Φόρο..γνώμες: Γιατί το κράτος επιλέγει τα «pass» και ποιες είναι οι πραγματικές εναλλακτικές

Τα τελευταία χρόνια, η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα κυριαρχείται από έναν όρο: τα λεγόμενα «pass». Fuel pass, market pass, power pass — μια σειρά από επιδόματα που έρχονται ως απάντηση στην ακρίβεια και τις οικονομικές πιέσεις των πολιτών. Το ερώτημα όμως παραμένει: γιατί το κράτος επιλέγει αυτή τη λύση ξανά και ξανά; Και κυρίως, υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές;

Η λογική πίσω από τα «pass»

Η επιλογή των επιδομάτων δεν είναι τυχαία. Αντιθέτως, βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

◆ Ταχύτητα
Τα «pass» μπορούν να εφαρμοστούν σχεδόν άμεσα, χωρίς πολύπλοκες μεταρρυθμίσεις.

◆ Στοχευμένη ενίσχυση
Απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες πολιτών, κυρίως με εισοδηματικά κριτήρια.

◆ Δημοσιονομικός έλεγχος
Έχουν αρχή και τέλος, επιτρέποντας στο κράτος να ελέγχει το συνολικό κόστος.

Με απλά λόγια, αποτελούν ένα «εργαλείο ανάγκης» — όχι μια στρατηγική μακράς πνοής.

◼ Το βασικό πρόβλημα

Παρά τη χρησιμότητά τους, τα «pass» δεν αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια των οικονομικών δυσκολιών. Η ακρίβεια, οι χαμηλοί μισθοί και η περιορισμένη αγοραστική δύναμη παραμένουν.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο:

Οι τιμές ανεβαίνουν → δίνονται επιδόματα → η πραγματική οικονομία δεν αλλάζει → χρειάζονται νέα επιδόματα.

◼ Ποιες είναι οι εναλλακτικές;

Αντί για επαναλαμβανόμενα επιδόματα, υπάρχουν πιο δομικές λύσεις που θα μπορούσαν να έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο:

1. Μείωση έμμεσων φόρων (π.χ. ΦΠΑ)

Η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά θα μπορούσε να ρίξει άμεσα τις τιμές για όλους, χωρίς ανάγκη για αιτήσεις και πλατφόρμες.

2. Ενίσχυση μισθών

Αύξηση κατώτατου μισθού ή κίνητρα για υψηλότερες αποδοχές στον ιδιωτικό τομέα θα ενίσχυαν μόνιμα την αγοραστική δύναμη.

3. Έλεγχος αγοράς και αισχροκέρδειας

Πιο αυστηροί έλεγχοι και διαφάνεια στην τιμολόγηση θα μπορούσαν να περιορίσουν αδικαιολόγητες αυξήσεις τιμών.

4. Μείωση ενεργειακού κόστους

Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές και ενεργειακή αυτονομία θα μείωναν την εξάρτηση από ασταθείς διεθνείς τιμές.

5. Φορολογική μεταρρύθμιση

Ένα πιο δίκαιο και αποδοτικό φορολογικό σύστημα θα μπορούσε να κατανείμει καλύτερα τα βάρη και να ενισχύσει τα χαμηλότερα εισοδήματα.

◼ Γιατί δεν εφαρμόζονται εύκολα;

Οι παραπάνω λύσεις απαιτούν:

• χρόνο
• πολιτικό κόστος
• μακροπρόθεσμο σχεδιασμό

Αντίθετα, τα «pass» προσφέρουν άμεσα αποτελέσματα και πολιτική «ορατότητα», κάτι που συχνά τα καθιστά πιο ελκυστικά για τις κυβερνήσεις.

◼ Συμπέρασμα

Τα «pass» δεν είναι απαραίτητα λάθος, είναι όμως η εύκολη λύση. Λειτουργούν σαν «παυσίπονο» σε μια οικονομία που χρειάζεται θεραπεία.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να δοθούν περισσότερα επιδόματα, αλλά να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να μην είναι πλέον απαραίτητα.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η βιώσιμη ευημερία δεν χτίζεται με προσωρινές ενισχύσεις, αλλά με σταθερές και δίκαιες πολιτικές.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής