teliko foronews900

Από το σταθερό επίδομα στο νέο ανταποδοτικό μοντέλο – Οι προϋποθέσεις, τα ποσά, οι διάρκειες και η συζήτηση για περιορισμό της επιδότησης

Πόσο προστατεύεται πραγματικά ένας εργαζόμενος όταν χάνει τη δουλειά του;

Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα του 2026, καθώς το σύστημα επιδομάτων ανεργίας βρίσκεται σε μεταβατική φάση.

Από τη μία πλευρά παραμένει το υφιστάμενο σύστημα, με βασικό επίδομα που από την 1η Απριλίου 2026 ανέρχεται στα 565 ευρώ τον μήνα.

Από την άλλη, εφαρμόζεται το νέο ανταποδοτικό μοντέλο, το οποίο επιχειρεί να συνδέσει περισσότερο το ύψος της παροχής με τις προηγούμενες αποδοχές, τις εισφορές και το ασφαλιστικό ιστορικό.

Και ενώ αυτή η μετάβαση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, έχει ανοίξει και μια νέα συζήτηση για το εάν η διάρκεια της επιδότησης θα πρέπει να περιοριστεί δραστικά.

Μέχρι σήμερα, πάντως, δεν έχει θεσπιστεί γενικός περιορισμός της επιδότησης στους δύο μήνες.

Τι παίρνει σήμερα ο άνεργος στην Ελλάδα

Το τακτικό επίδομα ανεργίας της ΔΥΠΑ αφορά εργαζομένους που έχασαν τη δουλειά τους και πληρούν τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.

Για μία από τις βασικές περιπτώσεις πρώτης ή νέας επιδότησης απαιτούνται τουλάχιστον 125 ημέρες εργασίας στο 14μηνο πριν από τη λύση ή τη λήξη της εργασιακής σχέσης, χωρίς να υπολογίζονται οι δύο τελευταίοι μήνες.

Η διάρκεια της επιδότησης εξαρτάται από τις ημέρες ασφάλισης και την ασφαλιστική ιστορία του δικαιούχου.


■ Το βασικό ποσό: 565 ευρώ

Από την 1η Απριλίου 2026, το βασικό επίδομα ανέρχεται σε:

565 ευρώ τον μήνα

Το ποσό αυτό αποτελεί το χαρακτηριστικό του παραδοσιακού ελληνικού μοντέλου.

Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη διαφορά σε σχέση με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες:

ο μισθός που είχε ο εργαζόμενος πριν χάσει τη δουλειά του δεν καθορίζει άμεσα το βασικό ποσό του επιδόματος.

Ένας εργαζόμενος με χαμηλότερο μισθό και ένας εργαζόμενος με αρκετά υψηλότερες αποδοχές μπορούν, υπό το ίδιο καθεστώς, να βρεθούν αντιμέτωποι με την ίδια βασική μηνιαία παροχή.


■ Η μεγάλη αλλαγή: το νέο ανταποδοτικό επίδομα

Το νέο μοντέλο επιχειρεί να αλλάξει αυτή τη λογική.

Αντί για ένα σχεδόν ενιαίο ποσό, εισάγει μεγαλύτερη σύνδεση ανάμεσα:

- στις προηγούμενες αποδοχές,
- στις ασφαλιστικές εισφορές,
- στα χρόνια ασφάλισης,
- και στη διάρκεια της ανεργίας.

Το νέο επίδομα είναι εμπροσθοβαρές.

Με απλά λόγια:

περισσότερα χρήματα στην αρχή της ανεργίας – σταδιακή μείωση στη συνέχεια.

Στο σταθερό μέρος, το ποσό ξεκινά από υψηλότερο επίπεδο και μειώνεται προοδευτικά. Παράλληλα, το μεταβλητό μέρος λαμβάνει υπόψη την ασφαλιστική διαδρομή και τις αποδοχές του εργαζομένου.

Η λογική είναι σαφής: η μεγαλύτερη οικονομική ανάγκη θεωρείται ότι υπάρχει αμέσως μετά την απώλεια της εργασίας και η στήριξη περιορίζεται σταδιακά όσο παρατείνεται η ανεργία.


■  Έως 24 μήνες στο νέο μοντέλο

Το νέο σύστημα δεν σημαίνει, όπως ενδεχομένως θα μπορούσε να δημιουργηθεί η εντύπωση από τη δημόσια συζήτηση, ότι η επιδότηση περιορίζεται σε λίγες εβδομάδες.

Στο πιλοτικό σύστημα:

ελάχιστη διάρκεια: 3 μήνες

μέγιστη διάρκεια: έως 24 μήνες, ανάλογα με τις προϋποθέσεις.

Για την ένταξη στο πιλοτικό πρόγραμμα απαιτούνται, μεταξύ άλλων, 175 ημέρες ασφάλισης στο κρίσιμο 14μηνο.

Η διάρκεια υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική ιστορία, με διαφορετική αναλογία για το πρώτο και το δεύτερο έτος.

Άρα, η σημερινή εικόνα είναι πολύ διαφορετική από ένα υποθετικό σύστημα «δύο μηνών για όλους».


■  Παραδείγματα: ποια είναι η διαφορά στην πράξη;

  • Εργαζόμενος με χαμηλές αποδοχές

Ένας εργαζόμενος που αμειβόταν κοντά στον κατώτατο μισθό και πληροί τις προϋποθέσεις του υφιστάμενου συστήματος μπορεί να λάβει:

565 ευρώ τον μήνα.

Το ποσό δεν αυξάνεται επειδή ο εργαζόμενος είχε περισσότερα χρόνια ασφάλισης ή υψηλότερες αποδοχές.

Στο νέο σύστημα, αντίθετα, η ασφαλιστική ιστορία και οι αποδοχές μπορούν να επηρεάσουν το μεταβλητό μέρος της παροχής.

  • Εργαζόμενος με μισθό 2.000 ευρώ

Εδώ η διαφορά με αρκετές ευρωπαϊκές χώρες γίνεται περισσότερο εμφανής.

Σε ένα σύστημα όπως της Γερμανίας, εάν τα 2.000 ευρώ αποτελούν το υπολογισμένο καθαρό εισόδημα, η βασική παροχή μπορεί να είναι περίπου:

1.200 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 60%.

Για εργαζόμενο με παιδί, το αντίστοιχο ποσοστό μπορεί να φθάσει το:

67% ή περίπου 1.340 ευρώ.

Στην Ελλάδα, στο υφιστάμενο βασικό σύστημα, η αντίστοιχη σύγκριση δεν λειτουργεί με ποσοστό του προηγούμενου μισθού.

Η διαφορά δεν είναι μικρή.

Είναι διαφορά φιλοσοφίας.


■ Και τι γίνεται στην Ευρώπη;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ένα ενιαίο επίδομα ανεργίας.

Κάθε χώρα αποφασίζει τους δικούς της κανόνες.

Όμως σε αρκετές χώρες το σύστημα είναι πολύ πιο έντονα ανταποδοτικό.

Γερμανία – 60% ή 67%

Το Arbeitslosengeld I αντιστοιχεί περίπου στο:

60% του υπολογισμένου καθαρού εισοδήματος

ή:

67% για εργαζομένους με παιδί.

Η διάρκεια μπορεί, ανάλογα με ηλικία και ασφαλιστικό ιστορικό, να φθάσει έως και τους 24 μήνες.

Γαλλία – περίπου 57%

Η γαλλική ARE υπολογίζεται με βάση τον ημερήσιο μισθό αναφοράς.

Ένας από τους βασικούς υπολογισμούς αντιστοιχεί περίπου στο:

57% του ημερήσιου μισθού

με κατώτατα και ανώτατα όρια.

Η διάρκεια μπορεί να ξεκινά από περίπου έξι μήνες και να φθάνει, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό ασφάλισης, σε πολύ μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Ισπανία – 70% και μετά 60%

Στην Ισπανία το ανταποδοτικό επίδομα ξεκινά από:

70% της βάσης υπολογισμού

και στη συνέχεια μειώνεται σε:

60%.

Με 360 ημέρες εισφορών προβλέπονται 120 ημέρες επιδότησης.

Με τουλάχιστον 2.160 ημέρες εισφορών, η διάρκεια μπορεί να φθάσει τις:

720 ημέρες – σχεδόν δύο χρόνια.

Τα ποσά υπόκεινται σε κατώτατα και ανώτατα όρια και επηρεάζονται από την οικογενειακή κατάσταση.

Ιταλία – έως 1.584,70 ευρώ

Η NASpI συνδέει την παροχή με τις προηγούμενες αποδοχές.

Για το 2026 το ανώτατο μηνιαίο ποσό φθάνει περίπου:

1.584,70 ευρώ

Η διάρκεια εξαρτάται από τις ασφαλιστικές εισφορές της προηγούμενης τετραετίας και μπορεί να φθάσει περίπου στο ήμισυ των εβδομάδων εισφορών.

Ολλανδία – 75% στην αρχή

Στην Ολλανδία το WW προβλέπει:

75% του ασφαλιστέου μισθού για τους δύο πρώτους μήνες

και στη συνέχεια:

70%.

Υπάρχει ασφαλιστικό πλαφόν, επομένως το τελικό ποσό δεν είναι απεριόριστο.

Δανία – έως 90%

Η Δανία βρίσκεται στην άλλη πλευρά της σύγκρισης.

Η αναπλήρωση μπορεί να φθάσει έως:

90% του προηγούμενου μισθού

με ανώτατο όριο.

Για το 2026 το κανονικό ανώτατο ποσό ανέρχεται περίπου σε:

22.041 δανικές κορώνες τον μήνα, δηλαδή περίπου 2.950 ευρώ, ανάλογα με την ισοτιμία.


■ Ελλάδα – Ευρώπη: Η εικόνα σε έναν πίνακα

ΧώραΤρόπος ΥπολογισμούΕνδεικτική διάρκειαΠοσό / Όρια
Ελλάδα (Νέο Μοντέλο) Σταθερό + μεταβλητό (αναλογικό) 3 έως 24 μήνες Μεταβλητό (ανάλογα με τις εισφορές)
Ελλάδα (Υφιστάμενο) Βασικό σταθερό ποσό Ανάλογα με τις ημέρες ασφάλισης 565 € / μήνα
Γερμανία 60% ή 67% του καθαρού μισθού Έως 12–24 μήνες Βάσει προηγούμενου μισθού
Γαλλία ~57% του μισθού αναφοράς Από ~6 μήνες και άνω Βάσει προηγούμενου μισθού
Ισπανία 70% που πέφτει στο 60% 120 έως 720 ημέρες Βάσει μισθού (με ανώτατο πλαφόν)
Ιταλία Ανταποδοτικό Βάσει εισφορών Έως 1.584,70 € / μήνα
Ολλανδία 75% που πέφτει στο 70% Βάσει εργασιακού ιστορικού Βάσει μισθού (με ανώτατο πλαφόν)
Δανία Έως 90% του μισθού Έως περίπου 2 έτη Έως 22.041 DKK (περίπου 2.950 €)

 


■  Η συζήτηση για τους δύο μήνες

Η πρόσφατη αναφορά περί περιορισμού της διάρκειας του επιδόματος ανεργίας στους δύο μήνες προκάλεσε εύλογη συζήτηση.

Ωστόσο, χρειάζεται μια κρίσιμη διευκρίνιση:

Οι δύο μήνες δεν αποτελούν σήμερα ισχύον όριο.

Δεν έχει θεσπιστεί γενική αλλαγή που να περιορίζει όλους τους ανέργους σε δύο μήνες επιδότησης.

Η συγκεκριμένη αναφορά εντάσσεται στη δημόσια συζήτηση για το πώς πρέπει να σχεδιαστεί το σύστημα σε μια αγορά εργασίας όπου υπάρχουν περισσότερες διαθέσιμες θέσεις εργασίας από ό,τι στο παρελθόν.

Αυτό είναι διαφορετικό από μια νομοθετική αλλαγή.

Και η διάκριση είναι σημαντική, διότι σήμερα το ισχύον σύστημα και το νέο πιλοτικό πρόγραμμα προβλέπουν πολύ μεγαλύτερες διάρκειες.


■ Λιγότεροι άνεργοι, περισσότεροι επιδοτούμενοι

Τα στοιχεία δημιουργούν μια ακόμη ενδιαφέρουσα εικόνα.

Τον Ιούλιο του 2026 οι εγγεγραμμένοι άνεργοι στη ΔΥΠΑ ανήλθαν σε 715.328, μειωμένοι κατά 10,1% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Την ίδια στιγμή, οι επιδοτούμενοι άνεργοι ανήλθαν σε 148.138, παρουσιάζοντας αύξηση 33,5% σε ετήσια βάση.

Με άλλα λόγια:

ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων μειώνεται, αλλά αυξάνεται ο αριθμός όσων λαμβάνουν επίδομα.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι είναι οι άνεργοι, αλλά και ποιοι από αυτούς καλύπτονται από το σύστημα επιδότησης και για πόσο χρονικό διάστημα.


■  Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι μόνο «πόσο»

Η συζήτηση για το επίδομα ανεργίας συχνά περιορίζεται στο ποσό.

Όμως υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικοί δείκτες:

1. Πόσα χρήματα λαμβάνει ο άνεργος;

Τα 565 ευρώ της Ελλάδας απέχουν σημαντικά από την αναπλήρωση εισοδήματος που προσφέρουν αρκετά ευρωπαϊκά συστήματα.

2. Για πόσο διάστημα;

Η διάρκεια μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το μηνιαίο ποσό.

3. Πόσο είχε εργαστεί πριν;

Εδώ το νέο ανταποδοτικό σύστημα επιχειρεί να κάνει τη διαφορά, συνδέοντας περισσότερο την παροχή με την ασφαλιστική ιστορία.

4. Πόσο γρήγορα μπορεί να επιστρέψει στην εργασία;

Ένα επίδομα ανεργίας δεν λειτουργεί μόνο ως οικονομική αποζημίωση. Λειτουργεί και ως γέφυρα μεταξύ δύο θέσεων εργασίας.

Αν η γέφυρα είναι πολύ μικρή, ο εργαζόμενος μπορεί να βρεθεί γρήγορα χωρίς επαρκή προστασία.

Αν είναι υπερβολικά μεγάλη χωρίς αποτελεσματικές πολιτικές επανένταξης, μπορεί να καθυστερήσει η επιστροφή στην αγορά εργασίας.


■  Συμπέρασμα

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ανάμεσα σε δύο μοντέλα.

Το παλιό μοντέλο των 565 ευρώ παραμένει σε ισχύ.

Το νέο μοντέλο επιχειρεί να συνδέσει περισσότερο την παροχή με μισθό, εισφορές και ασφαλιστικό ιστορικό, με υψηλότερη στήριξη στην αρχή και σταδιακή μείωση.

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή σύγκριση δείχνει ότι σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Δανία η σύνδεση του επιδόματος με τον προηγούμενο μισθό είναι πολύ ισχυρότερη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα είναι απαραίτητα «καλύτερα». Έχουν διαφορετικές εισφορές, φορολογία, κόστος ζωής, ασφαλιστικούς κανόνες και υποχρεώσεις των ανέργων.

Σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα έχει ανοίξει μια συζήτηση που αφορά κάτι περισσότερο από την αύξηση ή τη μείωση ενός επιδόματος.

Αφορά το μοντέλο κοινωνικής προστασίας που θέλει να έχει ένας εργαζόμενος όταν βρεθεί εκτός αγοράς εργασίας.


■  Σχόλιο

Το επίδομα ανεργίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε ως μόνιμο εισόδημα ούτε ως απλή αριθμητική δαπάνη του κράτους.

Η πραγματική δοκιμασία ενός συστήματος είναι αν μπορεί να κάνει και τα δύο: να προστατεύει αξιοπρεπώς τον εργαζόμενο όταν χάνει τη δουλειά του και ταυτόχρονα να τον βοηθά να επιστρέψει στην εργασία όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Η σύγκριση με την Ευρώπη δείχνει ότι η Ελλάδα κινείται πλέον προς ένα περισσότερο ανταποδοτικό μοντέλο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η μετάβαση αυτή θα οδηγήσει σε ουσιαστικότερη προστασία για εκείνους που έχουν πραγματικά μακρύ ασφαλιστικό ιστορικό ή αν η σταδιακή μείωση της παροχής θα αφήνει ένα μέρος των ανέργων με ανεπαρκές δίχτυ ασφαλείας.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της συζήτησης για τη διάρκεια: δεν αρκεί να μετράμε πόσους μήνες πληρώνεται το επίδομα. Πρέπει να μετράμε και πόσο εισόδημα αναπληρώνει, για ποιον εργαζόμενο, με ποιες εισφορές και με ποια πραγματική δυνατότητα επιστροφής στην εργασία.

Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το επίδομα είναι «πολύ» ή «λίγο».

Είναι αν, τη στιγμή που ένας άνθρωπος χάνει τη δουλειά του, το σύστημα μπορεί να του προσφέρει χρόνο για να ξανασταθεί στα πόδια του χωρίς να μετατρέπεται η προσωρινή ανεργία σε οικονομικό αδιέξοδο.


Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή

 

 

 


Συνεργάτες