Αυξάνονται οι μισθοί, η αγοραστική δύναμη όμως; Καλόγρηας Γεώργιος - Αρθρογραφία Μελετώντας διαχρονικά την ελληνική οικονομία, μπορούμε να πούμε πως δεν μας αφήνει ποτέ χωρίς ενδιαφέρον. Αν πιάσουμε το νήμα από την πρόσφατη οικονομική κρίση (2008-2009) ως σήμερα, βλέπουμε πως οι περίοδοι ανόδου και καθόδου δεν ήταν λίγες. Ανεργία, μείωση μισθών, αύξηση μισθών, πληθωρισμός, μείωση ζήτησης, αύξηση ζήτησης, μείωση προσφοράς αγαθών, αύξηση προσφοράς αγαθών, αύξηση- μείωση αγοραστικής δύναμης είναι κάποιες απ’ τις λέξεις που συνθέτουν την καθημερινότητα των πολιτών. Περνώντας τα κύματα της οικονομικής κρίσης του 2008 και μετέπειτα την ύφεση στην περίοδο του Covid-19 το 2020, μπορούμε να πούμε πως η ελληνική οικονομία έχει ανακάμψει. Κατά πόσο όμως η ανάπτυξη της οικονομίας (2%), μέσω της αύξησης των μισθών (μέση αύξηση 30% από το 2019 ως σήμερα) και της μείωσης της ανεργίας, αποτυπώνεται στην πραγματική οικονομία και το καθρέφτισμα αυτής στην αγοραστική δύναμη των πολιτών; Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση αυτή ας δούμε τι σημαίνει μία λέξη που χρησιμοποιείται καθημερινά, ο πληθωρισμός. Σε κάθε μας συνάντηση θα εξηγούμε και τους όρους στους οποίους αναφερόμαστε, ώστε να φρεσκάρουμε τις γνώσεις μας. Ας εξηγήσουμε την έννοιά του. Ο πληθωρισμός εκφράζει τη σταδιακή μείωση της αγοραστικής δύναμης του χρήματος, καθώς η γενική άνοδος των τιμών μειώνει την αξία κάθε νομισματικής μονάδας. Δηλαδή, πληθωρισμός είναι μία ανυποχώρητη σημαντική αύξηση στο γενικό επίπεδο τιμών αναλογική με μία αύξηση στον όγκο χρήματος, που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια αξίας του νομίσματος. Πάμε να το δούμε και με ένα παράδειγμα. Έστω ότι ο καθαρός μισθός μας όλο το έτος είναι 5.000€. Με αυτά τα χρήματα αγοράζουμε ένα συγκεκριμένο καλάθι αγαθών που αποτελείται για παράδειγμα από φρούτα, ψωμί, τυρί, γάλα, κρέας. Αν το γενικό επίπεδο τιμών αυξηθεί ετησίως κατά 5%, τότε το ίδιο καλάθι αγαθών θα κοστίζει πλέον 5.250€. Ή διαφορετικά με τα ίδια χρήματα, 5.000€ θα αγοράσουμε λιγότερες ποσότητες από τα αγαθά αυτά για το ίδιο καλάθι αν ο μισθός μας μείνει ο ίδιος. Και αφού είδαμε τι σημαίνει πληθωρισμός, ας επιστρέψουμε στα τρέχοντα γεγονότα και την αύξηση των μισθών με παράλληλη αύξηση του πληθωρισμού. Η αύξηση των μισθών κατά 30% είναι σίγουρα μία θετική εξέλιξη, όπως άλλωστε αυτό δείχνουν και τα στοιχεία στις έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ και της ΕΡΓΑΝΗ. Οι μισθολογικές αυξήσεις δεν ήταν ομοιόμορφες όμως. Οι κλάδοι με υψηλή ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό ή έντονη ανάκαμψη κατέγραψαν τα μεγαλύτερα κέρδη. Οι Αυξήσεις μισθών ανά Κλάδο Οικονομικής Δραστηριότητας Κλάδος Ποσοστό Ονομαστικής Αύξησης (από το 2019) Επαγγελματικές, Επιστημονικές & Τεχνικές Δραστηριότητες +45,4% Ενημέρωση & Επικοινωνία (Τεχνολογία/ΜΜΕ) Αυξήσεις άνω του 40% Βιομηχανία & Βιοτεχνία +33,3% Μεταφορές & Αποθήκευση (Logistics) +31,2% Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας (Real Estate) +24,7% Τουρισμός / Εστίαση (Ξενοδοχεία, Καφέ, Εστιατόρια) +19,6%) Οι νέοι εργαζόμενοι (κάτω των 25 ετών) είδαν τις αποδοχές τους να εκτινάσσονται κατά 47% (μέσος μικτός μισθός στα 735€ από πολύ χαμηλή βάση το 2019), κυρίως λόγω της κατάργησης του υποκατώτατου μισθού και της έλλειψης εργατικού δυναμικού. Αντίθετα, οι εργαζόμενοι άνω των 55 ετών είδαν μονοψήφιες ή πολύ χαμηλές αυξήσεις (8%-12%). Από το 2019 ως σήμερα βέβαια η χώρα μας αντιμετώπισε και συνεχίζει να βιώνει ένα έντονο κύμα ανατιμήσεων σε βασικούς τομείς της καθημερινότητας. Ο πληθωρισμός δεν «αντιμετωπίζει» το ίδιο όλες τις τάξεις στην Ελλάδα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, των ενοικίων και της ενέργειας, οι οποίες είναι ιδιαίτερα μεγάλες, επηρεάζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα. Μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ — Ετήσια έρευνα για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών (2025) καταγράφει ότι έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν πως το μηνιαίο εισόδημά τους δεν επαρκεί για να καλύψει τις δαπάνες τους έως το τέλος του μήνα. Παράλληλα, περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά αναφέρουν ότι περιορίζουν τις δαπάνες τους ακόμη και σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Η οικονομική δυσκολία είναι εντονότερη για τα χαμηλότερα εισοδήματα και τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά. Τα τρόφιμα, η ενέργεια και η στέγαση είναι δαπάνες που δύσκολα μπορούν να αποφευχθούν. Ένα νοικοκυριό με χαμηλό εισόδημα δεν μπορεί να μειώσει σημαντικά την κατανάλωση τροφίμων ή να σταματήσει να πληρώνει το ενοίκιο και το ηλεκτρικό ρεύμα. Αντίθετα, ένα νοικοκυριό με υψηλό εισόδημα έχει συνήθως μεγαλύτερη ευελιξία στον προϋπολογισμό του και περισσότερες δυνατότητες να περιορίσει άλλες δαπάνες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) για τον εθνικό δείκτη τιμών καταναλωτή για το 2026, ο πληθωρισμός έφτασε το 5% τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, οι εκτιμήσεις της Eurostat έδειξαν αύξηση 5,1% στον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ). Οι τέσσερις από τις πέντε μεγαλύτερες ετήσιες ανατιμήσεις καταγράφηκαν σε ενεργειακά προϊόντα, με το φυσικό αέριο να σημειώνει αύξηση 55,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης 38,8% και τη βενζίνη 22,5%. Την πέμπτη θέση κατέλαβαν οι τιμές των ξενοδοχείων, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 29,8%. Μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις ΔΤΚ (%) Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ Ποια είναι όμως η αύξηση των τιμών ανά κλάδο από το 2019 ως σήμερα στην Ελλάδα; Παρά τις αυξήσεις στους μισθούς, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα έχει πιεστεί, καθώς ο ρυθμός αύξησης των τιμών, ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης, ξεπερνά την άνοδο των εισοδημάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2026 όπως αναφέραμε παραπάνω, ο ετήσιος πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,0% (από τα υψηλότερα ποσοστά της ευρωζώνης), οδηγούμενος κυρίως από ράλι στα ενεργειακά κόστη και τη στέγαση. Η ακρίβεια στα τρόφιμα παραμένει το μεγαλύτερο «αγκάθι» για τα νοικοκυριά, καθώς στην Ελλάδα οι τιμές στα τρόφιμα είναι πάνω από 35% ακριβότερες σε σχέση με τα τέλη του 2021 (έναντι περίπου 30% κατά μέσο όρο στην Ευρωζώνη). Μετά από μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης, η ενέργεια πυροδότησε εκ νέου τον πληθωρισμό το φθινόπωρο του 2026, με τις τιμές της ενέργειας να καταγράφουν ετήσια αύξηση 25,4% τον Σεπτέμβριο. Κατηγορία Ποσοστιαία Αύξηση Περίοδος / Διευκρίνιση Δεδομένων Γενικός Πληθωρισμός 26,1% Σωρευτικά (2019 - Οκτώβριος 2026) Τρόφιμα (Βασικό Καλάθι) 60,7% Σωρευτικά (2019 - 2026, ενδεικτικό καλάθι 14 προϊόντων) Ενέργεια (Γενικός Δείκτης) 25,4% Ετήσια μεταβολή (έως Σεπτέμβριο 2026) Φυσικό Αέριο 55,2% Ετήσια μεταβολή (έως Σεπτέμβριο 2026) Πετρέλαιο Θέρμανσης 53,2% Ετήσια μεταβολή (έως Σεπτέμβριο 2026) Πετρέλαιο Κίνησης (Diesel) 38,8% Ετήσια μεταβολή (έως Σεπτέμβριο 2026) Καύσιμα / Βενζίνη 22,5% Ετήσια μεταβολή (έως Σεπτέμβριο 2026) Στέγαση / Ενοίκια 14,7% Ετήσια μεταβολή δείκτη ΕΛΣΤΑΤ (έως Σεπτέμβριο 2026) Τον Σεπτέμβριο του 2026 καταγράφηκαν ακραίες ετήσιες αυξήσεις στο φυσικό αέριο (+55,2%) και στο πετρέλαιο θέρμανσης (+53,2%). Ήδη από την άνοιξη, τα νοικοκυριά πλήρωναν έως και 38% περισσότερα για πετρέλαιο θέρμανσης σε σχέση με πέρυσι. Το ηλεκτρικό ρεύμα σημείωσε αύξηση 15% τον Σεπτέμβριο του 2026 (από μείωση 1,2% τον Αύγουστο), ασκώντας άμεση πίεση στα κόστη στέγασης. Η αμόλυβδη βενζίνη αυξήθηκε κατά 22,5%, το πετρέλαιο κίνησης (diesel) κατά 38,8% και η γενική κατηγορία καυσίμων κίνησης συνολικά στο +23,9%. Το κόστος στέγασης έχει εξελιχθεί στον δεύτερο βασικό πυλώνα οικονομικής ασφυξίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στον δομικό πληθωρισμό της χώρας. Η ευρύτερη ομάδα "Στέγαση" της ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε ραγδαία άνοδο 14,7% ετησίως τον Σεπτέμβριο του 2026. Γιατί τα ενοίκια επηρεάζουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα; 1. Είναι ανελαστική δαπάνη. Ο ενοικιαστής πρέπει να καταβάλλει το μίσθωμα κάθε μήνα, ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες οικονομικές του υποχρεώσεις. 2. Μειώνουν το διαθέσιμο εισόδημα. Όσο μεγαλύτερο ποσοστό του μισθού απορροφά το ενοίκιο, τόσο λιγότερα χρήματα απομένουν για τρόφιμα, ενέργεια, μετακινήσεις και υγεία. 3. Δεν προσαρμόζονται εύκολα οι στεγαστικές ανάγκες. Η μετακόμιση σε φθηνότερη κατοικία μπορεί να συνεπάγεται έξοδα μετακόμισης, μεγαλύτερη απόσταση από την εργασία ή χειρότερες συνθήκες διαβίωσης. Επομένως, ακόμη και μια μικρότερη αύξηση του ενοικίου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για ένα νοικοκυριό με χαμηλό εισόδημα. Η σύγκριση των παραπάνω κατηγοριών δείχνει ότι ο πληθωρισμός δεν επιβαρύνει όλες τις κοινωνικές ομάδες με τον ίδιο τρόπο. Χαμηλότερα εισοδήματα Μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού δαπανάται σε τρόφιμα, λογαριασμούς και ενοίκιο. Οι ανατιμήσεις μειώνουν τα χρήματα που περισσεύουν για άλλες ανάγκες και περιορίζουν τη δυνατότητα αποταμίευσης. Εργαζόμενοι με αυξημένες ανάγκες μετακίνησης Η αύξηση της βενζίνης και του πετρελαίου επιβαρύνει ιδιαίτερα όσους χρειάζονται το αυτοκίνητο για εργασία ή δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε μέσα μαζικής μεταφοράς. Ενοικιαστές Όταν το μίσθωμα απορροφά ήδη μεγάλο μέρος του εισοδήματος, οι αυξήσεις περιορίζουν τις επιλογές τους και μπορεί να τους αναγκάσουν να μειώσουν άλλες βασικές δαπάνες. H ακρίβεια δεν αποτελεί απλώς μια προσωρινή αύξηση του κόστους ζωής. Είναι μια σωρευτική επιβάρυνση που επηρεάζει διαφορετικά τα νοικοκυριά, ανάλογα με τις ανάγκες τους και το εισόδημά τους. Ιδιαίτερα για τα χαμηλότερα εισοδήματα, οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγαση μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά την αγοραστική δύναμη και να περιορίσουν την κάλυψη άλλων βασικών αναγκών. Παρά τη μακροοικονομική αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 41,5% στην εξεταζόμενη περίοδο (από 650€ σε 920€), η εκτόξευση της τάξης του 60% στα βασικά αγαθά, σε συνδυασμό με τις ακραίες πρόσφατες αυξήσεις άνω του 50% στη θέρμανση και τη διψήφια αύξηση της στέγασης, έχουν μειώσει δραστικά την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Το βασικό συμπέρασμα για την περίοδο 2019-2026 είναι ότι οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών δεν κατάφεραν να αναπληρώσουν την απώλεια της πραγματικής αγοραστικής δύναμης, καθώς η ακρίβεια χτύπησε δυσανάλογα τα ανελαστικά έξοδα των νοικοκυριών (τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια). Τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα δαπανούν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους σε τρόφιμα, ενοίκια και λογαριασμούς ρεύματος/θέρμανσης. Επειδή ακριβώς αυτοί οι τρεις τομείς δέχθηκαν τις πιο ακραίες αυξήσεις, ο «πραγματικός πληθωρισμός» που βιώνει ένας μισθωτός στην καθημερινότητά του είναι πολύ υψηλότερος από τον επίσημο γενικό δείκτη. Οποιαδήποτε εισοδηματική ενίσχυση δόθηκε στους εργαζομένους απορροφήθηκε σχεδόν αμέσως από τα ανελαστικά πάγια έξοδα (εκτόξευση ενοικίων και ράλι ενεργειακών κοστών). Ως αποτέλεσμα, το διαθέσιμο εισόδημα για αποταμίευση, υπηρεσίες ή δευτερεύουσες καταναλωτικές ανάγκες συρρικνώθηκε. Ουσιαστικά, οι αυξήσεις στους μισθούς λειτούργησαν ως "δίχτυ ασφαλείας" που απέτρεψε την πλήρη κατάρρευση των οικογενειακών προϋπολογισμών, αλλά στάθηκαν ανεπαρκείς στο να διατηρήσουν ή να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων απέναντι στην επιθετική ακρίβεια της περιόδου. Στοιχεία Επικοινωνίας: Καλόγρηας Γεώργιος - Financial Advisory Services Δ: Τ: Ε: Αυτή η διεύθυνση Email προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. W: Previous Next