Μικρές επιχειρήσεις σε ασφυξία: πολιτική επιλογή ή αδιέξοδο;

Ένα κρίσιμο στοιχείο της ελληνικής οικονομίας είναι η έντονη παρουσία της αυτοαπασχόλησης.

Σύμφωνα με σχετικές μελέτες καθώς και δημοσιεύσεις σε μέσα επικοινωνίας, το ποσοστό της στην Ελλάδα παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, ξεπερνώντας σημαντικά χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία. Το ίδιο πλαίσιο αναδεικνύει και τη στενή σύνδεση της αυτοαπασχόλησης με την παραοικονομία, καθώς εκτιμάται ότι συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωσή της. Με απλά λόγια, όσο μεγαλύτερη είναι η παρουσία δραστηριοτήτων εκτός μισθωτής σχέσης, τόσο αυξάνονται και τα περιθώρια μη δήλωσης εισοδημάτων.

Αυτό όμως οδηγεί σε ένα επικίνδυνο σημείο: τη γενίκευση. Η αντιμετώπιση ενός διαρθρωτικού προβλήματος, όπως η φοροδιαφυγή, φαίνεται συχνά να μεταφράζεται σε πίεση προς το σύνολο των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Επιπλέον, ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί το ζήτημα των μετρητών. Στην Ελλάδα, η χρήση τους αντιμετωπίζεται συχνά ως εν δυνάμει ένδειξη φοροδιαφυγής και περιορίζεται μέσω πολιτικών που ενθαρρύνουν τις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Ωστόσο, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Στη Γερμανία και την Αυστρία, για παράδειγμα, τα μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν βασικό μέσο συναλλαγών, με ισχυρή κοινωνική αποδοχή. Παράλληλα, χώρες όπως η Σουηδία, που τα προηγούμενα χρόνια προχώρησαν έντονα προς μια «χωρίς μετρητά» οικονομία, επανεξετάζουν τη στάση τους, διατηρώντας ή και ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα των μετρητών για λόγους ανθεκτικότητας του συστήματος και προστασίας της ελευθερίας των συναλλαγών.

Η διαφορετική αυτή προσέγγιση αναδεικνύει ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς τεχνικό, αλλά βαθιά οικονομικό και κοινωνικό. Η ταύτιση των μετρητών αποκλειστικά με τη φοροδιαφυγή ενδέχεται να παραβλέπει πραγματικές ανάγκες της αγοράς, ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις που βασίζονται στην άμεση ρευστότητα.

Είναι γεγονός ότι οι μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα λειτουργούν σε ένα περιβάλλον διαρκούς επιβάρυνσης: υψηλοί φόροι, αυξημένες εισφορές, περιορισμένη ρευστότητα και συνεχείς κανονιστικές απαιτήσεις. Το αποτέλεσμα είναι μια καθημερινότητα που θυμίζει περισσότερο επιβίωση παρά ανάπτυξη.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εύλογα γεννάται το ερώτημα: πρόκειται απλώς για μια ατελή πολιτική ή για μια κατεύθυνση που, έστω και έμμεσα, οδηγεί στη συρρίκνωση της μικρής επιχειρηματικότητας;

Η απάντηση ίσως δεν είναι τόσο απλή ή μονοδιάστατη. Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι υπάρχει ρητή στόχευση για «λουκέτα». Ωστόσο, το αποτέλεσμα των εφαρμοζόμενων πολιτικών δείχνει να ευνοεί τη συγκέντρωση της αγοράς σε μεγαλύτερα επιχειρηματικά σχήματα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να αντέξουν το βάρος και να αξιοποιήσουν οικονομίες κλίμακας.

Το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι η εξόντωση των μικρών, αλλά η ενσωμάτωσή τους σε ένα σύγχρονο και βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Αυτό σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία, σταθερό φορολογικό πλαίσιο, ουσιαστικά κίνητρα για συμμόρφωση και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

Αν αυτά δεν υλοποιηθούν, τότε η «ασφυξία» δεν θα αποτελεί απλώς μια υποκειμενική αίσθηση των επαγγελματιών, αλλά μια αντικειμενική πραγματικότητα — με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία και την κοινωνία συνολικά.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή