Οι λογιστές ζητούν λύσεις από τον Σεπτέμβριο: Δεοντολογία, δέουσα επιμέλεια και το όριο των ευθυνών τους

Με την επιστροφή στην κανονικότητα από τον Σεπτέμβριο, επανέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο μια σειρά από ζητήματα που απασχολούν έντονα τον λογιστικό κλάδο και παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό, χωρίς ουσιαστικές λύσεις.

Οι λογιστές και οι φοροτεχνικοί καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε ένα ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον, με αυξημένες υποχρεώσεις, συνεχείς αλλαγές στη νομοθεσία, ψηφιακές διαδικασίες και ευθύνες που συχνά ξεπερνούν τον καθαρά λογιστικό και φοροτεχνικό τους ρόλο.

Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως ο Κώδικας Δεοντολογίας, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Ν. 4557/2018 για τη δέουσα επιμέλεια και την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, η αντιμετώπιση της ασθένειας ή της αδυναμίας άσκησης επαγγέλματος από τον λογιστή, τα ελάχιστα όρια αμοιβών και το πλαίσιο που αφορά την άδεια άσκησης του επαγγέλματος.

■ Ένας κλάδος με ολοένα περισσότερες ευθύνες

Το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύουν οι επαγγελματίες του κλάδου είναι ότι η αύξηση των υποχρεώσεων δεν συνοδεύεται πάντοτε από αντίστοιχη αποσαφήνιση των ευθυνών, των δικαιωμάτων και των ορίων του λογιστή.

Ο λογιστής δεν είναι απλώς ο επαγγελματίας που «υποβάλλει δηλώσεις». Έχει εξελιχθεί σε βασικό σύμβουλο της επιχείρησης και του επαγγελματία, επιφορτισμένο με ένα μεγάλο εύρος διαδικασιών και ελέγχων.

Ωστόσο, η διεύρυνση του ρόλου του δεν μπορεί να σημαίνει ότι ο λογιστής μετατρέπεται σε επαγγελματία «για όλα».

■ Ο λογιστής δεν είναι για όλα

Η φράση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου ολοένα περισσότερες υποχρεώσεις καταλήγουν στο λογιστικό γραφείο.

Ο λογιστής δεν είναι δικηγόρος, μηχανικός, συμβολαιογράφος, σύμβουλος πληροφορικής ή ελεγκτής κάθε είδους. Δεν μπορεί να υποκαθιστά διαφορετικές ειδικότητες ούτε να αναλαμβάνει ευθύνες που ανήκουν θεσμικά σε άλλους επαγγελματίες.

Χρειάζεται, επομένως, ένα σαφές πλαίσιο για το τι ακριβώς είναι υποχρεωμένος να κάνει ο λογιστής, μέχρι πού φτάνει η ευθύνη του και ποια ζητήματα απαιτούν τη συνδρομή άλλου ειδικού.

Η αποσαφήνιση αυτή δεν αφορά μόνο τους ίδιους τους λογιστές. Προστατεύει και τις επιχειρήσεις και τους φορολογούμενους, καθώς δημιουργεί ένα καθαρότερο πλαίσιο συνεργασίας και ευθύνης.

■ Ο Ν. 4557 και η δέουσα επιμέλεια

Ιδιαίτερο βάρος έχει η εφαρμογή των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον Ν. 4557/2018. Οι λογιστές που εμπίπτουν στο σχετικό πλαίσιο καλούνται να εφαρμόζουν διαδικασίες δέουσας επιμέλειας, να γνωρίζουν τον πελάτη τους και να ανταποκρίνονται σε υποχρεώσεις που συνδέονται με την πρόληψη και αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.

Το ζήτημα που τίθεται από την πλευρά των επαγγελματιών είναι κατά πόσο οι υποχρεώσεις αυτές εφαρμόζονται με σαφείς, αναλογικούς και πρακτικά εφαρμόσιμους κανόνες, ιδιαίτερα για τα μικρά και μεσαία λογιστικά γραφεία.

Η συμμόρφωση δεν μπορεί να είναι μόνο μια ακόμη υποχρέωση που προστίθεται στη μακρά λίστα των καθημερινών εργασιών. Χρειάζεται σαφής καθοδήγηση, ενημέρωση και πρακτικά εργαλεία.

■ Κώδικας Δεοντολογίας: κανόνες με σαφήνεια

Ο Κώδικας Δεοντολογίας αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο συζήτησης. Η ύπαρξη κανόνων δεοντολογίας είναι απαραίτητη για την προστασία του επαγγέλματος και της αξιοπιστίας του.

Παράλληλα, όμως, οι κανόνες πρέπει να είναι συγκεκριμένοι και εφαρμόσιμοι στην καθημερινότητα. Ο επαγγελματίας πρέπει να γνωρίζει με σαφήνεια τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται και ποιες είναι οι συνέπειες κάθε παράβασης.

Η δεοντολογία δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός κυρώσεων. Πρέπει να λειτουργεί και ως εργαλείο προστασίας του επαγγελματία.

■ Τι γίνεται όταν ο λογιστής ασθενεί;

Ένα από τα πιο πρακτικά και ανθρώπινα ζητήματα αφορά την περίπτωση ασθένειας ή άλλης σοβαρής αδυναμίας του λογιστή να εργαστεί.

Σε ένα επάγγελμα όπου πολλές υποχρεώσεις συνδέονται με αυστηρές προθεσμίες, η ξαφνική απουσία του επαγγελματία μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα τόσο στον ίδιο όσο και στους πελάτες του.

Το ζητούμενο είναι ένα θεσμικό και λειτουργικό πλαίσιο που να επιτρέπει την προσωρινή αναπλήρωση, τη μεταβίβαση των αναγκαίων εργασιών και την προστασία των πελατών χωρίς να μετατρέπεται η ασθένεια του επαγγελματία σε πηγή νέων κινδύνων.

■ Αμοιβές: η ανάγκη για βιώσιμο επάγγελμα

Στο τραπέζι παραμένει και το ζήτημα των αμοιβών.

Η συνεχής αύξηση των υποχρεώσεων, του χρόνου εργασίας, του κόστους λειτουργίας και των επαγγελματικών κινδύνων δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο το σημερινό μοντέλο αμοιβών είναι βιώσιμο.

Η συζήτηση για ελάχιστα όρια αμοιβών δεν αφορά μόνο το εισόδημα του λογιστή. Αφορά την ίδια την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας.

Μια υπηρεσία που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, συνεχή ενημέρωση, ευθύνη και χρόνο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διεκπεραιωτική εργασία.

■ Άδεια άσκησης επαγγέλματος και προστασία του κλάδου

Παράλληλα, η συζήτηση για την άδεια του λογιστή και το συνολικό θεσμικό πλαίσιο άσκησης του επαγγέλματος παραμένει σημαντική.

Η προστασία του επαγγέλματος δεν μπορεί να σημαίνει απλώς περισσότερους περιορισμούς. Χρειάζεται ένα σύγχρονο πλαίσιο που θα διασφαλίζει την επάρκεια των επαγγελματιών, θα προστατεύει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και ταυτόχρονα θα δίνει στους λογιστές ξεκάθαρους κανόνες και ουσιαστικά επαγγελματικά δικαιώματα.

■ Ο Σεπτέμβριος πρέπει να φέρει λύσεις

Μετά την καλοκαιρινή περίοδο, τα ζητήματα αυτά αναμένεται να επιστρέψουν στην επικαιρότητα με μεγαλύτερη ένταση.

Το ζητούμενο δεν είναι άλλη μία συζήτηση για τις δυσκολίες του επαγγέλματος. Είναι να υπάρξουν συγκεκριμένες λύσεις.

Ο λογιστικός κλάδος χρειάζεται σαφείς κανόνες, ξεκάθαρες ευθύνες, δίκαιες αμοιβές, προστασία σε περιπτώσεις αδυναμίας άσκησης του επαγγέλματος και ένα σύγχρονο πλαίσιο δεοντολογίας και επαγγελματικής λειτουργίας.

Και πάνω απ’ όλα χρειάζεται να γίνει αποδεκτό κάτι που συχνά ξεχνιέται: ο λογιστής δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι ο επαγγελματίας «για όλα».

Η αποτελεσματική λειτουργία της οικονομίας απαιτεί συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων. Ο λογιστής έχει έναν κρίσιμο ρόλο — αλλά έχει και όρια. Η θεσμική αναγνώριση αυτών των ορίων αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την προστασία του επαγγελματία όσο και για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή