Με σκοπό να ενημερώσουμε τους νεότερους συναδέλφους και να ξαναθυμηθούμε οι παλαιότερα τι ίσχυε σχετικά με τα πρόσθετα βιβλία και τι θα ισχύουν πλέον με το νέο ψηφιακό πελατολόγιο, θα δώσουμε μια μικρή εικόνα.

 Στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν πως η κίνηση αυτή αποδεικνύεται λανθασμένη, καθώς άνοιξε ένα “παράθυρο” στις συγκεκριμένες κατηγορίες ελευθέρων επαγγελματιών να φοροδιαφεύγουν. Κι αυτό γιατί με τα βιβλία πελατών ο επιχειρηματίας πρακτικά δεν μπορούσε να μην κόψει απόδειξη, αφού τα στοιχεία του πελάτη ήταν εκεί, ως αποδεικτικό στοιχείο της συναλλαγής, ενώ αν οι ελεγκτές της εφορίας έκαναν επιτόπια “έφοδο” στο σημείο, θα μπορούσαν να διαπιστώσουν εύκολα περιπτώσεις φοροδιαφυγής, ελέγχοντας αν όλα τα στοιχεία των παριστάμενων πελατών ήταν εγγεγραμμένα στο βιβλίο πελατών.

 

Με την κατάργηση των βιβλίων πελατών, για να μπορέσουν οι ελεγκτές να διαπιστώσουν τέτοια περιστατικά, ο μόνος τρόπος είναι να κατασκοπεύουν την επιχείρηση και να περιμένουν την έξοδο του πελάτη για να του ζητήσουν να τους δείξει την απόδειξη της συναλλαγής, αφού σε άλλη περίπτωση και έφοδο να κάνουν, ο επιχειρηματίας θα τους πει ότι πολύ απλά δεν έχει εκδώσει ακόμα την απόδειξη, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί η συναλλαγή.

 

Στο ΥΠΟΙΚ, λοιπόν, φαίνονται αποφασισμένοι να κλείσουν αυτό το “παραθυράκι”, επαναφέροντας τα βιβλία πελατών στις κατηγορίες ελευθέρων επαγγελματιών που εμφανίζουν υψηλά ποσοστά παραβατικότητας. Μάλιστα, η τήρηση των βιβλίων θα γίνεται ηλεκτρονικά, σε ειδική εφαρμογή του Taxisnet. Δεν είναι πάντως ακόμη σαφές πότε σκοπεύει το ΥΠΟΙΚ να προχωρήσει σε αυτήν την κίνηση.

 

■ Βιβλίο Πελατών - Τι ίσχυε

 

●  Αρ. Πρωτ. 105061/27.05.04

 

Οδηγός ελέγχου επιτηδευματιών που τηρούν πρόσθετα βιβλία του Άρθρου 10 του Κ.Β.Σ

 

● Πρόσθετα βιβλία

 

Στα πλαίσια της υποβοήθησης του ελεγκτικού έργου στον προληπτικό έλεγχο των επιχειρήσεων, που τηρούν πρόσθετα βιβλία, κρίθηκε επιβεβλημένο να συνταχθεί ο παρών οδηγός ελέγχου με αντικείμενο τα πρόσθετα βιβλία.

 

Η αναγκαιότητα αυτή απορρέει από το γεγονός:

 

α. Ότι με το Ν. 3052/2002 που ισχύει από 1.1.2003, προστέθηκαν και νέες κατηγορίες επιτηδευματιών που υποχρεούνται να τηρούν πρόσθετα βιβλία  (ενοικιάσεις αυτοκινήτων, μεσίτες αστικών συμβάσεων επί ακινήτων, οδοντίατροι, συνδρομητικές υπηρεσίες), ενώ ορισμένες δραστηριότητες έπαυσαν να τηρούν τέτοια βιβλία (εκκοκκιστήρια βάμβακος, ασφαλιστικές επιχειρήσεις).

 

β. Ότι απλοποιήθηκαν και επικαιροποιήθηκαν τα τυποποιημένα έντυπα εκθέσεων που από 25 (εικοσιπέντε) έγιναν 4 (τέσσερα) και σε μεγάλο βαθμό η απλοποίηση αυτή συνίσταται στο γεγονός ότι έπαυσε να υπάρχει ένα έντυπο έκθεσης για κάθε δραστηριότητα για την οποία προβλεπόταν η τήρηση κάποιου πρόσθετου βιβλίου.

 

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι, με τον παρόντα οδηγό θα διευκολυνθούν κυρίως οι νέοι υπάλληλοι στην άσκηση των καθηκόντων τους, αφού θα μπορούν να ανατρέχουν σ΄ αυτόν εύκολα για να προσδιορίσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν τις υποχρεώσεις όσων τηρούν πρόσθετα βιβλία.

 

Για το λόγο αυτό ο παρών οδηγός πρέπει να αναπαραχθεί με ευθύνη των προϊσταμένων και να διανεμηθεί σε όλους τους ελεγκτές.

 

Η προσπάθεια αυτή είναι συνέχεια άλλων που προηγήθηκαν στα τελευταία τρία χρόνια και αφορούσαν τους εξής οδηγούς ελέγχου:

 

> οδηγός ελέγχου πλαστών, εικονικών και νοθευμένων φορολογικών στοιχείων

 

> οδηγός ελέγχου των τεχνικών επιχειρήσεων

 

> οδηγός προσωρινού φορολογικού ελέγχου

 

> οδηγός ελέγχου αιθυλικής αλκοόλης και αλκοολούχων ποτών

 

> οδηγός ελέγχου καπνικών προϊόντων

 

> οδηγός ελέγχου για τα ναυτιλιακά καύσιμα

 

> οδηγός ελέγχου για τις δειγματοληψίες στα οινοπνευματώδη ποτά

 

> οδηγός ελέγχου για το παραεμπόριο

 

● ΓΕΝΙΚΑ

 

Τα πρόσθετα βιβλία προβλέπονται με σκοπό την παρακολούθηση ορισμένων μορφών συναλλαγών, κατηγοριών επιτηδευματιών. Η υποχρέωση τήρησης πρόσθετων βιβλίων συνδέεται μόνο με το αντικείμενο εργασιών του επιτηδευματία και όχι με το ύψος των ακαθαρίστων εσόδων του ή με την κατηγορία των βιβλίων του.

 

● Τόπος και τρόπος τήρησης

 

Τα πρόσθετα βιβλία είναι απλογραφικά και εξωλογιστικά, τηρούνται δε πάντοτε θεωρημένα. Μπορεί όπως όλα τα βιβλία, να τηρούνται είτε χειρόγραφα είτε με τη χρήση Η/Υ (μηχανογραφικά).

 

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 παράγραφος 1 εδάφιο δεύτερο, τα βιβλία αυτά τηρούνται σε κάθε επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία που ασκείται η σχετική με την τήρησή τους δραστηριότητα.

 

● Χρόνος ενημέρωσης – εκτύπωσης

 

Τα πρόσθετα βιβλία ενημερώνονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 παρ. 10. Η ενημέρωση των βιβλίων αυτών (καταγραφή στο χειρόγραφο σύστημα, πληκτρολόγηση και εκτύπωση στο μηχανογραφικό σύστημα) γίνεται εντός των αυτών προθεσμιών.

 

● Γενικές επισημάνσεις

 

> Ο χρόνος ενημέρωσής τους είναι πρωτογενής και κατά κανόνα άμεσος, γιατί ουσιαστικά χρησιμοποιούνται σαν βιβλία καταχώρησης γεγονότων που συνδέονται με συναλλαγές (π.χ. είσοδος αυτοκινήτου, άφιξη πελάτη, εγγραφή μαθητή κ.λπ.).

 

> Η εκτύπωσή τους όταν τηρούνται μηχανογραφικά, δεν επιτρέπεται να γίνεται σε μεταγενέστερο χρόνο από τον χρόνο ενημέρωσης, με εξαίρεση τα βιβλία που ενημερώνονται βάσει εκδιδόμενων παραστατικών, όπως είναι το βιβλίο αποθήκευσης, το βιβλίο προσωρινής εναπόθεσης και το βιβλίο κίνησης οχημάτων, τα οποία εκτυπώνονται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα εκείνου που αφορούν οι πράξεις (άρθρο 24 παράγραφος 6).

> Σε περίπτωση μηχανογραφικής τήρησής τους, επιτρέπεται να αναγράφεται χειρόγραφα σε αυτά ο α/α καθώς και η αξία του σχετικού στοιχείου.

 

> Οι υπόχρεοι επιτηδευματίες εφόσον παρέχουν υπηρεσίες εκδίδουν για τις συναλλαγές που έχουν καταχωρηθεί σε αυτά, απόδειξη παροχής υπηρεσιών (ΑΠΥ) τόσο σε επιτηδευματίες όσο και σε ιδιώτες (άρθρο 13 παράγραφος 2).

> Όσοι τηρούν πρόσθετα βιβλία του άρθρου 10 παράγραφος 5 απαλλάσσονται της θεώρησης μόνον των φορολογικών στοιχείων αξίας του Κ.Β.Σ. (Π.Δ.186/1992), στα οποία απεικονίζονται συναλλαγές που καταχωρούνται στα τηρούμενα πρόσθετα βιβλία και με την προϋπόθεση ότι σ’ αυτά αναγράφεται η αξία και ο αύξων αριθμός του εκδοθέντος φορολογικού στοιχείου, μέχρι το τέλος της επόμενης μέρας από την έκδοσή του. (σχετ. η Α.Υ.Ο.Ο. 1051083/550/0015/ ΠΟΛ.1083/2.6.2003).

 

Επίσης, όταν η αμοιβή δεν υπόκειται σε Φ.Π.Α. (π.χ. φροντιστήρια – εκπαιδευτήρια κ.λπ.), έχει γίνει δεκτό να αναγράφεται στα πρόσθετα βιβλία μόνο ο α/α του φορολογικού στοιχείου (ΑΠΥ), όχι όμως και το ποσό (ΠΟΛ.1137/7.4.2000).

 

> Όσοι τηρούν πρόσθετα βιβλία που ορίζονται από τις διατάξεις του άρθρου 10 παράγραφος 5 του Κ.Β.Σ. και από σχετικές αποφάσεις απαλλάσσονται από την υποχρεωτική χρήση Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ. (Α.Υ.Ο.Ο. ΠΟΛ.1284/2002).

 

Σημειώνεται ότι, από 1.1.2003 με τον Ν.3052/2002, καταργήθηκε η τήρηση των πρόσθετων βιβλίων που τηρούσαν:

 

> τα εκκοκκιστήρια (βιβλίο πρέσας),

 

> οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις

 

> καθώς και του πρόσθετου βιβλίου εισόδου – εξόδου ασθενών των κλινικών που ενσωματώθηκε στο βιβλίο ασθενών.

 

● ΣΚΟΠΟΣ

 

Σκοπός της καθιέρωσης υποχρέωσης τήρησης πρόσθετων βιβλίων για ορισμένες δραστηριότητες, είναι η παροχή κυρίως στον προληπτικό έλεγχο δυνατότητας άμεσου ελέγχου της εμφάνισης συναλλαγών και κατ΄ επέκταση της έκδοσης των αντίστοιχων στοιχείων εσόδων.

 

Ο έλεγχος των βιβλίων αυτών είναι απλός και συνίσταται κατά βάση:

 

α. Στην πιστοποίηση της ακριβούς καταγραφής σ΄ αυτό συναλλαγών ή άλλων γεγονότων που σχετίζονται με τα έσοδα της επιχείρησης.

 

β. Στη διαπίστωση κάλυψης των εγγραφών στα πρόσθετα βιβλία από αντίστοιχα στοιχεία εσόδων

 

Αυτονόητο είναι ότι, βασικό μέλημα του ελέγχου είναι περαιτέρω η εξακρίβωση της ακρίβειας των εγγραφών και κυρίως σε ό,τι αφορά τις εμφανιζόμενες αμοιβές, αφού είναι γνωστό ότι σε αρκετές περιπτώσεις γίνονται εγγραφές στα πρόσθετα βιβλία, αλλά στη συνέχεια εκδίδονται υποτιμολογημένα (ανακριβή) στοιχεία (Α.Π.Υ.).

 

● ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Με τον παρόντα οδηγό, επιχειρείται μια συστηματική και ουσιαστική προσέγγιση ελέγχου των επιχειρήσεων, που υποχρεούνται στην τήρηση πρόσθετων βιβλίων του άρθρου 10  Κ.Β.Σ.

 

Είναι αυτονόητο ότι, σε κάθε περίπτωση, ο έλεγχος θα ανατρέχει τόσο στον Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (Π.Δ. 186/1992) στα αντίστοιχα κατά περίπτωση οικεία άρθρα, όσο και στις αντίστοιχες εγκύκλιες οδηγίες της Διοίκησης.

 

■ Ψηφιακό πελατολόγιο

 

Ενώ στο κανονικό πελατολόγιο αναγράφονται οι πελάτες που έχουν φτάσει στο χώρο της επιχείρησης, στο ψηφιακό πελατολόγιο θα αναγράφονται και τα ραντεβού που έχουν κλειστεί για τις επόμενες μέρες.

 

Με τον τρόπο αυτό οι ελεγκτικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ θα έχουν πλήρη εικόνα για τη δραστηριότητα της ελεγχόμενης επιχείρησης και θα είναι πολύ πιο εύκολος ο έλεγχος της ενδεχόμενης παραβατικότητας.

 

Τα ηλεκτρονικά πελατολόγια θα είναι πρόσθετα ηλεκτρονικά φορολογικά βιβλία και θα υποχρεωθούν να τα τηρούν και να τα ενημερώνουν τα συνεργεία αυτοκινήτων, τα πλυντήρια, οι γιατροί, οι δικηγόροι, καθώς επίσης και οι επαγγελματίες που παρέχουν υπηρεσίες εκδηλώσεων όπως δεξιώσεις γάμων, βαπτίσεων, συνεδρίων, συναυλίες και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις.

 

Μάλιστα, οι επιχειρήσεις που διοργανώνουν εκδηλώσεις θα πρέπει να ενημερώνουν την ΑΑΔΕ για τον αριθμό των προσκεκλημένων και των εν τέλει συμμετεχόντων στις διοργανούμενες εκδηλώσεις καθώς και για άλλα στοιχεία αναγκαία για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την προεκτίμηση των εσόδων, που θα εισπράξουν από τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.