«Ώρα για μείωση του ΦΠΑ; Οι επιχειρήσεις λένε "ναι" – Τι επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση και ποιες αλλαγές θα μπορούσαν να γίνουν στα βασικά αγαθά»

Η συζήτηση για τη μείωση του ΦΠΑ ως μέτρο αντιμετώπισης της ακρίβειας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, μετά τη δημοσιοποίηση της νέας έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.

Για πρώτη φορά, οι ίδιες οι επιχειρήσεις, που διαμορφώνουν τις τελικές τιμές στην αγορά, δηλώνουν σε τόσο μεγάλο ποσοστό ότι μια μείωση των φορολογικών συντελεστών θα μπορούσε να περάσει στην τσέπη του καταναλωτή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 54,3% των επιχειρήσεων εκτιμά ότι μια μείωση του ΦΠΑ θα οδηγούσε σε άμεση μείωση των τιμών, ενώ το 23,9% θεωρεί ότι θα συγκρατούσε νέες αυξήσεις. Συνολικά, το 78,2% βλέπει θετική επίδραση στην αγορά, έναντι μόλις 16% που πιστεύει ότι δεν θα υπήρχε καμία μεταβολή και 1,3% που εκτιμά ότι οι τιμές θα αυξάνονταν.

■ Πόσο θα μπορούσαν να μειωθούν οι συντελεστές;

Σήμερα στην Ελλάδα ισχύουν τρεις βασικοί συντελεστές ΦΠΑ:

- 24% (κανονικός συντελεστής),

- 13% (μειωμένος για βασικά τρόφιμα και υπηρεσίες),

- 6% (υπερμειωμένος για συγκεκριμένα αγαθά και υπηρεσίες).

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δίνει στα κράτη-μέλη σημαντική ευελιξία. Ο κανονικός συντελεστής δεν μπορεί να είναι χαμηλότερος από 15%, ενώ επιτρέπεται η εφαρμογή ενός ή δύο μειωμένων συντελεστών τουλάχιστον 5% για συγκεκριμένες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, όπως τα τρόφιμα, τα φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης. Επιπλέον, μετά την αναθεώρηση των κανόνων της Οδηγίας ΦΠΑ, τα κράτη-μέλη μπορούν υπό προϋποθέσεις να εφαρμόζουν ακόμη και υπερμειωμένους ή μηδενικούς συντελεστές σε ορισμένα βασικά αγαθά.

Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον υπάρξει πολιτική απόφαση, η Ελλάδα θα μπορούσε να εξετάσει παρεμβάσεις όπως:

- μείωση του ΦΠΑ στα βασικά τρόφιμα από 13% στο 6% ή ακόμη χαμηλότερα όπου επιτρέπεται,

- προσωρινή μείωση του κανονικού συντελεστή 24% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων,

- εφαρμογή μηδενικού ή υπερμειωμένου ΦΠΑ σε επιλεγμένα αγαθά πρώτης ανάγκης, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου.

■ Για πόσο διάστημα μπορεί να ισχύσει;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλλει συγκεκριμένο χρονικό όριο στις προσωρινές μειώσεις ΦΠΑ. Η διάρκεια αποτελεί απόφαση κάθε κράτους-μέλους, αρκεί να τηρούνται οι κανόνες της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις επιτρεπόμενες κατηγορίες αγαθών και τους ελάχιστους συντελεστές όπου αυτοί εφαρμόζονται. Τα τελευταία χρόνια αρκετές χώρες προχώρησαν σε προσωρινές μειώσεις λόγω του πληθωρισμού και της ενεργειακής κρίσης, με διάρκεια από λίγους μήνες έως και πάνω από έναν χρόνο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα μέτρα παρατάθηκαν.

■ Το μεγάλο δίλημμα

Η κυβέρνηση μέχρι σήμερα απορρίπτει μια γενικευμένη μείωση του ΦΠΑ, υποστηρίζοντας ότι θα δημιουργούσε σημαντική απώλεια δημοσίων εσόδων χωρίς να υπάρχει εγγύηση ότι το σύνολο της φορολογικής ελάφρυνσης θα περάσει στις τελικές τιμές.

Η έρευνα της ΓΣΕΒΕΕ, όμως, φαίνεται να ενισχύει την αντίθετη άποψη, καθώς οι ίδιες οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι σε μεγάλο βαθμό θα μετέφεραν το όφελος στους καταναλωτές.

■ Σχόλιο

Η έρευνα της ΓΣΕΒΕΕ προσθέτει ένα νέο δεδομένο στη δημόσια συζήτηση. Όταν σχεδόν οκτώ στις δέκα επιχειρήσεις εκτιμούν ότι η μείωση του ΦΠΑ θα οδηγούσε σε χαμηλότερες ή τουλάχιστον σταθερότερες τιμές, η πρόταση δεν μπορεί να απορρίπτεται χωρίς περαιτέρω αξιολόγηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει πλέον μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη για μειωμένους ή ακόμη και μηδενικούς συντελεστές σε βασικά αγαθά. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει η δυνατότητα, αλλά αν υπάρχει η πολιτική βούληση να εφαρμοστεί ένα στοχευμένο μέτρο που θα ανακουφίσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να διαταράξει τη δημοσιονομική ισορροπία.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή