Αναδρομικά συνταξιούχων: Τι ισχύει με τις τροποποιητικές δηλώσεις και την παραγραφή – Γιατί η ΑΑΔΕ ζητά δηλώσεις έως το τέλος Σεπτεμβρίου

Νέα ειδοποιητήρια από την ΑΑΔΕ σε συνταξιούχους για αναδρομικά προηγούμενων ετών – Τι προβλέπει η φορολογική νομοθεσία, πότε υπάρχει παραγραφή και πότε μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο

Ειδοποιητήρια σε συνταξιούχους για την υποβολή τροποποιητικών δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος για αναδρομικά προηγούμενων ετών αποστέλλει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, με την προθεσμία που αναφέρεται στις σχετικές ενημερώσεις να εκπνέει στο τέλος Σεπτεμβρίου.

Η υπόθεση αφορά ποσά αναδρομικών συντάξεων τα οποία καταβλήθηκαν σε μεταγενέστερο έτος, αλλά φορολογικά ανάγονται σε προηγούμενα έτη, όπως τα φορολογικά έτη 2015 και 2016.

Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη από μια απλή αναφορά σε «παραγεγραμμένα έτη». Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το έτος στο οποίο ανάγονται τα αναδρομικά, αλλά και το έτος κατά το οποίο καταβλήθηκαν, καθώς και το πότε έληξε η προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης.

■ Αναδρομικά του 2015 και του 2016: Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει επέλθει παραγραφή

Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει ότι οι αναδρομικές αποδοχές φορολογούνται στο έτος στο οποίο ανάγονται και δηλώνονται με τροποποιητική δήλωση.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει στις οδηγίες για το φορολογικό έτος 2026 ότι τα αναδρομικά συντάξεων από το φορολογικό έτος 2015 και μετά δηλώνονται ηλεκτρονικά, μέσω της επιλογής «Δήλωση Αναδρομικών Ε1», στα έτη στα οποία αφορούν.

Επομένως, το γεγονός ότι ένα ποσό αφορά, για παράδειγμα, το 2015 ή το 2016 δεν αρκεί από μόνο του για να συναχθεί ότι η φορολογική αξίωση της ΑΑΔΕ έχει παραγραφεί.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίπτωση των αναδρομικών που καταβλήθηκαν το 2020.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, με την απόφαση 2570/2024, εξέτασε περίπτωση αναδρομικών συντάξεων που καταβλήθηκαν το 2020 και αφορούσαν παλαιότερα φορολογικά έτη. Σύμφωνα με την απόφαση, η προθεσμία υποβολής της σχετικής τροποποιητικής δήλωσης έληγε στις 31 Δεκεμβρίου 2021 και ο χρόνος παραγραφής συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Άρα, δεν είναι ορθό να αναφέρεται γενικά ότι όλα τα αναδρομικά που αφορούν έτη πριν από το 2020 έχουν ήδη παραγραφεί.

■ Γιατί η ΑΑΔΕ κινείται τώρα

Το 2026 αποτελεί κρίσιμο έτος για συγκεκριμένες φορολογικές υποθέσεις που συνδέονται με αναδρομικά τα οποία καταβλήθηκαν το 2020.

Η σχετική νομοθετική προθεσμία παραγραφής, σύμφωνα με τη νομολογία της ΔΕΔ που έχει εκδοθεί για αντίστοιχη περίπτωση, μπορεί να συμπληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Αυτό εξηγεί γιατί η φορολογική διοίκηση προχωρά σε διασταυρώσεις και ενημερώσεις φορολογουμένων μέσα στο 2026.

Το μήνυμα της ΑΑΔΕ προς τους φορολογούμενους δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι έχει ήδη επιβληθεί φόρος ή πρόστιμο. Αποτελεί ενημέρωση για την υποχρέωση τακτοποίησης της φορολογικής δήλωσης, όταν από τα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης προκύπτει ότι τα αναδρομικά δεν έχουν δηλωθεί στο φορολογικό έτος στο οποίο ανάγονται.

■ Τι προβλέπει η ΑΑΔΕ για τις τροποποιητικές δηλώσεις

Η απόφαση Α.1062/2026 της ΑΑΔΕ, με την οποία καθορίστηκαν οι διαδικασίες για τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, προβλέπει ειδικά τη διαδικασία για τις τροποποιητικές δηλώσεις μισθωτών και συνταξιούχων που έχουν εισπράξει αναδρομικά.

Οι τροποποιητικές δηλώσεις για αναδρομικά μισθών και συντάξεων υποβάλλονται, από το φορολογικό έτος 2015 και μετά, μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE.

Η ίδια απόφαση προβλέπει ότι οι δηλώσεις αυτές παραλαμβάνονται χωρίς πρόστιμα και τόκους μέχρι το τέλος του φορολογικού έτους κατά το οποίο εκδόθηκαν οι σχετικές βεβαιώσεις αποδοχών ή συντάξεων.

Υπάρχει, επίσης, ειδική πρόβλεψη για περιπτώσεις στις οποίες η καθυστέρηση οφείλεται στον φορέα που είχε την υποχρέωση να αποστείλει ή να διορθώσει τα στοιχεία ή να εκδώσει τη σχετική βεβαίωση.

Στις περιπτώσεις αυτές, η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι η τροποποιητική μπορεί να θεωρηθεί εμπρόθεσμη όταν υποβληθεί μέσα στο φορολογικό έτος κατά το οποίο εκδόθηκε η βεβαίωση, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην απόφαση.

■ Τι γίνεται εάν ο συνταξιούχος δεν υποβάλει την τροποποιητική

Εφόσον υπάρχει ενεργή φορολογική υποχρέωση και η υπόθεση δεν έχει παραγραφεί, η μη υποβολή της δήλωσης μπορεί να οδηγήσει τη φορολογική διοίκηση στις προβλεπόμενες ενέργειες για τον προσδιορισμό του φόρου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε συνταξιούχος που θα λάβει ειδοποίηση θα επιβαρυνθεί αυτομάτως με πρόστιμο.

Η ισχύουσα διαδικασία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι για εκπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση φυσικού προσώπου δεν επιβάλλεται το προβλεπόμενο πρόστιμο όταν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.

Επιπλέον, πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά εάν η καθυστέρηση οφείλεται στον ίδιο τον φορολογούμενο ή σε καθυστερημένη αποστολή ή διόρθωση στοιχείων από τον ασφαλιστικό φορέα ή άλλο υπόχρεο φορέα.

■ Υπάρχει περίπτωση να μην οφείλεται πρόστιμο;

Ναι.

Η ΑΑΔΕ έχει προβλέψει ειδικά την περίπτωση κατά την οποία η τροποποιητική δήλωση δεν υποβλήθηκε έγκαιρα επειδή ο αρμόδιος φορέας απέστειλε εκπρόθεσμα ή διόρθωσε τα στοιχεία των αποδοχών.

Σε αυτή την περίπτωση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της σχετικής απόφασης, η τροποποιητική αντιμετωπίζεται διαφορετικά ως προς τα πρόστιμα και τους τόκους.

Παράλληλα, υπάρχουν και πρόσφατες αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών που δείχνουν ότι οι συγκεκριμένες υποθέσεις εξετάζονται εξατομικευμένα.

Για παράδειγμα, με την απόφαση 3092/2026 ακυρώθηκαν πρόστιμα σε υπόθεση αναδρομικών σύνταξης, όπου η φορολογούμενη είχε υποβάλει εμπρόθεσμα τις δηλώσεις αλλά σε λάθος ΔΟΥ.

Αντίθετα, σε άλλες υποθέσεις η ΔΕΔ έχει επικυρώσει πρόστιμα για εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις αναδρομικών, όταν δεν προέκυπτε λόγος που να δικαιολογεί την εκπρόθεσμη υποβολή.

■ Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι

Όσοι έχουν λάβει ειδοποίηση από την ΑΑΔΕ καλό είναι να ελέγξουν πρώτα:

- ποιο ακριβώς ποσό αναδρομικών εμφανίζεται στα στοιχεία της ΑΑΔΕ,

- σε ποιο φορολογικό έτος ανάγεται,

- ποιο έτος καταβλήθηκε,

- πότε εκδόθηκε η σχετική βεβαίωση αποδοχών,

- εάν έχει ήδη υποβληθεί τροποποιητική δήλωση,

- εάν από την τροποποιητική προκύπτει πρόσθετος φόρος και ποιο είναι το ύψος του,

- εάν η καθυστέρηση οφείλεται στον συνταξιούχο ή σε καθυστερημένη ή διορθωμένη βεβαίωση από τον αρμόδιο φορέα.

Η ΑΑΔΕ έχει αναρτήσει ειδικές οδηγίες για τη διαδικασία δήλωσης των αναδρομικών.

■ Το κρίσιμο σημείο για την παραγραφή

Η παραγραφή δεν κρίνεται αποκλειστικά από το έτος στο οποίο ανάγονται τα αναδρομικά.

Για τον προσδιορισμό του χρόνου παραγραφής πρέπει να εξεταστούν οι ειδικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η προθεσμία υποβολής της δήλωσης και οι πραγματικές ημερομηνίες καταβολής και βεβαίωσης των αναδρομικών.

Χαρακτηριστική είναι η απόφαση 2570/2024 της ΔΕΔ: παρότι τα αναδρομικά αφορούσαν παλαιότερο φορολογικό έτος, επειδή είχαν καταβληθεί το 2020, η ΔΕΔ έκρινε ότι η σχετική φορολογική αξίωση δεν είχε παραγραφεί το 2024 και ότι η πενταετής προθεσμία συμπληρωνόταν στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

■ Συμπέρασμα

Τα ειδοποιητήρια της ΑΑΔΕ για αναδρομικά συντάξεων δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ούτε ως αυτόματη επιβολή φόρου και προστίμου ούτε ως απόδειξη ότι όλες οι συγκεκριμένες υποθέσεις είναι μη παραγεγραμμένες.

Κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται με βάση το έτος που αφορούν τα αναδρομικά, το έτος καταβολής τους, την ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης και την προθεσμία παραγραφής που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη υπόθεση.

Ιδιαίτερα για αναδρομικά που καταβλήθηκαν το 2020 και αφορούν τα έτη 2015-2016, το 2026 αποτελεί κρίσιμο έτος, καθώς σύμφωνα με σχετική απόφαση της ΔΕΔ η πενταετής προθεσμία παραγραφής συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για τον λόγο αυτό, όσοι έχουν λάβει σχετική ειδοποίηση θα πρέπει να ελέγξουν άμεσα την καρτέλα τους στο myAADE και, όπου απαιτείται, να εξετάσουν την υποβολή της τροποποιητικής δήλωσης με τη συνδρομή λογιστή ή φοροτεχνικού.

■ Σχόλιο

Το βασικό μήνυμα για τους συνταξιούχους είναι ότι ένα ειδοποιητήριο της ΑΑΔΕ δεν πρέπει ούτε να αγνοείται ούτε να αντιμετωπίζεται ως αυτόματη επιβολή προστίμου. Η παραγραφή, η υποχρέωση υποβολής τροποποιητικής δήλωσης και τυχόν πρόσθετες επιβαρύνσεις κρίνονται από τα συγκεκριμένα στοιχεία κάθε υπόθεσης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα αναδρομικά που καταβλήθηκαν το 2020, καθώς το 2026 αποτελεί κρίσιμο έτος για τις σχετικές φορολογικές αξιώσεις. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι που λαμβάνουν σχετική ειδοποίηση καλό είναι να μην περιορίζονται στην ημερομηνία ή στο φορολογικό έτος που αναγράφεται στο μήνυμα, αλλά να ελέγχουν ολόκληρο το ιστορικό της υπόθεσης: πότε καταβλήθηκαν τα αναδρομικά, πότε βεβαιώθηκαν, αν είχαν δηλωθεί και αν υπήρξε οποιαδήποτε προηγούμενη ενέργεια από τον φορολογούμενο ή τον αρμόδιο φορέα.

Σε κάθε περίπτωση, πριν από την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης είναι χρήσιμο να ελέγχεται εάν υπάρχει ζήτημα παραγραφής ή εάν συντρέχει λόγος μη επιβολής προστίμου και τόκων. Η εξατομικευμένη εξέταση από λογιστή ή φοροτεχνικό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική, ιδίως όταν τα ποσά είναι σημαντικά ή υπάρχουν διαφορές στα στοιχεία που εμφανίζονται στο myAADE.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να υποβληθεί μια δήλωση επειδή εστάλη ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα, αλλά να διαπιστωθεί πρώτα τι ακριβώς αφορά η υπόθεση και ποιο είναι το φορολογικό της καθεστώς. Η ημερομηνία καταβολής των αναδρομικών, η σχετική βεβαίωση και οι προθεσμίες παραγραφής είναι τα στοιχεία που μπορούν να καθορίσουν την τελική εικόνα για κάθε συνταξιούχο ξεχωριστά.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή