Ηλεκτρονικές αποδείξεις: Πώς αποφεύγεται ο έξτρα φόρος 22% – Οι δαπάνες που δίνουν πρόσθετο όφελος το 2026

Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026 πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί οι ηλεκτρονικές δαπάνες που αφορούν το τρέχον φορολογικό έτος.

Ποιο είναι το απαιτούμενο όριο, πώς υπολογίζεται η επιβάρυνση 22%, ποιες ιατρικές αποδείξεις μετρούν διπλά και ποιες υπηρεσίες μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα έως 5.000 ευρώ.

Στο τελευταίο τρίμηνο του έτους μπαίνουν οι φορολογούμενοι που θέλουν να διασφαλίσουν ότι έχουν καλύψει το απαιτούμενο όριο ηλεκτρονικών συναλλαγών, αποφεύγοντας πρόσθετη επιβάρυνση κατά την εκκαθάριση της φορολογικής τους δήλωσης.

Η υποχρέωση αφορά, κατά κανόνα, μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και φορολογουμένους με εισοδήματα από ακίνητα, εφόσον δεν εμπίπτουν σε κάποια από τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.

Το γενικό όριο παραμένει στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος που λαμβάνεται υπόψη για τον συγκεκριμένο υπολογισμό, με ανώτατο απαιτούμενο ποσό ηλεκτρονικών δαπανών τις 20.000 ευρώ. Για όσους δεν συγκεντρώσουν το απαιτούμενο ποσό, η διαφορά επιβαρύνεται με πρόσθετο φόρο 22%.

Παράλληλα, για το φορολογικό έτος 2026 εξακολουθούν να ισχύουν δύο σημαντικά κίνητρα: η διπλή προσμέτρηση ορισμένων δαπανών υγείας και η αφαίρεση από το φορολογητέο εισόδημα του 30% συγκεκριμένων ηλεκτρονικά εξοφλημένων δαπανών υπηρεσιών, με ανώτατο όριο 5.000 ευρώ ετησίως. Οι παρατάσεις προβλέπονται στο άρθρο 4 του Ν. 5246/2025. 

■ Πώς υπολογίζεται ο πρόσθετος φόρος 22%

Η επιβάρυνση προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στις ηλεκτρονικές δαπάνες που απαιτούνται και σε εκείνες που τελικά αναγνωρίζονται για την κάλυψη του ορίου.

Για παράδειγμα, φορολογούμενος με ετήσιο πραγματικό εισόδημα 20.000 ευρώ πρέπει να συγκεντρώσει επιλέξιμες ηλεκτρονικές δαπάνες 6.000 ευρώ.

Εάν οι συναλλαγές του ανέρχονται σε 5.000 ευρώ, προκύπτει έλλειμμα 1.000 ευρώ. Με την εφαρμογή του συντελεστή 22%, ο πρόσθετος φόρος διαμορφώνεται σε 220 ευρώ.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται αναλογικά και σε μικρότερα ή μεγαλύτερα εισοδήματα, με την επιφύλαξη των ειδικών κανόνων και των εξαιρέσεων που προβλέπει η νομοθεσία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ελεύθερους επαγγελματίες. Όταν εφαρμόζεται ο τεκμαρτός προσδιορισμός του ελάχιστου εισοδήματος, ενδέχεται να επηρεάζεται και το ποσό των δαπανών που απαιτείται για την κάλυψη του ορίου.

Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος των συναλλαγών που εμφανίζονται στις τραπεζικές εφαρμογές και των στοιχείων που θα χρησιμοποιηθούν στη φορολογική δήλωση είναι απαραίτητος.

■ Ποιες ηλεκτρονικές δαπάνες υπολογίζονται στο 30%

Στο γενικό όριο προσμετρώνται επιλέξιμες αγορές αγαθών και υπηρεσιών που έχουν πραγματοποιηθεί με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής στην Ελλάδα ή σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν:

- Διατροφή και ποτά: αγορές τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών.

- Ένδυση και υπόδηση:  ρούχα, παπούτσια και συναφή είδη.

- Στέγαση: επιλέξιμες δαπάνες για κατοικία, εξαιρουμένων των ενοικίων.

- Είδη νοικοκυριού:  έπιπλα, οικιακός εξοπλισμός, ηλεκτρικές συσκευές και υπηρεσίες συντήρησης.

- Υγεία: επιλέξιμες πληρωμές για ιατρικές υπηρεσίες και άλλες σχετικές δαπάνες.

- Μεταφορές: επιλέξιμες δαπάνες μετακίνησης, με εξαίρεση τα τέλη κυκλοφορίας και την αγορά οχημάτων, πλην ποδηλάτων.

- Επικοινωνίες: τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και συναφείς δαπάνες.

- Αναψυχή και πολιτισμός: επιλέξιμες αγορές και υπηρεσίες, με εξαίρεση την αγορά σκαφών, αεροπλάνων και αεροσκαφών.

- Εκπαίδευση: δίδακτρα και άλλες επιλέξιμες εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

- Εστίαση και διαμονή: πληρωμές σε εστιατόρια, καφέ και ξενοδοχεία.

- Άλλα αγαθά και υπηρεσίες: λοιπές επιλέξιμες αγορές που εντάσσονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες.

Οι πληρωμές μπορούν να πραγματοποιούνται με χρεωστική ή πιστωτική κάρτα, προπληρωμένη κάρτα ή άλλο αναγνωριζόμενο ηλεκτρονικό μέσο.

Αντίθετα, τα ενοίκια, οι φόροι και οι δόσεις δανείων δεν προσμετρώνται ως κοινές ηλεκτρονικές αποδείξεις για το όριο του 30%. Ορισμένες από αυτές τις πληρωμές, ωστόσο, λαμβάνονται υπόψη για τη δυνατότητα εφαρμογής μειωμένου ορίου. 

■ Διπλή προσμέτρηση: Ποιες αποδείξεις υγείας μετρούν στο διπλάσιο

Ένα σημαντικό κίνητρο που διατηρείται και για το φορολογικό έτος 2026 αφορά συγκεκριμένες δαπάνες υγείας. Οι επιλέξιμες ηλεκτρονικές πληρωμές υπολογίζονται στο διπλάσιο της αξίας τους για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου δαπανών.

Στις κατηγορίες που προβλέπονται από τη σχετική υπουργική απόφαση περιλαμβάνονται συγκεκριμένες υπηρεσίες από:

- Ιατρούς, για επιλέξιμες ιατρικές υπηρεσίες.

- Οδοντιάτρους και ορθοδοντικούς, για τις αντίστοιχες υπηρεσίες.

- Οστεοπαθητικούς και χειροπράκτες, όπου οι συναλλαγές εντάσσονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες.

- Οφθαλμιάτρους και χειροποδιστές ή ποδολόγους, σύμφωνα με την ταξινόμηση της σχετικής απόφασης.

- Λοιπές ιατρικές υπηρεσίες και συγκεκριμένες παραϊατρικές υπηρεσίες, εφόσον πληρούνται οι όροι αναγνώρισης.

- Κτηνιάτρους, για τις επιλέξιμες κτηνιατρικές υπηρεσίες.

Η διπλή προσμέτρηση δεν σημαίνει ότι κάθε αγορά φαρμάκων ή κάθε προϊόν που σχετίζεται με την υγεία υπολογίζεται αυτομάτως στο διπλάσιο. Κρίσιμη είναι η κατηγορία της συναλλαγής και η ένταξή της στους προβλεπόμενους κωδικούς δραστηριότητας εμπόρου (MCC).

■ Παράδειγμα

Εάν ένας φορολογούμενος πληρώσει ηλεκτρονικά 300 ευρώ για επιλέξιμες ιατρικές υπηρεσίες, το ποσό που μπορεί να υπολογιστεί για την κάλυψη του ορίου ανέρχεται σε 600 ευρώ.

Με αυτόν τον τρόπο, οι συγκεκριμένες αποδείξεις διευκολύνουν την κάλυψη του απαιτούμενου 30%, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση των πραγματικών χρημάτων που δαπανήθηκαν. Το μέτρο έχει παραταθεί έως και το φορολογικό έτος 2026 με τον Ν. 5246/2025. 

■ Πρόσθετη έκπτωση: Ποιες υπηρεσίες μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα

Διαφορετικό φορολογικό όφελος προβλέπεται για συγκεκριμένες δαπάνες υπηρεσιών που εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Για τα φορολογικά έτη 2022 έως και 2026, από το φορολογητέο εισόδημα φυσικών προσώπων αφαιρείται, για τον υπολογισμό του φόρου, ποσό ίσο με το 30% των επιλέξιμων δαπανών.

Το ποσό που αφαιρείται δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ ετησίως και περιορίζεται επίσης από το πραγματικό εισόδημα που λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή του μέτρου.

Οι συγκεκριμένες δαπάνες αφορούν υπηρεσίες που εντάσσονται σε καθορισμένες υποκατηγορίες των ομάδων στέγασης, υπηρεσιών, μεταφορών, αναψυχής και πολιτισμού, εκπαίδευσης και άλλων υπηρεσιών.

Αναλυτικότερα, περιλαμβάνονται:

- Επισκευές και συντήρηση κατοικίας: εργασίες υδραυλικών, ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, ξυλουργικές εργασίες, υαλοτεχνίες, ελαιοχρωματισμοί και άλλες αντίστοιχες υπηρεσίες.

- Οικιακή μέριμνα και καθαρισμός: υπηρεσίες οικιακής υποστήριξης και καθαρισμού.

- Μεταφορά επιβατών με ταξί: επιλέξιμες πληρωμές για μετακινήσεις με ταξί.

- Κτηνιατρικές υπηρεσίες: αμοιβές για υπηρεσίες κτηνιάτρων.

- Δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου: συγκεκριμένες υπηρεσίες που εντάσσονται στη σχετική κατηγορία.

- Φωτογραφικές υπηρεσίες: αμοιβές για φωτογραφικές εργασίες.

- Κομμωτήρια και προσωπική φροντίδα: υπηρεσίες κομμωτηρίων και καταστημάτων προσωπικής περιποίησης.

- Φροντίδα παιδιών: επιλέξιμες υπηρεσίες φύλαξης και φροντίδας.

- Οίκοι ευγηρίας και ιδρύματα για άτομα με αναπηρία: υπηρεσίες φροντίδας που εντάσσονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες.

- Βοήθεια στο σπίτι: υπηρεσίες υποστήριξης ατόμων στην κατοικία τους.

- Νομικές υπηρεσίες: αμοιβές δικηγόρων και άλλες επιλέξιμες νομικές υπηρεσίες, με εξαίρεση τις λογιστικές υπηρεσίες.

- Υπηρεσίες κηδειών: δαπάνες που εμπίπτουν στη σχετική κατηγορία.

Η ένταξη μιας συναλλαγής δεν εξαρτάται μόνο από την περιγραφή της απόδειξης. Πρέπει να πληρούνται οι όροι της υπουργικής απόφασης 35565 ΕΞ 2022 και η υπηρεσία να αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη κατηγορία. 

■ Πόσο είναι το πραγματικό φορολογικό όφελος

Η έκπτωση 30% αφορά το φορολογητέο εισόδημα και όχι απευθείας τον φόρο που θα πληρωθεί.

Για παράδειγμα, εάν οι επιλέξιμες δαπάνες υπηρεσιών φτάσουν τα 2.000 ευρώ, το 30% αντιστοιχεί σε 600 ευρώ που μπορούν να αφαιρεθούν από το φορολογητέο εισόδημα, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.

Εάν το ποσό αυτό μειώνει εισόδημα που φορολογείται με συντελεστή 20%, η ενδεικτική μείωση του φόρου είναι 120 ευρώ. Το τελικό όφελος εξαρτάται από την εφαρμοζόμενη φορολογική κλίμακα και τα στοιχεία της δήλωσης.

Για να εξαντληθεί το ανώτατο όριο των 5.000 ευρώ, απαιτούνται επιλέξιμες δαπάνες περίπου 16.667 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει επαρκές εισόδημα για την εφαρμογή της έκπτωσης.

■ Πότε μειώνεται το απαιτούμενο όριο στο 20%

Για συγκεκριμένες περιπτώσεις προβλέπεται χαμηλότερο ποσοστό ηλεκτρονικών δαπανών.

Όταν οι ηλεκτρονικά εξοφλημένες πληρωμές για φόρο εισοδήματος, ΕΝΦΙΑ, δόσεις δανείων και ενοίκια υπερβαίνουν συνολικά το 60% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος, το απαιτούμενο ποσοστό μπορεί να περιοριστεί στο 20%, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

Για φορολογουμένους με κατασχεμένους τραπεζικούς λογαριασμούς προβλέπεται ειδική ρύθμιση με όριο δαπανών 5.000 ευρώ, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις.

Σε περίπτωση κοινής φορολογικής δήλωσης, οι δαπάνες των συζύγων υπολογίζονται χωριστά. Ωστόσο, το πλεόνασμα ηλεκτρονικών δαπανών του ενός μπορεί να καλύψει έλλειμμα του άλλου, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες. 

■ Ποιοι εξαιρούνται από την υποχρέωση

Η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις από την υποχρέωση κάλυψης του γενικού ορίου για ορισμένες κατηγορίες φορολογουμένων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω, μόνιμοι κάτοικοι μικρών χωριών ή νησιών που πληρούν τα νόμιμα πληθυσμιακά και λοιπά κριτήρια, καθώς και όσοι υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία.

Επειδή οι εξαιρέσεις συνδέονται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να επιβεβαιώνουν εάν εμπίπτουν σε κάποια από τις προβλεπόμενες κατηγορίες.

■ Τι πρέπει να προσέξουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Μέχρι το τέλος του έτους, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να ελέγξουν τις ηλεκτρονικές συναλλαγές τους, να συγκρίνουν το ποσό που έχει συγκεντρωθεί με το απαιτούμενο όριο και να βεβαιωθούν ότι οι πληρωμές τους έχουν καταγραφεί σωστά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να διακρίνουν:

- Τις κοινές ηλεκτρονικές δαπάνες που καλύπτουν το υποχρεωτικό όριο του 30%.

- Τις επιλέξιμες δαπάνες υγείας που προσμετρώνται στο διπλάσιο.

- Τις συγκεκριμένες υπηρεσίες των οποίων το 30% αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, μέχρι του προβλεπόμενου ορίου.

Η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2026 αφορά την πραγματοποίηση των συναλλαγών του συγκεκριμένου φορολογικού έτους. Η φορολογική δήλωση για τα εισοδήματα του 2026 θα υποβληθεί το 2027, σύμφωνα με τις προθεσμίες που θα οριστούν για εκείνη τη φορολογική περίοδο.

Η σωστή καταγραφή των ηλεκτρονικών δαπανών και η αξιοποίηση των διαθέσιμων κινήτρων μπορούν να περιορίσουν τη φορολογική επιβάρυνση. Το σημαντικότερο είναι οι συναλλαγές να έχουν πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά, να ανήκουν στις αναγνωριζόμενες κατηγορίες και να τεκμηριώνονται όπου απαιτείται.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή