Επίδομα ανεργίας: τι ισχύει σήμερα και τι πραγματικά συζητάμε

Τις τελευταίες ημέρες άνοιξε ξανά η συζήτηση για το επίδομα ανεργίας, με αφορμή την άποψη ότι δεν θα πρέπει να καταβάλλεται για περισσότερο από δύο μήνες.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα το βασικό:

Σήμερα το επίδομα ανεργίας δεν έχει περιοριστεί στους δύο μήνες.

Η τακτική επιδότηση της ΔΥΠΑ εξακολουθεί να προβλέπει, ανάλογα με τις προϋποθέσεις και τα ένσημα, διάρκεια από 5 έως 12 μήνες, ενώ το νέο σύστημα επιδότησης που εφαρμόζεται πιλοτικά μπορεί να φτάσει έως και τους 24 μήνες.

Επομένως, όποιος απολυθεί σήμερα και πληροί τις προϋποθέσεις δεν χάνει ξαφνικά το επίδομά του μετά από δύο μήνες.

■ Τι πρέπει να κάνει ένας άνεργος

Η διαδικασία είναι σχετικά απλή, αλλά χρειάζεται προσοχή.

1. Εγγραφή στη ΔΥΠΑ και ενεργό δελτίο ανεργίας.

2. Υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης για τακτική επιδότηση ανεργίας.

3. Η αίτηση πρέπει να γίνει μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία των 60 ημερών από τη λύση ή τη λήξη της εργασιακής σχέσης.

4. Η ΔΥΠΑ ελέγχει τα ένσημα, τον τρόπο λύσης της εργασιακής σχέσης και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις.

5. Με την έγκριση ξεκινά η επιδότηση και ο δικαιούχος πρέπει να προσέχει τις υποχρεώσεις του, μεταξύ άλλων και τη δήλωση παρουσίας.

Το κρίσιμο είναι ότι η παραίτηση δεν αντιμετωπίζεται όπως η απόλυση ή η λήξη σύμβασης. Το επίδομα αφορά κατά βάση περιπτώσεις ακούσιας ανεργίας και απαιτεί συγκεκριμένο ασφαλιστικό ιστορικό.

Πόσα χρήματα είναι;

Το βασικό μηνιαίο ποσό της τακτικής επιδότησης σήμερα ανέρχεται στα 565 ευρώ, ενώ υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με την περίπτωση και προσαυξήσεις για προστατευόμενα μέλη.

Και εδώ βρίσκεται ένα σημείο που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση:

565 ευρώ δεν είναι εισόδημα με το οποίο κάποιος "βολεύεται".

Είναι ένα ποσό προσωρινής προστασίας για κάποιον που έχασε τη δουλειά του.

Αν κάποιος έχει ενοίκιο, λογαριασμούς, παιδιά, δάνειο και καθημερινά έξοδα, τα 565 ευρώ δεν αποτελούν κίνητρο για να μείνει άνεργος.

Αποτελούν, στην καλύτερη περίπτωση, ένα μικρό δίχτυ ασφαλείας μέχρι να ξαναβρεί εργασία.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της συζήτησης

Το ερώτημα δεν θα έπρεπε να είναι απλώς:

«Να παίρνει κάποιος επίδομα ανεργίας για δύο μήνες ή για δώδεκα;»

Το πραγματικό ερώτημα είναι:

Τι ασφαλιστική προστασία δικαιούται ένας άνθρωπος που εργάστηκε, πλήρωσε εισφορές και στη συνέχεια έχασε τη δουλειά του;

Και υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια.

Το ίδιο το αρμόδιο υπουργείο έχει χαρακτηρίσει το επίδομα ανεργίας ασφαλιστικό και ανταποδοτικό δικαίωμα και όχι απλώς προνοιακή παροχή.

Άρα δεν μιλάμε απλώς για «λεφτά που δίνει το κράτος σε έναν άνεργο».

Μιλάμε για ένα σύστημα ασφάλισης απέναντι στον κίνδυνο της ανεργίας.

Βεβαίως, το σύστημα πρέπει να αλλάζει

Αυτό δεν σημαίνει ότι το επίδομα πρέπει να είναι ανεξέλεγκτο.

Είναι απολύτως λογικό να ζητάμε:

- αυστηρούς ελέγχους,

- πραγματική αναζήτηση εργασίας,

- σύνδεση με κατάρτιση,

- κίνητρα επιστροφής στην απασχόληση,

- μεγαλύτερη ανταποδοτικότητα ανάλογα με τα χρόνια εργασίας και τις εισφορές,

- αυστηρή αντιμετώπιση της καταχρηστικής χρήσης.

Αυτό είναι μεταρρύθμιση.

Το να πεις όμως οριζόντια «δύο μήνες για όλους» είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Γιατί άλλο είναι ο εργαζόμενος που έχει δουλέψει λίγους μήνες και άλλο εκείνος που έχει εργαστεί επί 10, 15 ή 20 χρόνια και έχει καταβάλει εισφορές ανεργίας σε όλη αυτή την περίοδο.

Δεν είναι λογικό να αντιμετωπίζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο.

■ Το πιο παράλογο σημείο

Αν θέλουμε πραγματικά να επιστρέψει ο άνεργος γρήγορα στην εργασία, τότε το κράτος πρέπει να του δίνει καλύτερη δυνατότητα να βρει δουλειά, όχι απλώς μικρότερο χρονικό περιθώριο για να επιβιώσει.

Δηλαδή:

λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερη αντιστοίχιση θέσεων και εργαζομένων, ουσιαστική κατάρτιση και πραγματικά κίνητρα για πρόσληψη.

Γιατί αν ένας άνθρωπος χρειάζεται τέσσερις ή έξι μήνες για να βρει αξιοπρεπή δουλειά και το επίδομα σταματήσει στον δεύτερο μήνα, δεν δημιουργήσαμε δουλειά.

Απλώς μεταφέραμε το κόστος της ανεργίας από το ασφαλιστικό σύστημα στον ίδιο τον άνεργο.

Και αυτό είναι το σημείο που αξίζει να συζητηθεί σοβαρά.

■ Συμπέρασμα

Σήμερα δεν υπάρχει επίδομα ανεργίας δύο μηνών.

Το ισχύον σύστημα συνεχίζει να προβλέπει επιδότηση πολλών μηνών, ανάλογα με τα ένσημα και τις προϋποθέσεις, ενώ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη αλλαγή προς ένα πιο ανταποδοτικό μοντέλο.

Η συζήτηση για το πώς πρέπει να σχεδιαστεί το επίδομα είναι απολύτως θεμιτή.

Αλλά υπάρχει μια κόκκινη γραμμή:

Το επίδομα ανεργίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως χάρη προς τον άνεργο. Είναι η ασφαλιστική προστασία που ενεργοποιείται όταν η εργασία σταματήσει.

Και αν θέλουμε πραγματικά να περιορίσουμε την ανεργία, ο στόχος δεν μπορεί να είναι να τελειώσει γρηγορότερα το επίδομα.

Ο στόχος πρέπει να είναι να τελειώσει γρηγορότερα η ανεργία.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή