ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Το μεγάλο στοίχημα για να τελειώσει η ηλεκτρονική γραφειοκρατία

Η μεταφορά του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων στην ΑΑΔΕ ανοίγει τη συζήτηση για ένα κράτος που πρέπει επιτέλους να λειτουργεί ενιαία – Τι προτείνει το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος και πώς μπορεί να αλλάξει η καθημερινότητα επιχειρήσεων, επαγγελματιών και πολιτών.

Η διαλειτουργικότητα των κρατικών υπηρεσιών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα που πρέπει να γίνουν για τον πραγματικό εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και την ουσιαστική αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας.

Στην εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας, δεν είναι δυνατόν ο πολίτης και ο επιχειρηματίας να εξακολουθούν να αναλαμβάνουν τον ρόλο του ενδιάμεσου μεταξύ διαφορετικών κρατικών υπηρεσιών, προσκομίζοντας επανειλημμένα πιστοποιητικά, βεβαιώσεις και στοιχεία που το ίδιο το Δημόσιο ήδη διαθέτει.

Η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών δεν αρκεί όταν απλώς μεταφέρει την παραδοσιακή γραφειοκρατία από το γκισέ στην οθόνη ενός υπολογιστή. Το ζητούμενο είναι να αλλάξει συνολικά ο τρόπος λειτουργίας του κράτους.

Οι δημόσιοι φορείς πρέπει να επικοινωνούν μεταξύ τους, να ανταλλάσσουν με ασφάλεια πληροφορίες και να αξιοποιούν τα δεδομένα που ήδη διαθέτουν, ώστε κάθε διοικητική διαδικασία να ολοκληρώνεται με τις λιγότερες δυνατές ενέργειες από την πλευρά του πολίτη.

Το κράτος πρέπει να ζητά κάθε πληροφορία μία φορά και να μην υποχρεώνει τον πολίτη να αποδεικνύει ξανά και ξανά κάτι που ήδη γνωρίζει.

Το παράδειγμα του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων και η μεταφορά του στην ΑΑΔΕ

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης για πραγματική διαλειτουργικότητα αποτελεί το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων (ΚΜΠΔ), για το οποίο προβλέπεται μεταφορά της αρμοδιότητας τήρησης, διαχείρισης και λειτουργίας του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Η συγκεκριμένη αλλαγή δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία: να αξιοποιηθούν τα ήδη διαθέσιμα στοιχεία των επιχειρήσεων, ώστε να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες δηλώσεις και οι περιττές διοικητικές υποχρεώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΟΕΕ), διά του προέδρου του Κωνσταντίνου Κόλλια, κατέθεσε στη Βουλή συγκεκριμένες προτάσεις για την απλούστευση της διαδικασίας και τη δικαιότερη αντιμετώπιση των επιχειρήσεων.

Μία από τις βασικές προτάσεις αφορά την πλήρη αυτοματοποίηση της διαδικασίας, με βάση την αρχή «μόνον άπαξ».

Ειδικότερα, τα στοιχεία των Ομόρρυθμων Εταιρειών (ΟΕ), των Ετερόρρυθμων Εταιρειών (ΕΕ), των Ιδιωτικών Κεφαλαιουχικών Εταιρειών (ΙΚΕ) και των Εταιρειών Περιορισμένης Ευθύνης (ΕΠΕ), των οποίων η εταιρική σύνθεση είναι ήδη γνωστή στην ΑΑΔΕ, προτείνεται να προσυμπληρώνονται αυτόματα στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.

Με αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρήσεις δεν θα χρειάζεται να επανακαταχωρίζουν στοιχεία που υπάρχουν ήδη στα πληροφοριακά συστήματα του κράτους.

Παράλληλα, το ΟΕΕ προτείνει τη διασύνδεση της ΑΑΔΕ, του ΓΕΜΗ και του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων σε πραγματικό χρόνο.

Πρακτικά, κάθε νέα σύσταση εταιρείας ή κάθε εταιρική μεταβολή που καταχωρίζεται στο ΓΕΜΗ ή δηλώνεται στην ΑΑΔΕ θα πρέπει να ενημερώνει αυτόματα και το Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή δήλωση από την επιχείρηση, εφόσον τα διαθέσιμα στοιχεία επαρκούν για τον προσδιορισμό του πραγματικού δικαιούχου.

Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η τεχνολογία μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά την ηλεκτρονική γραφειοκρατία.

Οι επτά προτάσεις του ΟΕΕ για λιγότερη γραφειοκρατία

Στην παρέμβασή του στη Βουλή, το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος κατέθεσε επτά προτάσεις με στόχο ένα πιο λειτουργικό και αναλογικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

1. Υποχρεωτική ηλεκτρονική προειδοποίηση: Πριν από την επιβολή προστίμου, να προηγείται ψηφιακή ειδοποίηση και να παρέχεται προθεσμία τουλάχιστον 30 ημερών για συμμόρφωση.
2. Αυτόματη προσυμπλήρωση στοιχείων: Να αξιοποιούνται τα δεδομένα που ήδη διαθέτει η ΑΑΔΕ για τις εταιρείες ΟΕ, ΕΕ, ΙΚΕ και ΕΠΕ, χωρίς επαναλαμβανόμενη καταχώριση.
3. Διασύνδεση ΑΑΔΕ, ΓΕΜΗ και ΚΜΠΔ: Κάθε εταιρική σύσταση ή μεταβολή να ενημερώνει αυτόματα το Μητρώο.
4. Αυτοτελείς δηλώσεις για περιπτώσεις αυξημένης πολυπλοκότητας ή κινδύνου: Να διατηρείται η υποχρέωση ξεχωριστής καταχώρισης όταν ο πραγματικός δικαιούχος δεν μπορεί να προκύψει από τα διαθέσιμα εγχώρια στοιχεία, όπως σε περιπτώσεις αλλοδαπών νομικών προσώπων, offshore εταιρειών, trusts ή ειδικών συμφωνιών μετόχων.
5. Απαλλαγή από πρόστιμα για ήδη δηλωμένες μεταβολές: Να μην επιβάλλονται κυρώσεις όταν η σύσταση ή η μεταβολή έχει ήδη δηλωθεί εμπρόθεσμα στην ΑΑΔΕ ή στο ΓΕΜΗ.
6. Σαφής προσδιορισμός των υποχρεώσεων: Να αποσαφηνιστεί ποια ακριβώς στοιχεία πρέπει να δηλώνονται, ώστε να αποφεύγονται ασάφειες και πρόστιμα για ελλιπείς καταχωρίσεις.
7. Αναδρομική εφαρμογή ευνοϊκότερων ρυθμίσεων: Οι ηπιότερες ρυθμίσεις να καλύψουν και εκκρεμείς υποθέσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν δικαιότερα επιχειρήσεις που έχουν ήδη υποστεί κυρώσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση του ΟΕΕ ότι τα προβλεπόμενα πρόστιμα, από 5.000 έως 40.000 ευρώ, μπορεί να αποδειχθούν δυσανάλογα για μικρές, οικογενειακές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως όταν πρόκειται για τυπικές παραλείψεις ή καθυστερήσεις χωρίς πρόθεση απόκρυψης.

Από την ηλεκτρονική γραφειοκρατία στην πραγματική ψηφιακή διακυβέρνηση

Η υπόθεση του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα που αφορά ολόκληρη τη δημόσια διοίκηση.

Αντίστοιχες δυνατότητες διαλειτουργικότητας πρέπει να αξιοποιηθούν σε όλους τους τομείς: στην ΑΑΔΕ, στον ΕΦΚΑ, στα ασφαλιστικά ταμεία, στους δήμους, στο Κτηματολόγιο, στο ΓΕΜΗ και σε κάθε δημόσιο οργανισμό που διαχειρίζεται πληροφορίες για πολίτες και επιχειρήσεις.

Δεν είναι λογικό μια επιχείρηση να δηλώνει την ίδια μεταβολή σε διαφορετικές υπηρεσίες, ούτε ένας πολίτης να χρειάζεται να αναζητά πιστοποιητικά από τη μία δημόσια αρχή για να τα προσκομίσει σε μια άλλη.

Ασφαλώς, η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων, ελεγχόμενη πρόσβαση, ασφάλεια πληροφοριών και δυνατότητα ελέγχου κάθε χρήσης των δεδομένων.

Η τεχνολογία υπάρχει. Τα πληροφοριακά συστήματα υπάρχουν. Τα δεδομένα σε μεγάλο βαθμό υπάρχουν ήδη.

Αυτό που απαιτείται είναι ο σχεδιασμός ενός ενιαίου λειτουργικού μοντέλου, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, ευθύνη των αρμόδιων φορέων και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Το κράτος πρέπει να λειτουργεί για τον πολίτη και όχι να τον επιβαρύνει

Η πραγματική επιτυχία του ψηφιακού μετασχηματισμού δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των ηλεκτρονικών πλατφορμών που δημιουργούνται, αλλά από τον χρόνο και την ταλαιπωρία που εξοικονομούνται για πολίτες, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.

Η μεταφορά του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων στην ΑΑΔΕ μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό πεδίο εφαρμογής αυτής της φιλοσοφίας, εφόσον συνοδευτεί από πραγματική αυτοματοποίηση και διασύνδεση των δημόσιων πληροφοριακών συστημάτων.

Δεν χρειαζόμαστε περισσότερη ηλεκτρονική γραφειοκρατία. Χρειαζόμαστε λιγότερες διαδικασίες, λιγότερα δικαιολογητικά και ένα κράτος που να συνεργάζεται με τον εαυτό του.

Η αρχή «μόνον άπαξ» πρέπει να γίνει πραγματικότητα σε ολόκληρη τη δημόσια διοίκηση.

Γιατί ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι να μάθουμε να συμπληρώνουμε τα ίδια χαρτιά ηλεκτρονικά.

Είναι να σταματήσουμε επιτέλους να τα συμπληρώνουμε ξανά και ξανά.

Αυτό είναι το επόμενο ουσιαστικό βήμα για ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και φιλικό προς τον πολίτη κράτος.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή