Κύκλωμα φοροδιαφυγής άνω των 17 εκατ. ευρώ: Πώς στήνονται οι απάτες με τα εικονικά τιμολόγια και πώς τις «ξηλώνουν» ΑΑΔΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση Νέα Επικαιρότητα Υπόθεση-σταθμός για την οικονομική εγκληματικότητα Η αποκάλυψη ενός ακόμη μεγάλου κυκλώματος φοροδιαφυγής από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με διαπιστωμένη ζημία που ξεπερνά τα 17 εκατ. ευρώ, φέρνει στο προσκήνιο έναν από τους πιο σύνθετους μηχανισμούς οικονομικού εγκλήματος που αντιμετωπίζουν οι φορολογικές αρχές στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, το κύκλωμα χρησιμοποιούσε ένα πλέγμα εταιρειών, εικονικών συναλλαγών και παρένθετων προσώπων, προκειμένου να αποκρύπτει φορολογητέα ύλη, να αποφεύγει την καταβολή φόρων και να αποκομίζει παράνομα οφέλη από τον ΦΠΑ. Η ΑΑΔΕ διαπίστωσε μέχρι στιγμής φοροδιαφυγή ύψους 9,6 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ και ακόμη 8,3 εκατ. ευρώ από φόρο εισοδήματος, ενώ οι συνολικές εικονικές συναλλαγές που έχουν εντοπιστεί προσεγγίζουν τα 98 εκατ. ευρώ. Η υπόθεση οδήγησε σε συλλήψεις, κατασχέσεις προϊόντων απομίμησης και δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων.Πώς λειτουργεί ένα κύκλωμα φοροδιαφυγής Παρότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητές της, τα περισσότερα οργανωμένα κυκλώματα ακολουθούν έναν κοινό τρόπο δράσης. Διάγραμμα 1 – Η δομή του κυκλώματος ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ │ ┌─────────────────┴─────────────────┐ │ │ Ίδρυση εταιρειών Παρένθετα πρόσωπα ("εταιρείες-βιτρίνες") ("αχυράνθρωποι") │ │ └────────────────┬─_────────────────┘ │ Έκδοση εικονικών τιμολογίων │ ┌───────────────────┼───────────────────┐ │ │ │ Τεχνητά έξοδα Συμψηφισμός ΦΠΑ Απόκρυψη κερδών │ │ │ └───────────────────┼───────────────────┘ │ Μεταφορά χρημάτων │ ┌─────────────────┴─────────────────┐ │ │ Πτώχευση εταιρείας Ίδρυση νέας ("λουκέτο") εταιρείας - νέο ΑΦΜ │ Ο κύκλος ξεκινά ξανά Οι βασικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται 1. Εικονικά τιμολόγια Εκδίδονται παραστατικά για συναλλαγές που είτε δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ είτε εμφανίζονται με πολύ μεγαλύτερη αξία από την πραγματική. Στόχος είναι: η μείωση του φορολογητέου εισοδήματος, η τεχνητή αύξηση των εξόδων, ο παράνομος συμψηφισμός ΦΠΑ. 2. Εταιρείες μικρής διάρκειας ζωής Πρόκειται για εταιρείες που δημιουργούνται αποκλειστικά για να πραγματοποιήσουν μεγάλο όγκο συναλλαγών μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Μόλις δημιουργηθούν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις: διακόπτουν τη λειτουργία τους πτωχεύουν αλλάζουν ιδιοκτησία αντικαθίστανται από νέα εταιρεία. 3. Παρένθετα πρόσωπα (Front Men) Οι πραγματικοί οργανωτές σπάνια εμφανίζονται ως διαχειριστές. Συνήθως χρησιμοποιούνται: οικονομικά αδύναμα πρόσωπα, αλλοδαποί, άτομα χωρίς εμφανή περιουσιακά στοιχεία, πρόσωπα που είναι δύσκολο να εντοπιστούν. 4. Missing Traders Πρόκειται για μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές απάτης στον ΦΠΑ. Η εταιρεία: αγοράζει προϊόντα από χώρα της Ε.Ε. χωρίς ΦΠΑ τα μεταπωλεί στην Ελλάδα με ΦΠΑ εισπράττει τον φόρο δεν τον αποδίδει ποτέ εξαφανίζεται πριν ολοκληρωθεί ο έλεγχος. 5. Carousel Fraud Αποτελεί την πιο σύνθετη μορφή φορολογικής απάτης. Πολλές εταιρείες σε διαφορετικά κράτη-μέλη πραγματοποιούν συνεχείς αγοραπωλησίες των ίδιων προϊόντων, δημιουργώντας πλασματικές επιστροφές ΦΠΑ πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Διάγραμμα 2 – Πώς κινείται το χρήμα Προμηθευτής │ ▼ Εταιρεία Α (εικονικό τιμολόγιο) │ ▼ Εταιρεία Β (συμψηφισμός ΦΠΑ) │ ▼ Εταιρεία Γ (νέες εικονικές συναλλαγές) │ ▼ Λογαριασμοί τρίτων / εταιρείες εξωτερικού │ ▼ Πραγματικός ωφελούμενος Πώς αποκαλύπτονται σήμερα τα κυκλώματα Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των ελέγχων. Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί: myDATA ηλεκτρονικά βιβλία διασταυρώσεις ΦΠΑ ΓΕΜΗ ανάλυση κινδύνου (Risk Analysis) αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης τραπεζικά δεδομένα όπου επιτρέπεται στοιχεία POS διεθνή ανταλλαγή πληροφοριών. Διάγραμμα 3 – Πώς η ΑΑΔΕ «ξετυλίγει» το κύκλωμα myDATA │ ▼ Ηλεκτρονικές διασταυρώσεις │ ▼ AI & Risk Analysis │ ▼ Κοινές διευθύνσεις Κοινά τηλέφωνα Κοινοί διαχειριστές Κοινές IP │ ▼ Χαρτογράφηση δικτύου εταιρειών │ ▼ Έλεγχος ΔΕΟΣ │ ▼ Δέσμευση λογαριασμών Κατασχέσεις Ποινικές διώξεις Η ελληνική νομοθεσία Τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχυθεί σημαντικά τα μέσα αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής. Οι αρχές μπορούν να προχωρούν σε: άμεση δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων, ελέγχους υψηλού κινδύνου, ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, ποινικές διώξεις για φοροδιαφυγή, έρευνες για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό λειτουργούν: το δίκτυο Eurofisc για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με απάτες στον ΦΠΑ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), η οποία διερευνά σοβαρές υποθέσεις οικονομικής απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μηχανισμοί διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών αρχών των κρατών-μελών, συστήματα ανταλλαγής στοιχείων για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Η διασυνοριακή συνεργασία επιτρέπει τον ταχύτερο εντοπισμό εταιρειών-«φαντασμάτων», την αποκάλυψη πολύπλοκων δικτύων και τον περιορισμό των απωλειών από απάτες στον ΦΠΑ. Συμπέρασμα Η υπόθεση που αποκάλυψε η ΑΑΔΕ αποδεικνύει ότι τα σύγχρονα κυκλώματα φοροδιαφυγής λειτουργούν με επαγγελματική οργάνωση, αξιοποιώντας εταιρείες-βιτρίνες, εικονικά τιμολόγια, παρένθετα πρόσωπα και διασυνοριακές συναλλαγές. Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει και τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές και οι ευρωπαϊκές αρχές εντοπίζουν πλέον τέτοιες υποθέσεις, αξιοποιώντας την ψηφιακή τεχνολογία, την ανάλυση μεγάλων δεδομένων και τη διεθνή συνεργασία. Η αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δεν αφορά μόνο την προστασία των δημόσιων εσόδων, αλλά και τη διασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού, ίσων όρων επιχειρηματικής δραστηριότητας και μεγαλύτερης εμπιστοσύνης των πολιτών προς το φορολογικό σύστημα. Παναγιώτης Ράγγος Λογιστής Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης - Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή Previous Next