ΔΕΘ 2026: Οι μεγάλες φορολογικές αλλαγές για ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις – Μειώνεται η προκαταβολή φόρου, αλλάζει το τεκμαρτό

Στο επίκεντρο των εξαγγελιών οι φορολογικές ελαφρύνσεις, η ενίσχυση της ρευστότητας και τα κίνητρα για επενδύσεις – Σταδιακή κατάργηση του τεκμαρτού και τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα

Ένα σημαντικό πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων για ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις βρίσκεται στον σχεδιασμό των εξαγγελιών που αναμένεται να παρουσιαστούν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Στο επίκεντρο βρίσκονται η μείωση της προκαταβολής φόρου, η σταδιακή αποδόμηση του τεκμαρτού τρόπου υπολογισμού του εισοδήματος, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, αλλά και νέα κίνητρα για επενδύσεις.

Η φιλοσοφία των παρεμβάσεων κινείται σε δύο βασικούς άξονες: αφενός στη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων και αφετέρου στη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου συστήματος, το οποίο θα αξιοποιεί τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα των φορολογουμένων και τις δυνατότητες της ψηφιακής φορολογικής διοίκησης.

Μειώνεται η προκαταβολή φόρου

Η σημαντικότερη άμεση παρέμβαση αφορά την προκαταβολή φόρου. Σήμερα τα νομικά πρόσωπα προκαταβάλλουν το 80% του φόρου που προκύπτει από τα κέρδη της προηγούμενης χρήσης, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες η προκαταβολή ανέρχεται στο 55%.

Για τις επιχειρήσεις εξετάζεται μια πρώτη σημαντική αποκλιμάκωση, με τον συντελεστή να υποχωρεί από το 80% προς το 60%. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις έχει εξεταστεί ακόμη και χαμηλότερο εύρος, μεταξύ 50% και 60%, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών.

Η επιλογή της σταδιακής μείωσης αντί μιας άμεσης υποχώρησης στο 50% συνδέεται με το δημοσιονομικό κόστος. Παράλληλα, όμως, αναμένεται να παρουσιαστεί ένας οδικός χάρτης για περαιτέρω αποκλιμάκωση έως το 2030.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η προκαταβολή φόρου εξετάζεται να μειωθεί από το 55% στο 40%, εφόσον το επιτρέψει το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο.

Η παρέμβαση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τη λειτουργία της αγοράς, καθώς η προκαταβολή φόρου δεσμεύει κεφάλαια πριν ακόμη αυτά μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για επενδύσεις, μισθοδοσία, προμήθειες ή την κάλυψη καθημερινών λειτουργικών αναγκών.

Σταδιακή αποδόμηση του τεκμαρτού

Δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών.

Ο σχεδιασμός δεν φαίνεται να προβλέπει μια απότομη και οριζόντια κατάργηση του συστήματος, αλλά μια σταδιακή αποδόμησή του. Οι πρώτες αλλαγές μπορούν να αφορούν ήδη τα εισοδήματα του 2026, με τις σχετικές ελαφρύνσεις να αποτυπώνονται στις φορολογικές δηλώσεις του 2027.

Μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι η χαλάρωση της σύνδεσης του τεκμαρτού με τον κατώτατο μισθό, ώστε κάθε αύξηση του τελευταίου να μην οδηγεί αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση της ελάχιστης φορολογητέας βάσης.

Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση της επίδρασης του μισθολογικού κριτηρίου, η διεύρυνση των εξαιρέσεων και η μεγαλύτερη διαφοροποίηση των κριτηρίων ανάλογα με τον κλάδο και τα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε δραστηριότητας.

Η «επιβράβευση» των συνεπών φορολογουμένων

Στο νέο μοντέλο ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το φορολογικό προφίλ του συνεπούς επαγγελματία.

Η φορολογική διοίκηση διαθέτει πλέον ένα πολύ μεγαλύτερο όγκο πραγματικών δεδομένων μέσω του myDATA, των POS, του IRIS, της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, των ψηφιακών δελτίων αποστολής και των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Όσο αυξάνεται η δυνατότητα του κράτους να γνωρίζει την πραγματική οικονομική δραστηριότητα μιας επιχείρησης ή ενός επαγγελματία, τόσο περιορίζεται η ανάγκη για έναν οριζόντιο μηχανισμό τεκμαρτού προσδιορισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συνέπεια στις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις μπορεί να αποτελέσει στο μέλλον κριτήριο για ευνοϊκότερη μεταχείριση. Η λογική αυτή δεν αποκλείεται να επεκταθεί στην προκαταβολή φόρου, στις ρυθμίσεις οφειλών και σε άλλες φορολογικές ελαφρύνσεις.

Τέλος επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις

Σημαντική είναι και η προοπτική πλήρους κατάργησης του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα.

Το τέλος έχει ήδη καταργηθεί για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ενώ για τις επιχειρήσεις εξακολουθεί να αποτελεί πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση. Το δημοσιονομικό κόστος της πλήρους κατάργησής του υπολογίζεται περίπου στα 240 εκατ. ευρώ.

Η κατάργηση θα αποτελέσει μια ακόμη παρέμβαση με στόχο τη μείωση των σταθερών φορολογικών επιβαρύνσεων που επιβαρύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα ανεξάρτητα από το ύψος των κερδών.

Περισσότερος χρόνος για τον συμψηφισμό ζημιών

Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς φορολογικών ζημιών.

Η κατεύθυνση που έχει προταθεί είναι η περίοδος συμψηφισμού να αυξηθεί από την πενταετία στη δεκαετία. Με τον τρόπο αυτό, μια επιχείρηση που καταγράφει σημαντικές ζημιές σε μια δύσκολη οικονομική χρήση θα έχει περισσότερο χρόνο για να συμψηφίσει το φορολογικό αποτέλεσμα με μελλοντικά κέρδη.

Πρόκειται για μέτρο που μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά ιδιαίτερα σε επιχειρήσεις με έντονα κυκλικό χαρακτήρα, οι οποίες μπορεί να χρειάζονται περισσότερα χρόνια για να επιστρέψουν σε σταθερή κερδοφορία.

Φορολογικές αποσβέσεις για επενδύσεις

Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση των φορολογικών αποσβέσεων για παραγωγικές και βιομηχανικές επενδύσεις.

Η λογική είναι να δοθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να ανακτούν ταχύτερα, μέσω της φορολογίας, μέρος του κόστους επενδύσεων σε εξοπλισμό, τεχνολογία και επέκταση της παραγωγικής τους δυναμικότητας.

Με αυτόν τον τρόπο, το φορολογικό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως μηχανισμός είσπραξης εσόδων αλλά και ως εργαλείο ενίσχυσης των επενδύσεων και της παραγωγικότητας.

Νέα μέτρα που παραμένουν στο τραπέζι

Στον ευρύτερο σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη η αύξηση από 10.000 σε 20.000 ευρώ του ορίου για την ευνοϊκή φορολόγηση των νέων επαγγελματιών, η επαναφορά μιας μορφής αφορολόγητου για τους μη μισθωτούς και η σταδιακή κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης.

Τα συγκεκριμένα μέτρα δεν βρίσκονται, ωστόσο, στο ίδιο επίπεδο ωριμότητας με τη μείωση της προκαταβολής φόρου, τις αλλαγές στο τεκμαρτό, την επέκταση της μεταφοράς ζημιών και τις αυξημένες αποσβέσεις.

Στον ευρύτερο χάρτη παραμένει και η μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20%. Δεν θεωρείται αυτή τη στιγμή μία από τις ισχυρότερες άμεσες παρεμβάσεις για το 2027, χωρίς να αποκλείεται να αποτελέσει επόμενο βήμα του σχεδιασμού έως το 2030.

Το μεγάλο στοίχημα: λιγότερη φορολογική πίεση, περισσότερη ρευστότητα

Οι προωθούμενες αλλαγές συνθέτουν ένα διαφορετικό φορολογικό μοντέλο για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Η σταδιακή απομάκρυνση από τον οριζόντιο τεκμαρτό υπολογισμό, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των πραγματικών ψηφιακών δεδομένων, μπορεί να οδηγήσει σε ένα σύστημα που θα φορολογεί περισσότερο με βάση την πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Την ίδια στιγμή, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα και κυρίως η μείωση της προκαταβολής φόρου μπορούν να περιορίσουν την πίεση που ασκείται στη ρευστότητα των επιχειρήσεων.

Για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, η διαφορά ανάμεσα σε έναν φόρο που καταβάλλεται άμεσα και σε μια χαμηλότερη προκαταβολή δεν είναι απλώς λογιστική. Είναι διαθέσιμο κεφάλαιο που μπορεί να παραμείνει στην επιχείρηση και να κατευθυνθεί σε μισθούς, επενδύσεις, εξοπλισμό, αποπληρωμή υποχρεώσεων ή ανάπτυξη.

Σχόλιο

Το ζητούμενο από τις φορολογικές αλλαγές δεν είναι μόνο να μειωθεί το ύψος ενός συντελεστή. Είναι να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο συνεπής επαγγελματίας και η επιχείρηση που επενδύει να αισθάνονται ότι το φορολογικό σύστημα δεν λειτουργεί ως τροχοπέδη στην ανάπτυξή τους.

Η σταδιακή κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου υπολογισμού του εισοδήματος, όταν πλέον υπάρχουν διαθέσιμα πραγματικά και ηλεκτρονικά δεδομένα, μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς μια δικαιότερη φορολόγηση. Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα περιορίζει μια σταθερή επιβάρυνση, ενώ η μείωση της προκαταβολής φόρου μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα στη ρευστότητα.

Και τελικά, αυτή ίσως είναι η ουσία των παρεμβάσεων: λιγότερα χρήματα δεσμευμένα στην προκαταβολή και περισσότερα χρήματα μέσα στην πραγματική οικονομία.

Όπως χαρακτηριστικά αποδίδει ένα διαχρονικό απόφθεγμα του Benjamin Franklin:

«Μια επένδυση στη γνώση πληρώνει πάντα τον καλύτερο τόκο.»

Στην περίπτωση της οικονομίας, το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί και για τη φορολογική πολιτική: όταν οι πόροι δεν εξαντλούνται στην κάλυψη φορολογικών επιβαρύνσεων αλλά επιστρέφουν στην παραγωγή, στην επένδυση και στην ανάπτυξη, τότε η φορολογική ελάφρυνση μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό οικονομικό όφελος.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή