Ψηφιακό ευρώ και μετρητά: Πρέπει να συνυπάρχουν ή οδεύουμε προς μια κοινωνία χωρίς μετρητά;

Η συζήτηση για το μέλλον των μετρητών στην Ευρώπη επανήλθε δυναμικά μετά τη δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, κατά τη συνεδρίαση της Οικονομικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή της ΝΔ, Γιώργος Αυτιάς, η επικεφαλής της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι το ψηφιακό ευρώ δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά.

«Τόσο τα μετρητά όσο και το ψηφιακό ευρώ αποτελούν μορφές νόμιμου χρήματος και οι πολίτες πρέπει να διατηρούν την ελευθερία επιλογής ως προς τον τρόπο πληρωμής τους», τόνισε η κ. Λαγκάρντ, υπογραμμίζοντας ότι η μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία δεν πρέπει να στερήσει από τους πολίτες τη δυνατότητα χρήσης μετρητών.

■ Γιατί η ΕΚΤ επιμένει στη διατήρηση των μετρητών;

Παρά την ταχύτατη ανάπτυξη των ηλεκτρονικών πληρωμών, τα μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν το μοναδικό φυσικό δημόσιο χρήμα που εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα και είναι προσβάσιμο σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, εισοδήματος ή ψηφιακών δεξιοτήτων.

Οι υποστηρικτές της διατήρησης των μετρητών προβάλλουν τέσσερα βασικά επιχειρήματα:

- Οικονομική ελευθερία και επιλογή: Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να αποφασίζουν πώς θα πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους.

- Προστασία προσωπικών δεδομένων: Οι πληρωμές με μετρητά προσφέρουν μεγαλύτερο βαθμό ιδιωτικότητας.

- Κοινωνική ένταξη: Ηλικιωμένοι και πολίτες με περιορισμένη πρόσβαση στην τεχνολογία εξακολουθούν να βασίζονται στα μετρητά.

- Ασφάλεια σε περιόδους κρίσεων: Σε περιπτώσεις κυβερνοεπιθέσεων, διακοπών ρεύματος ή τεχνικών προβλημάτων, τα μετρητά παραμένουν το ασφαλές εναλλακτικό μέσο συναλλαγών.

■ Τα επιχειρήματα υπέρ μιας κοινωνίας χωρίς μετρητά

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της πλήρους ψηφιοποίησης των συναλλαγών υποστηρίζουν ότι:

- Μειώνεται η φοροδιαφυγή και η παραοικονομία.

- Περιορίζεται το κόστος διαχείρισης των μετρητών για τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις.

- Οι συναλλαγές γίνονται πιο γρήγορες και πιο ασφαλείς.

- Διευκολύνεται η καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος και του ξεπλύματος χρήματος.

Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η πλήρης κατάργηση των μετρητών θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού και να αυξήσει την εξάρτηση των πολιτών από τα ψηφιακά συστήματα.

■ Τι ισχύει σήμερα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η εικόνα στην Ευρώπη είναι μικτή.

Σουηδία: Η πιο «ψηφιακή» χώρα της Ευρώπης

Η Σουηδία θεωρείται πρωτοπόρος στις ηλεκτρονικές πληρωμές, καθώς μεγάλο μέρος των συναλλαγών πραγματοποιείται μέσω καρτών και εφαρμογών. Ωστόσο, η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια προχώρησε σε μέτρα προστασίας των μετρητών, αναγνωρίζοντας ότι η πλήρης εξαφάνισή τους δημιουργεί κινδύνους σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Γερμανία: Ισχυρή προσήλωση στα μετρητά

Στη Γερμανία οι πολίτες εξακολουθούν να προτιμούν τις πληρωμές με μετρητά για λόγους ιδιωτικότητας και ελέγχου των προσωπικών τους οικονομικών. Πολλές μικρές επιχειρήσεις συνεχίζουν να δέχονται κυρίως μετρητά.

Γαλλία και Ισπανία: Συνύπαρξη των δύο συστημάτων

Στη Γαλλία και την Ισπανία οι ηλεκτρονικές πληρωμές αυξάνονται σταθερά, ωστόσο τα μετρητά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα στις μικρές συναλλαγές.

Ελλάδα: Ηλεκτρονικές πληρωμές αλλά και ισχυρή παρουσία των μετρητών

Στην Ελλάδα η χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αυξήθηκε σημαντικά μετά την οικονομική κρίση και την πανδημία. Παρόλα αυτά, οι πολίτες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μετρητά, ιδιαίτερα στις μικρές επιχειρήσεις, στις αγορές και στις συναλλαγές της καθημερινότητας.

■ Το ψηφιακό ευρώ αλλάζει τα δεδομένα;

Το ψηφιακό ευρώ, το οποίο εξετάζεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα λειτουργεί ως ηλεκτρονική μορφή του ευρώ και θα παρέχεται από την κεντρική τράπεζα, χωρίς όμως να αντικαθιστά τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα.

Η θέση της ΕΚΤ είναι σαφής: οι πολίτες θα έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν αν θα χρησιμοποιούν μετρητά ή ψηφιακό ευρώ.

■ Το μεγάλο ερώτημα

Το δίλημμα «μετρητά ή ψηφιακές πληρωμές» ίσως είναι λανθασμένο. Η τάση στην Ευρώπη δείχνει ότι το μέλλον δεν βρίσκεται στην κατάργηση των μετρητών αλλά στη συνύπαρξή τους με τις νέες ψηφιακές μορφές χρήματος.

Άλλωστε, όπως υπογραμμίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η ελευθερία επιλογής στον τρόπο πληρωμής αποτελεί βασικό δικαίωμα του πολίτη και αναπόσπαστο στοιχείο μιας σύγχρονης και δημοκρατικής οικονομίας.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή