Φόρο...γνώμες: ΣτΕ 1802/2025 - Συνταγματικό το τεκμήριο ελάχιστου εισοδήματος – Η πραγματικότητα για τους ελεύθερους επαγγελματίες Επικαιρότητα Η απόφαση 1802/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας έρχεται να βάλει τέλος τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο στη συζήτηση περί αντισυνταγματικότητας του τεκμαρτού ελάχιστου εισοδήματος για ατομικές επιχειρήσεις. Το αν όμως λύνει το πρόβλημα στην πράξη είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση. Το ΣτΕ έκρινε νόμιμο το τεκμήριο ελάχιστου εισοδήματος, αλλά στην πράξη το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο: δεν μετράει η πραγματικότητα, μετράει η ικανότητά σου να αποδείξεις ότι η φαντασία του κράτους απέτυχε. Η «δικαιοσύνη» εδώ έχει όνομα: χαρτιά και αποδείξεις — η οικονομική πραγματικότητα; αδιάφορη. ■ Τι έκρινε το δικαστήριο Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έκρινε ότι: Το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος είναι συνταγματικά ανεκτό Ο νομοθέτης μπορεί να χρησιμοποιεί αντικειμενικά κριτήρια για τον προσδιορισμό εισοδήματος Δεν παραβιάζεται η αρχή της φοροδοτικής ικανότητας, εφόσον υπάρχει μια «λογική βάση» Με απλά λόγια: Το κράτος μπορεί να θεωρεί ότι ένας επαγγελματίας δεν γίνεται να επιβιώνει με μηδενικά ή εξαιρετικά χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα. ■ Το κρίσιμο στοιχείο που αλλάζει τα πάντα Παρά την επικύρωση του μέτρου, υπάρχει μια σημαντική «χαραμάδα»: -> Το τεκμήριο είναι μαχητό Δηλαδή: Δεν εφαρμόζεται απόλυτα και ανεξαιρέτως. Ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει ότι στην περίπτωσή του το τεκμαρτό εισόδημα είναι λανθασμένο. Και εδώ ξεκινά η πραγματική μάχη. ■ Πότε μπορεί να ανατραπεί στην πράξη Η εμπειρία δείχνει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου η αμφισβήτηση έχει ουσιαστικές πιθανότητες: 1. Πραγματικά χαμηλή ή μηδενική δραστηριότητα Όταν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι: > ο τζίρος είναι πολύ χαμηλός > η επιχείρηση είναι ζημιογόνα > η δραστηριότητα είναι ουσιαστικά ανενεργή Τότε το τεκμήριο μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικό. 2. Έκτακτες και αποδεδειγμένες καταστάσεις Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε περιπτώσεις όπως: > σοβαρή ασθένεια > ατύχημα > εγκυμοσύνη ή αποχή από εργασία > φυσικές καταστροφές > αναστολή λειτουργίας Εδώ, τα αποδεικτικά στοιχεία είναι καθοριστικά. 3. Μερική λειτουργία μέσα στο έτος Επιχειρήσεις που: ξεκίνησαν ή σταμάτησαν μέσα στη χρονιά λειτούργησαν για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορούν να αμφισβητήσουν τη γενικευμένη εφαρμογή του τεκμηρίου. 4. Νέοι επαγγελματίες Η αρχική φάση μιας δραστηριότητας: > συνοδεύεται συχνά από χαμηλά έσοδα > απαιτεί χρόνο για να αποδώσει Αυτό μπορεί να αποτελέσει επιχείρημα, εφόσον τεκμηριώνεται. 5. Λάθη στον υπολογισμό Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι η αρχή του μέτρου αλλά η εφαρμογή του: > λάθος δεδομένα > λάθος κατηγοριοποίηση > λανθασμένος υπολογισμός Εδώ η ανατροπή είναι πιο άμεση. Η διαδικασία δεν είναι απλή Η αμφισβήτηση δεν γίνεται αυτόματα. Απαιτεί: 1. Σωστή φορολογική δήλωση 2. Ενδικοφανή προσφυγή 3. Ενδεχομένως δικαστική προσφυγή Και πάνω απ’ όλα: -> Πλήρη και οργανωμένο φάκελο αποδείξεων ■ Τι δεν αρκεί Δεν αρκούν γενικές διαπιστώσεις όπως: > «η αγορά δεν πάει καλά» > «δεν είχα δουλειά» > «έτσι είναι οι περισσότεροι» Το βάρος πέφτει αποκλειστικά στην τεκμηρίωση της προσωπικής περίπτωσης. ■ Συμπέρασμα Η απόφαση 1802/2025 δεν καταργεί το πρόβλημα – το μετατοπίζει. Το τεκμήριο πλέον θεωρείται νόμιμο. Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση δεν είναι πια θεωρητική αλλά πρακτική. -> Όποιος θέλει να το αμφισβητήσει, θα πρέπει να το κάνει στοχευμένα και αποδεικτικά. ■ Σχόλιο Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει μια ευρύτερη τάση: τη μεταφορά της ευθύνης από τον νομοθέτη στον φορολογούμενο. Το κράτος θέτει έναν γενικό κανόνα και ο πολίτης καλείται να αποδείξει ότι αποτελεί εξαίρεση. Στην πράξη, αυτό δεν είναι απλώς άνιση αφετηρία· είναι ένα φορολογικό ράβε–ξήλωνε όπου η αδυναμία τεκμηρίωσης μπορεί να καταστρέψει τον πιο συνεπή επαγγελματία. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το μέτρο είναι συνταγματικό, αυτό θεωρείται δεδομένο, αλλά πόσο δίκαιο είναι να βάζεις τον πολίτη να αποδεικνύει καθημερινά ότι η πραγματικότητα είναι χειρότερη από την… φαντασία του κράτους. Και εδώ η απάντηση, δυστυχώς, είναι προφανής: η «δικαιοσύνη» μετριέται με την ικανότητα του φορολογουμένου να συλλέξει χαρτιά και αποδείξεις, όχι με την πραγματική οικονομική του κατάσταση. Τα συμπεράσματα δικά σας... Παναγιώτης Ράγγος Λογιστής Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής Previous Next