Ελεύθεροι επαγγελματίες και σύνταξη: η χαμένη γενιά του ΟΑΕΕ Αγραπίδης Γεώργιος - Αρθρογραφία Μια μεταρρύθμιση, δύο ταχύτητες Δέκα χρόνια μετά την ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων στον ΕΦΚΑ, μια ολόκληρη γενιά ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα μιας μετάβασης που δεν σχεδιάστηκε ποτέ γι' αυτούς. Πρόκειται για όσους ήταν ασφαλισμένοι στον πρώην ΟΑΕΕ πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016 και βρέθηκαν, σχεδόν εν μία νυκτί, να περνούν από ένα σύστημα σταθερών, ταξικών εισφορών σε ένα σύστημα εισοδηματικών εισφορών — και στη συνέχεια, πάλι, σε νέο σύστημα προκαθορισμένων ασφαλιστικών κατηγοριών. Η αλλαγή αυτή δεν ήταν απλώς τεχνική. Καθόρισε, και συνεχίζει να καθορίζει, το ύψος της σύνταξης χιλιάδων επαγγελματιών που σήμερα πλησιάζουν ή έχουν ήδη περάσει το όριο συνταξιοδότησης. Το πρόβλημα του παρελθόντος: ο μέσος όρος που «κληρονομείται» Μέχρι το 2016, οι εισφορές στον ΟΑΕΕ υπολογίζονταν με βάση διμηνιαίες ασφαλιστικές κατηγορίες, ανεξάρτητα από το πραγματικό εισόδημα. Ο μέσος όρος των διμηνιαίων εισφορών στον ΟΑΕΕ υπολογίζεται για το διάστημα από 1/1/2002 έως 31/12/2015, και αυτός ο μέσος όρος εξακολουθεί να «βαραίνει» τον υπολογισμό της σύνταξης για όσους έχουν παλαιότερο ασφαλιστικό ιστορικό. Πολλοί επαγγελματίες, ιδίως σε περιόδους οικονομικής δυσκολίας (2010-2015), επέλεγαν τις χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες για να επιβιώσουν επιχειρηματικά — μια απόφαση λογική τότε, που όμως μεταφράζεται σήμερα σε χαμηλότερη ανταποδοτική σύνταξη, χωρίς περιθώριο αναδρομικής διόρθωσης. Στη συνέχεια, μέχρι το 2020 οι ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων υπολογίζονταν με βάση το φορολογητέο εισόδημά τους, μια περίοδος (2017-2020) με τη δική της αβεβαιότητα, καθώς η εισφορά συνδεόταν άμεσα με τα κέρδη — και άρα και με τις διακυμάνσεις τους. Η επιστροφή στις σταθερές κατηγορίες Από το 2020 και μετά, το σύστημα άλλαξε ξανά: επαναφέρθηκαν οι σταθερές ασφαλιστικές κατηγορίες, τις οποίες ο ασφαλισμένος επιλέγει ο ίδιος κάθε χρόνο. Για το 2026, η ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας ήταν ανοικτή από τις 10 Δεκεμβρίου 2025 έως το Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026, και η επιλογή δεσμεύει τον ασφαλισμένο για όλο τον χρόνο. Όσοι δεν υποβάλουν αίτηση αλλαγής, παραμένουν αυτόματα στην κατηγορία της προηγούμενης χρονιάς. Οι εισφορές έχουν αυξηθεί κατά 2,5% για το 2026, σύμφωνα με την αναπροσαρμογή στον πληθωρισμό: τα ποσά των ασφαλιστικών κατηγοριών για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη προσαυξάνονται κατά 2,5%, σύμφωνα με το ποσοστό μεταβολής του μέσου ετήσιου γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή του 2025. Ενδεικτικά, η 1η ασφαλιστική κατηγορία διαμορφώνεται στα 260,77€ μηνιαίως, η 2η στα 310,93€ και η 3η στα 370,63€, ποσά στα οποία έχει προστεθεί υποχρεωτικά η εισφορά κλάδου ανεργίας των 10€. Γιατί μιλάμε για «χαμένη γενιά» Ο χαρακτηρισμός δεν είναι υπερβολή. Οι σημερινοί συνταξιούχοι ή υποψήφιοι συνταξιούχοι πρώην ασφαλισμένοι ΟΑΕΕ αντιμετωπίζουν έναν συνδυασμό: Χαμηλού ανταποδοτικού μέρους σύνταξης, λόγω των χαμηλών ασφαλιστικών κατηγοριών που επιλέχθηκαν αναγκαστικά την περίοδο της κρίσης. Ασυνέχειας στο ασφαλιστικό ιστορικό, καθώς η αλλαγή συστήματος τρεις φορές μέσα σε μια δεκαετία (κατηγορίες → εισόδημα → κατηγορίες) δυσκολεύει τον ακριβή προγραμματισμό συνταξιοδότησης. Έλλειψης ενημέρωσης, καθώς πολλοί επαγγελματίες δεν γνωρίζουν ότι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας σήμερα επηρεάζει άμεσα το ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης, όχι μόνο το τρέχον κόστος. Τι μπορεί να γίνει Για όσους πλησιάζουν τη συνταξιοδότηση, η μόνη ουσιαστική στρατηγική είναι η έγκαιρη προσομοίωση: υπολογισμός της αναμενόμενης σύνταξης βάσει του πραγματικού ασφαλιστικού ιστορικού, εξέταση δυνατότητας αναγνώρισης πλασματικών χρόνων, και —όπου υπάρχει οικονομική δυνατότητα— σταδιακή αναβάθμιση ασφαλιστικής κατηγορίας τα τελευταία έτη πριν τη συνταξιοδότηση, καθώς αυτό επηρεάζει το ανταποδοτικό μέρος. Σε επίπεδο πολιτικής, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό: η «χαμένη γενιά» του ΟΑΕΕ δεν αποτελεί ξεχωριστή νομοθετική κατηγορία, και άρα δεν προβλέπεται ειδική ρύθμιση αποκατάστασης. Η συζήτηση για τυχόν διορθωτικά μέτρα —όπως ευνοϊκότερος υπολογισμός του μέσου όρου παλαιών ετών— παραμένει, μέχρι στιγμής, στη σφαίρα των προτάσεων. Στοιχεία Επικοινωνίας: Γεώργιος Χ. Αγραπίδης & Συνεργάτες Δ: Δανάης 54, Χαλάνδρι, T.K 15238 Τ: +30 698 443 7209 Ε: Αυτή η διεύθυνση Email προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. W: https://www.agrapidisdikigoros.gr/ Previous Next