Φορολογικός έλεγχος: Τα δικαιώματα που μπορούν να περιορίσουν πρόστιμα και επιβαρύνσεις – Παραδείγματα για κάθε στάδιο

Η παραλαβή μιας εντολής φορολογικού ελέγχου δεν σημαίνει ότι η υπόθεση έχει ήδη κριθεί.

Αντίθετα, η διαδικασία προβλέπει συγκεκριμένα δικαιώματα που μπορούν να αξιοποιήσουν ιδιώτες και επιχειρήσεις πριν από την οριστική έκδοση πράξεων καταλογισμού.

Η σωστή αξιοποίηση των προθεσμιών και των διαδικασιών μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να οδηγήσει σε διόρθωση λαθών, μείωση επιβαρύνσεων ή ακόμη και ανατροπή διαπιστώσεων του ελέγχου. 

1. Δικαίωμα διόρθωσης φορολογικής δήλωσης

Ακόμη και μετά την έναρξη του φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, να υποβάλει τροποποιητική ή εκπρόθεσμη δήλωση πριν προχωρήσει η διαδικασία στο επόμενο στάδιο.

Παράδειγμα: Ελεύθερος επαγγελματίας διαπιστώνει ότι δεν είχε δηλώσει ένα τιμολόγιο δαπάνης αξίας 3.500 ευρώ. Εφόσον κινηθεί εγκαίρως, μπορεί να το διορθώσει πριν ολοκληρωθεί το σχετικό στάδιο του ελέγχου, αποφεύγοντας μεγαλύτερες φορολογικές επιβαρύνσεις.

2. Το κρίσιμο χρονικό διάστημα για αντιρρήσεις

Πριν εκδοθεί η οριστική πράξη, η φορολογική διοίκηση κοινοποιεί τα προσωρινά ευρήματα του ελέγχου. Ο φορολογούμενος έχει τη δυνατότητα να καταθέσει εγγράφως τις απόψεις του και να προσκομίσει πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία μέσα στις νόμιμες προθεσμίες. 

Παράδειγμα: Σε τραπεζική κατάθεση 25.000 ευρώ ο έλεγχος θεωρεί αρχικά ότι πρόκειται για αδήλωτο εισόδημα. Ο φορολογούμενος καταθέτει συμβολαιογραφικά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι τα χρήματα προέρχονται από πώληση ακινήτου, με αποτέλεσμα να επανεξεταστεί η υπόθεση.

3. Πρόσβαση στον φάκελο του ελέγχου

Ο πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει σε ποια στοιχεία βασίζονται οι διαπιστώσεις των ελεγκτών. Η πρόσβαση στον διοικητικό φάκελο επιτρέπει την καλύτερη προετοιμασία της υπεράσπισης και την τεκμηριωμένη υποβολή αντιρρήσεων. 

Παράδειγμα: Μια επιχείρηση ζητά αντίγραφα των εγγράφων που χρησιμοποιήθηκαν στον έλεγχο και διαπιστώνει ότι έχει ληφθεί υπόψη λανθασμένο τραπεζικό παραστατικό. Το στοιχείο αυτό αξιοποιείται στην απάντησή της προς την εφορία.

4. Προσφυγή κατά της οριστικής πράξης

Εάν μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου εξακολουθεί να υπάρχει διαφωνία, ο φορολογούμενος μπορεί να ακολουθήσει τη διαδικασία διοικητικής προσφυγής και, εφόσον απαιτηθεί, να συνεχίσει στα διοικητικά δικαστήρια, σύμφωνα με όσα προβλέπει η φορολογική νομοθεσία. 

Παράδειγμα: Επιχείρηση λαμβάνει πράξη καταλογισμού με πρόσθετο φόρο 40.000 ευρώ. Θεωρώντας ότι τα ευρήματα δεν στηρίζονται στα πραγματικά στοιχεία, ασκεί τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα, προσκομίζοντας νέα λογιστικά δεδομένα.

■ Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι

Οι φοροτεχνικοί επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη παγίδα είναι η απώλεια των νόμιμων προθεσμιών. Η έγκαιρη ανταπόκριση στις κοινοποιήσεις της φορολογικής διοίκησης, η συγκέντρωση των απαραίτητων δικαιολογητικών και η συνεργασία με εξειδικευμένο σύμβουλο μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές για την έκβαση μιας υπόθεσης.

Σε κάθε περίπτωση, η έναρξη ενός φορολογικού ελέγχου δεν συνεπάγεται αυτόματα την επιβολή οριστικών φόρων ή προστίμων. Η διαδικασία προβλέπει διαδοχικά στάδια στα οποία ο φορολογούμενος έχει τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τις θέσεις του και να αξιοποιήσει τα δικαιώματα που του παρέχει η νομοθεσία. 

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή