Ευρωπαϊκή αντεπίθεση στην απάτη ΦΠΑ: Στο στόχαστρο τα «καρουζέλ» – Πώς λειτουργεί το σύστημα και τι αλλάζει

Σε νέα φάση περνά η μάχη κατά της απάτης στον ΦΠΑ στην Ευρώπη, με τις αρχές να ενισχύουν τη συνεργασία τους και να αποκτούν πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα που μέχρι σήμερα παρέμεναν κατακερματισμένα.

Οι αποφάσεις που ελήφθησαν σε επίπεδο Ecofin ανοίγουν τον δρόμο για ένα πιο συντονισμένο και αποτελεσματικό πλαίσιο ελέγχων, με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στην πρώτη γραμμή των ερευνών μπαίνουν πλέον η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF, οι οποίες θα έχουν άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες για διασυνοριακές συναλλαγές ΦΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι υποθέσεις που μέχρι τώρα «κόλλαγαν» στα σύνορα ή αντιμετωπίζονταν αποσπασματικά από κάθε χώρα, θα εξετάζονται ενιαία, με ταχύτερο συντονισμό και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Το μέγεθος του προβλήματος

Η απάτη στον ΦΠΑ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απώλειες για τα δημόσια ταμεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκτιμάται ότι κοστίζει κάθε χρόνο από 12,5 έως 32,8 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το 2024, μέσω του δικτύου Eurofisc, εντοπίστηκαν ύποπτες συναλλαγές ύψους 13,8 δισ. ευρώ, με περισσότερους από 6.100 εμπλεκόμενους.

Τι είναι η απάτη τύπου «carousel»

Η απάτη τύπου carousel (ή «καρουζέλ») βασίζεται στην εκμετάλλευση των κανόνων ενδοκοινοτικών συναλλαγών, όπου τα αγαθά διακινούνται μεταξύ χωρών της Ε.Ε. χωρίς την άμεση επιβολή ΦΠΑ.

Το βασικό σενάριο λειτουργεί ως εξής:

• Μια εταιρεία αγοράζει αγαθά από άλλη χώρα της Ε.Ε. χωρίς να πληρώσει ΦΠΑ.
• Στη συνέχεια τα πουλά σε άλλη επιχείρηση εντός της ίδιας χώρας, χρεώνοντας κανονικά ΦΠΑ.
• Αντί να αποδώσει τον ΦΠΑ στο κράτος, η εταιρεία εξαφανίζεται.
• Τα ίδια αγαθά μπορεί να μεταπωληθούν ξανά και να επανέλθουν στην αρχική χώρα.

Παράδειγμα απάτης τύπου «carousel»

Για να γίνει πιο κατανοητός ο μηχανισμός, ας δούμε ένα απλό παράδειγμα:

• Μια εταιρεία Α στην Ελλάδα αγοράζει κινητά τηλέφωνα από εταιρεία Β στη Γερμανία χωρίς ΦΠΑ.
• Η εταιρεία Α πουλά τα κινητά στην εταιρεία Γ στην Ελλάδα, χρεώνοντας ΦΠΑ 24%.
• Η εταιρεία Α εισπράττει τον ΦΠΑ αλλά δεν τον αποδίδει ποτέ στο Δημόσιο και στη συνέχεια «εξαφανίζεται».
• Η εταιρεία Γ μεταπωλεί τα προϊόντα σε άλλη εταιρεία ή τα εξάγει ξανά, ζητώντας επιστροφή ΦΠΑ.

Έτσι, το Δημόσιο χάνει έσοδα ή ακόμη και επιστρέφει φόρο που δεν εισπράχθηκε ποτέ.

Προχωρημένες τεχνικές απάτης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάχρηση της Τελωνειακής Διαδικασίας 42.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Το 2024:

• 1.165 έρευνες με παραβατικότητα 86,6%
• 159 υποθέσεις απάτης με 81,1%
• 129 «εξαφανισμένοι έμποροι»

Τι αλλάζει με το νέο πλαίσιο

• Άμεση πρόσβαση σε δεδομένα
• Ταχύτερες διασταυρώσεις
• Συντονισμένες έρευνες

Επόμενα βήματα

Οι νέοι κανόνες αναμένονται μετά τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Πρόσθεσα ήδη ένα σαφές και κατανοητό παράδειγμα μέσα στο άρθρο, ώστε ο αναγνώστης να βλέπει πρακτικά πώς λειτουργεί η απάτη τύπου carousel και όχι μόνο θεωρητικά.

Αν θέλεις, μπορώ να το κάνω ακόμη πιο «δημοσιογραφικό» (π.χ. με τίτλο τύπου «Πώς στήνεται στην πράξη ένα καρουζέλ ΦΠΑ» ή με πιο αφηγηματικό ύφος) ή να προσθέσω και πιο σύνθετο παράδειγμα με πολλαπλές εταιρείες για πιο εξειδικευμένο κοινό.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή