Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί: Πότε μια μεταφορά χρημάτων μπορεί να θεωρηθεί δωρεά και να φέρει φόρο

Στο μικροσκόπιο της φορολογικής διοίκησης βρίσκονται οι κινήσεις χρημάτων μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χαρακτηριστούν ως άτυπες δωρεές, ενεργοποιώντας ελέγχους και φορολογικές επιβαρύνσεις.

Οι κοινοί λογαριασμοί αποτελούν μία από τις πιο συνηθισμένες πρακτικές στις ελληνικές οικογένειες, καθώς χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση αποταμιεύσεων, τη διευκόλυνση των καθημερινών συναλλαγών ή τη μεταφορά χρημάτων μεταξύ γονέων και παιδιών. Ωστόσο, η συνδικαιούχος ιδιότητα δεν σημαίνει αυτόματα ότι όλοι οι δικαιούχοι έχουν και κυριότητα επί του συνόλου των χρημάτων που βρίσκονται στον λογαριασμό.

Η απόφαση που άνοιξε τον δρόμο για νέους ελέγχους

Χαρακτηριστική είναι υπόθεση που εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία έκρινε ότι η μεταφορά ποσού 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό σε νέο κοινό λογαριασμό ενός εκ των τέκνων και της συζύγου του συνιστά άτυπη δωρεά.

Στον αρχικό λογαριασμό συμμετείχαν ο πατέρας, η μητέρα, η κόρη και ο γιος. Ωστόσο, κατά τον έλεγχο δεν αποδείχθηκε ότι ο γιος είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου του λογαριασμού. Μετά τη μεταφορά, τα χρήματα τέθηκαν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του, γεγονός που οδήγησε τη ΔΕΔ στην απόρριψη της προσφυγής του φορολογούμενου.

Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος, αλλά ποιος κατέθεσε τα χρήματα και ποιος είχε την πραγματική οικονομική κυριότητα των ποσών.

Παράδειγμα που μπορεί να οδηγήσει σε φόρο δωρεάς

Ένας πατέρας διατηρεί κοινό λογαριασμό με τον γιο του, στον οποίο έχει καταθέσει ο ίδιος 300.000 ευρώ από τις αποταμιεύσεις του. Ο γιος δεν έχει πραγματοποιήσει καμία κατάθεση στον λογαριασμό.

Σε κάποια χρονική στιγμή ο γιος μεταφέρει 100.000 ευρώ από τον κοινό λογαριασμό σε προσωπικό του λογαριασμό και χρησιμοποιεί τα χρήματα για την αγορά κατοικίας.

Σε αυτή την περίπτωση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να θεωρήσει ότι πρόκειται για άτυπη δωρεά από τον πατέρα προς τον γιο, καθώς ο τελευταίος δεν μπορεί να αποδείξει ότι συμμετείχε στη δημιουργία του υπολοίπου. Εφόσον δεν έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες δήλωσης της γονικής παροχής ή της δωρεάς, μπορεί να επιβληθεί ο αντίστοιχος φόρος.

Αντίθετα, εάν ο γιος μπορούσε να αποδείξει με στοιχεία ότι μέρος ή το σύνολο των χρημάτων προερχόταν από δικές του καταθέσεις, η μεταφορά δεν θα θεωρούνταν αυτομάτως δωρεά.

Πότε ενεργοποιείται ο φορολογικός έλεγχος

Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν:

• ποιος κατέθεσε τα χρήματα στον λογαριασμό,
• ποιος έκανε την ανάληψη ή τη μεταφορά,
• ποιος χρησιμοποίησε τελικά τα χρήματα,
• εάν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που δικαιολογούν τη συναλλαγή.

Εφόσον προκύψει ότι τα χρήματα κατέληξαν σε πρόσωπο που δεν είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, η συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά.

Οι πέντε βασικές παγίδες για τους φορολογούμενους

1. Αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ

Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτης κατηγορίας –γονείς, παιδιά, συζύγους, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια– είναι αφορολόγητες, αρκεί να πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και να δηλώνονται στην πλατφόρμα myProperty.

2. Γονικές παροχές με μετρητά

Όταν τα χρήματα δίνονται σε μετρητά και δεν διακινούνται μέσω τραπεζικού συστήματος, χάνεται το αφορολόγητο και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.

3. «Χαρτζιλίκι» μέσω IRIS

Η μεταφορά μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για την κάλυψη καθημερινών εξόδων ή αναγκών διαβίωσης, δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτείται υποβολή δήλωσης.

4. Διαδοχικές δωρεές

Η ΑΑΔΕ εξετάζει ιδιαίτερα περιπτώσεις στις οποίες πραγματοποιούνται διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων με σκοπό την παράκαμψη της φορολογίας. Εάν διαπιστωθεί ότι ο πραγματικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς καμία απαλλαγή.

5. Μεταφορά σε κοινό λογαριασμό με τρίτο πρόσωπο

Σε περίπτωση που χρήματα μεταφερθούν σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο, η εφορία εξετάζει ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων. Εάν αποδειχθεί ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από το τρίτο πρόσωπο, μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.

Εντατικοποίηση των ελέγχων

Οι χρηματικές γονικές παροχές και οι άτυπες δωρεές αποτελούν πλέον βασικό πεδίο ελέγχου της φορολογικής διοίκησης. Οι τράπεζες αποστέλλουν στοιχεία στην ΑΑΔΕ και οι συναλλαγές διασταυρώνονται ηλεκτρονικά.

Σε περίπτωση που δεν επιβεβαιωθεί η συναλλαγή ή δεν προσκομιστούν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο από το πρώτο ευρώ της δωρεάς ή της γονικής παροχής, με συντελεστές 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.

Το βασικό μήνυμα προς τους φορολογούμενους είναι ότι οι κινήσεις χρημάτων μέσω κοινών λογαριασμών απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και επαρκή τεκμηρίωση, καθώς μια απλή μεταφορά ποσού μπορεί να χαρακτηριστεί ως άτυπη δωρεά και να οδηγήσει σε σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή