου 2026, το προηγούμενο έτος καταγράφηκαν 65.618 γεννήσεις έναντι 121.841 θανάτων, μια δυσαναλογία που σημαίνει πως για κάθε 100 ανθρώπους που χάνονται, η χώρα υποδέχεται μόλις 54 νέες ζωές.

Σε ένα κλασικό ασφαλιστικό σύστημα όπου οι εισφορές της εργασίας συντηρούν τις σημερινές συντάξεις, η ανισορροπία αυτή αποτελεί ωρολογιακή βόμβα. Οι εκτιμήσεις που δείχνουν την αναλογία να κατρακυλά από το σημερινό 1,65 στο 1,23 εργαζόμενο ανά συνταξιούχο έως το 2050, προδιαγράφουν ένα μαθηματικά μη βιώσιμο μοντέλο.

Όταν σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον μια επιχείρηση αντικαθιστά ανθρώπινο δυναμικό με λογισμικό, η απώλεια είναι πολλαπλή και επηρεάζει   ασφαλιστικές εισφορές, φόρο εισοδήματος, ΦΠΑ και εγχώρια καταναλωτική δαπάνη.

Το παράδοξο του «φόρου στα ρομπότ»

Η παλαιότερη πρόταση του Μπιλ Γκέιτς για επιβολή φόρου στα ρομπότ ή στη χρήση υπολογιστικής ισχύος, επανέρχεται συχνά ως αυτονόητη άμυνα. Στην πραγματική οικονομία, ωστόσο, η ιδέα αυτή σκοντάφτει στην αριθμητική.

Ας υποθέσουμε ότι μια εργασία με μισθολογικό κόστος 100 ευρώ μπορεί, μετά την αυτοματοποίησή της, να εκτελεστεί με αισθητά χαμηλότερο κόστος χρήσης AI, ενδεικτικά, 10 έως 20 ευρώ. Ένας φόρος 10% πάνω σε αυτή τη δαπάνη θα απέφερε μόλις 1 έως 2 ευρώ. Ένα τόσο μικρό έσοδο δύσκολα θα μπορούσε να αντισταθμίσει την απώλεια ασφαλιστικών εισφορών και τυχόν φόρου εισοδήματος από την κατάργηση της αντίστοιχης μισθωτής εργασίας, πολύ περισσότερο αν συνυπολογίσουμε και τη μείωση της κατανάλωσης και τα φορολογικά έσοδα που συνδέονται με αυτήν.

Παράλληλα, τα όρια παραμένουν δυσδιάκριτα. Όταν ένας λογιστής ή ένας νομικός σύμβουλος διεκπεραιώνει με τη βοήθεια αλγορίθμων σε μία ώρα ό,τι άλλοτε απαιτούσε μία πλήρη εργάσιμη ημέρα, πρόκειται για απώλεια θέσης εργασίας ή για θεμιτή αύξηση της παραγωγικότητας; Και ποια τοπική φορολογική αρχή μπορεί να διεκδικήσει δικαιοδοσία όταν οι πόροι βρίσκονται διασκορπισμένοι σε data centers του εξωτερικού;

Όταν η ίδια η Silicon Valley ζητά φορολόγηση του κεφαλαίου!

Η πιο αποκαλυπτική εξέλιξη είναι ότι το πρόβλημα αναγνωρίζουν πλέον ανοιχτά οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της τεχνολογικής εξέλιξης. Στις πρόσφατες προτάσεις πολιτικής που κατέθεσε η OpenAI ενόψει της «εποχής της τεχνητής νοημοσύνης», η εταιρεία προειδοποιεί ρητά πως καθώς η τεχνητή νοημοσύνη  αναδιαμορφώνει την παραγωγή, τα εταιρικά κέρδη εκτοξεύονται, ενώ η φορολογική βάση της εργασίας και των μισθολογικών εισφορών συρρικνώνεται επικίνδυνα, απειλώντας ευθέως τη βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης.

Η λύση δεν είναι το κυνήγι των αλγορίθμων, αλλά μια ριζική μετατόπιση του φορολογικού βάρους από την εργασία στο κεφάλαιο, στα υψηλά εταιρικά κέρδη και στα μερίσματα που προκύπτουν από την αυτοματοποίηση. Στο ίδιο πλαίσιο επανέρχεται και η ιδέα ενός κρατικού Ταμείου Δημόσιου Πλούτου (Sovereign Wealth Fund), όπου η πολιτεία θα διατηρεί συμμετοχή στην υπεραξία των τεχνολογικών υποδομών, επιστρέφοντας ένα «μέρισμα τεχνολογίας» απευθείας στους πολίτες.

Η στρατηγική ισορροπία για την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, το δίλημμα απαιτεί ιδιαίτερη προνοητικότητα. Η χώρα υποφέρει διαχρονικά από χαμηλή παραγωγικότητα και έντονη έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε καίριους κλάδους. Ένας βιαστικός, μονομερής φόρος στη χρήση της τεχνολογίας θα λειτουργούσε ως τιμωρητικό αντικίνητρο για τις επιχειρήσεις που προσπαθούν να εκσυγχρονιστούν.

Το στοίχημα δεν είναι να βάλουμε «ένσημο» στον αλγόριθμο, αλλά να κατανοήσουμε πού πηγαίνει η τεράστια εξοικονόμηση πόρων. Τα κεφάλαια που απελευθερώνονται από τη μείωση του λειτουργικού κόστους μετατρέπονται σε νέα επιχειρηματικά κέρδη, επενδύσεις και μερίσματα. Εκεί βρίσκεται η πραγματική φορολογική βάση του μέλλοντος.

Τα ρομπότ δεν πρόκειται να εκδώσουν ποτέ ΑΦΜ για να πληρώνουν συντάξεις. Όσο όμως η παραγωγή πλούτου αποσυνδέεται από τις παραδοσιακές ώρες μισθωτής εργασίας και συγκεντρώνεται στην τεχνολογική υπεραξία, άλλο τόσο η χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους οφείλει να απεξαρτηθεί από το στενό μισθολογικό κόστος και να στηριχθεί στο οικονομικό αποτέλεσμα της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης.

Στοιχεία Επικοινωνίας:

Βομπιράκη Π. Νικολέττα

Δ: Αποστολοπούλου 64, Χαλάνδρι, 15231

Τ: +030 697 4173749

Ε: Αυτή η διεύθυνση Email προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 Αυτή η διεύθυνση Email προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.